Η συζήτηση ξεκίνησε με αφορμή τη στάση που τηρούν πρόσωπα και θεσμοί σε κρίσιμες εξεταστικές διαδικασίες, στάση που, όπως επισημάνθηκε, δεν προσβάλλει απλώς την κοινή λογική, αλλά ολόκληρη τη νοημοσύνη ενός λαού. Ο Γρηγόρης Σερέτης έθεσε εξαρχής το ερώτημα αν τελικά όλα όσα ζούμε είναι απλώς ζήτημα «αντίληψης» ή αν πρόκειται για ένα βαθιά οργανωμένο σύστημα, το οποίο λειτουργεί με όρους εξουσίας, εκβιασμού και εξαγοράς.
Ο Απόστολος Πετράκης ήταν σαφέστατος στην απάντησή του. Περιέγραψε ένα πολιτικό σύστημα χωρίς φίλους και χωρίς αρχές, όπου οι «χρήσιμοι» πετιούνται μόλις πάψουν να εξυπηρετούν. Ένα σύστημα που αξιοποιεί πρόσωπα, τα ανεβάζει, τα εκθέτει και στο τέλος τα εγκαταλείπει, αφήνοντάς τα στο έλεος. Κατά τον ίδιο, η ιστορία επαναλαμβάνεται, όχι από άγνοια, αλλά από συνειδητή επιλογή.
Κομβικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε η διαχρονική ευθύνη όσων συνεχίζουν να στηρίζουν κόμματα εξουσίας. «Όποιος ψηφίζει αυτούς που κυβέρνησαν και κατέστρεψαν τη χώρα, είναι συνένοχος», ήταν η ξεκάθαρη τοποθέτηση. Η μετακίνηση προσώπων από κόμμα σε κόμμα, οι γνωστές «μεταγραφές», η εναλλαγή ρόλων και χρωμάτων, χωρίς καμία ουσιαστική αλλαγή πολιτικής, συνθέτουν, όπως ειπώθηκε, το σκηνικό της απόλυτης διαπλοκής.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον πρωτογενή τομέα, στους αγρότες και τους κτηνοτρόφους που σήμερα βρίσκονται στο προσκήνιο. Ο κ. Πετράκης εξήρε τη στάση όσων αρνήθηκαν να μπουν σε διασπαστικές διαπραγματεύσεις και τόνισε πως η ενότητα αποτελεί τη μόνη πραγματική δύναμη. Παράλληλα, προειδοποίησε για τον κίνδυνο να επαναληφθεί το γνωστό σενάριο: λίγοι να ωφεληθούν και οι πολλοί να μείνουν με τα ψίχουλα.
Η συζήτηση διευρύνθηκε στο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Τα μπλόκα των αγροτών δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Από τη Γαλλία μέχρι τη Γερμανία, η αντίδραση είναι μαζική. Ο λόγος, σύμφωνα με τον καλεσμένο, είναι βαθύτερος: η συστηματική αποδόμηση της φυσικής παραγωγής, η προώθηση τεχνητών τροφίμων, η αποξένωση του ανθρώπου από τη γη και τη φύση. «Δεν μιλάμε για θεωρίες συνωμοσίας, αλλά για αλληλουχία γεγονότων», υπογράμμισε.
Σε αυτό το πλαίσιο η Ελλάδα, μια χώρα ιστορικά δεμένη με τη γεωργία και την κτηνοτροφία, οδηγείται όπως επισημάνθηκε, σε απόλυτη εξάρτηση. Χωρίς παραγωγή, χωρίς αυτάρκεια, χωρίς πρωτογενή τομέα, η εθνική κυριαρχία καθίσταται κενό γράμμα. «Χώρα χωρίς πρωτογενή τομέα δεν είναι αυτόνομη», ειπώθηκε με έμφαση.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η κριτική προς τη Δικαιοσύνη και τους θεσμούς. Ερωτήματα τέθηκαν για επιλεκτικές ευαισθησίες, για σιωπές σε εθνικά τραύματα και για υπερβάλλοντα ζήλο απέναντι σε κοινωνικές ομάδες που αγωνίζονται. Η εικόνα ενός κράτους που προστατεύει τους ισχυρούς και ποινικοποιεί τους αδύναμους επανήλθε πολλές φορές στη συζήτηση.
Ο Γρηγόρης Σερέτης έθεσε και το ζήτημα της παιδείας και της πνευματικής παρακμής. Η τεχνολογία, όπως συμφώνησαν αμφότεροι, μπορεί να είναι εργαλείο ή όπλο. Όταν όμως αντικαθιστά τη σκέψη, όταν παράγει «χειριστές» και όχι σκεπτόμενους πολίτες, τότε γίνεται μέρος του προβλήματος. Η εύκολη γνώση, τα έτοιμα συμπεράσματα και η απουσία κριτικής σκέψης, οδηγούν σε κοινωνίες χειραγωγούμενες.
Στο σημείο αυτό, ο κ. Πετράκης μίλησε για την ανάγκη πνευματικής επανάστασης. Όχι ιδεολογικής με την κλασική έννοια, αλλά βαθιά ανθρώπινης. «Δεν υπάρχουν πια αριστεροί και δεξιοί. Υπάρχουν σκεπτόμενοι και μη σκεπτόμενοι άνθρωποι», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η πραγματική σύγκρουση, όπως τόνισε, δεν είναι κομματική, αλλά υπαρξιακή.
Η συζήτηση κατέληξε στο κρίσιμο ερώτημα: τι γίνεται από εδώ και πέρα; Ακόμη και αν αλλάξει μια κυβέρνηση, αν ο λαός δεν αλλάξει νοοτροπία, αν συνεχίσει να ψηφίζει με φόβο, συνήθεια ή ιδιοτέλεια, τίποτα δεν θα αλλάξει ουσιαστικά. Η ευθύνη επιστρέφει πάντα στον πολίτη.
Το μήνυμα ήταν σαφές και αδιαπραγμάτευτο: χωρίς ενότητα, χωρίς συνείδηση, χωρίς πνευματική αφύπνιση, το σύστημα θα συνεχίσει να αναπαράγεται. Όμως, όπως ειπώθηκε, τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο. Η ιστορία του ελληνικού λαού το έχει αποδείξει. Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε, αλλά αν θέλουμε – και αν είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε το κόστος της αφύπνισης.
