Η συζήτηση που άνοιξε δεν ήταν μια θεωρητική γεωπολιτική ανάλυση. Ήταν μια ωμή αποτύπωση του πώς αλλάζει ο κόσμος μπροστά στα μάτια μας. Από τους πυραύλους των 50.000 δολαρίων, περνάμε στις βολές λέιζερ των 2 δολαρίων. Από τα άρματα μάχης και τα αεροπλανοφόρα, στα σμήνη drones και στα αυτόνομα ρομποτικά συστήματα. Ο πόλεμος του 20ού αιώνα τελειώνει. Ο πόλεμος του 21ου ήδη ξεκίνησε.
Σύμφωνα με όσα ανέλυσε ο κ. Νάστος, η πιθανότητα αμερικανικού πλήγματος κατά του Ιράν δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Η συγκέντρωση αεροπλανοφόρων, η μεταφορά F-22 Raptor, των πλέον προηγμένων μαχητικών που οι ΗΠΑ δεν εξάγουν ούτε στους στενότερους συμμάχους, και η γενικότερη διάταξη μάχης, δείχνουν ότι η Ουάσινγκτον θέλει να αποδείξει ισχύ. Όχι μόνο απέναντι στην Τεχεράνη, αλλά απέναντι σε ολόκληρο το ανατολικό μπλοκ.
Το Ιράν διαθέτει, σύμφωνα με δυτικές εκτιμήσεις, περίπου 1.500 πυραύλους και 200 εκτοξευτές. Όμως απέναντι σε μια υπερδύναμη με πολυεπίπεδη αεράμυνα, δορυφορική επιτήρηση και αεροπορική υπεροχή, το ισοζύγιο είναι συντριπτικό. Το ερώτημα δεν είναι αν μπορεί να κερδίσει. Το ερώτημα είναι πόσο μπορεί να πλήξει πριν δεχθεί καταιγισμό.
Η μεγάλη εικόνα όμως δεν περιορίζεται στο Ιράν. Αγγίζει την Ελλάδα. Και εδώ η ανάλυση έγινε εξαιρετικά συγκεκριμένη:
Πρώτον, οικονομία. Ένα θερμό επεισόδιο στον Περσικό Κόλπο σημαίνει εκτίναξη τιμών πετρελαίου. Και η Ελλάδα, με ευάλωτο ενεργειακό ισοζύγιο, θα δει άμεσα αύξηση στις τιμές καυσίμων και προϊόντων.
Δεύτερον, μεταναστευτικές ροές. Ένα Ιράν σε αποσταθεροποίηση θα ωθήσει πληθυσμούς προς την Τουρκία. Και η Τουρκία, όπως έχουμε μάθει, χρησιμοποιεί τις ροές ως εργαλείο πίεσης.
Τρίτον, εσωτερική ασφάλεια. Σε περιβάλλον έντασης, ενεργοποιούνται δίκτυα και πυρήνες. Δεν χρειάζεται πανικός. Χρειάζεται ετοιμότητα.
Όμως το πιο συγκλονιστικό κομμάτι της συζήτησης ήταν η τεχνολογική διάσταση. Η Revolutionary Military Affairs, η επανάσταση στη στρατιωτική τεχνολογία, δεν είναι σύνθημα. Είναι πραγματικότητα.
Το ισραηλινό σύστημα Iron Dome κοστίζει δεκάδες χιλιάδες δολάρια ανά αναχαίτιση. Το λέιζερ, που ήδη δοκιμάζεται επιχειρησιακά, κοστίζει περίπου 2 δολάρια ανά βολή. Αυτό αλλάζει τα πάντα.
Τα drones, όπως φάνηκε στην Ουκρανία και στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, κορεσίζουν την αεράμυνα. Σμήνη φθηνών ιπτάμενων μηχανών υποχρεώνουν τον αμυνόμενο να ξοδεύει πανάκριβα βλήματα. Το αποτέλεσμα; Οικονομική αιμορραγία και στρατηγική πίεση.
Και η Κίνα; Παρουσιάζει ρομπότ που εκτελούν πολεμικές κινήσεις, επενδύει στην τεχνητή νοημοσύνη και στα αυτόνομα οπλικά συστήματα. Οι ΗΠΑ μέσω της DARPA αναπτύσσουν ακόμα πιο προωθημένα projects. Ρωσία, Κίνα και Αμερική δεν ανταγωνίζονται μόνο σε πυραύλους. Ανταγωνίζονται σε αλγόριθμους.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα δεν μπορεί να μείνει παρατηρητής.
Η Τουρκία επενδύει συστηματικά σε drones, πυραύλους εδάφους-εδάφους και αμυντική βιομηχανία. Το 2026 φιλοδοξεί να διαθέτει πυραύλους βεληνεκούς 2.000 χιλιομέτρων. Τα ονόματα των συστημάτων της, «Kızılelma», «Fatih», δεν είναι τυχαία. Είναι ιδεολογικά φορτισμένα. Η «Κόκκινη Μηλιά» δεν είναι εμπορικό σήμα. Είναι ιστορικός συμβολισμός.
Η απάντηση για την Ελλάδα δεν μπορεί να είναι μόνο αγορές «έτοιμων λύσεων». Ο κ. Νάστος έθεσε ξεκάθαρα το θέμα: ανάπτυξη εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα PESCO και SAFE, μεταφορά τεχνογνωσίας. Δεν μπορούμε να αγοράζουμε το «χθεσινό» όταν οι άλλοι παράγουν το «αύριο».
Η χώρα διαθέτει μυαλά. Εντός και εκτός συνόρων. Ρομποτικές εταιρείες, καινοτόμα συστήματα, τεχνογνωσία. Το ζήτημα είναι αν υπάρχει πολιτική βούληση να ενοποιηθούν όλα αυτά σε εθνικό σχέδιο.
Στο γεωπολιτικό επίπεδο, η πιθανότητα γενικευμένου παγκόσμιου πολέμου θεωρήθηκε μικρή. Οι μεγάλες δυνάμεις έχουν διδαχθεί από την Ιστορία. Αντιπαρατίθενται δι’ αντιπροσώπων, όχι απευθείας. Ουκρανία, Μέση Ανατολή, Καύκασος είναι πεδία έμμεσης σύγκρουσης.
Η αναφορά στο Ναγκόρνο Καραμπάχ και στον διάδρομο Ζανγκεζούρ αποκάλυψε πώς η Τουρκία εκμεταλλεύεται περιφερειακές κρίσεις για να χτίσει στρατηγικούς διαδρόμους και ενεργειακές αρτηρίες. Η γεωπολιτική δεν είναι συναισθηματική. Είναι μαθηματική.
Και το Ιράν; Παρά το μέγεθός του, (περίπου 92 εκατομμύρια πληθυσμός), δεν διαθέτει ισορροπία δυνάμεων απέναντι στη Δύση. Η πραγματική του δύναμη είναι οι περιφερειακές συμμαχίες, οι σιιτικές πολιτοφυλακές, η ασύμμετρη απειλή. Όχι η συμβατική υπεροχή.
Η τελική εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: Ο κόσμος μπαίνει σε εποχή υβριδικού πολέμου. Λέιζερ αντί για πυραύλους. Ρομπότ αντί για στρατιώτες. Τεχνητή νοημοσύνη αντί για κλασική τακτική.
Και μέσα σε αυτή την καταιγίδα, η Ελλάδα οφείλει να διαβάζει τα σημάδια. Όχι με φοβικά σύνδρομα. Με στρατηγική σκέψη. Διότι όπως ειπώθηκε ξεκάθαρα στην εκπομπή: ο πόλεμος δεν κρίνεται μόνο στα σύνορα. Κρίνεται στην τεχνολογία, στην οικονομία, στην προνοητικότητα.
Η εποχή των πυραύλων τελειώνει. Η εποχή των λέιζερ και των ρομπότ αρχίζει. Το ερώτημα δεν είναι αν θα έρθει. Το ερώτημα είναι αν θα μας βρει έτοιμους.
