Το έγκλημα των Τεμπών και οι σκιές του
Η τραγωδία στα Τέμπη δεν ήταν απλώς ένα δυστύχημα. Ήταν, και παραμένει, μια ανοιχτή πληγή. Όχι μόνο για τις οικογένειες των θυμάτων, αλλά για μια κοινωνία που είδε μπροστά στα μάτια της μια πυρόσφαιρα να καταπίνει ζωές και μετά άκουσε αφηγήσεις που προσέβαλαν τη νοημοσύνη της.
Ο Απόστολος Πετράκης, μιλώντας στον Γρηγόρη Σερέτη, έθεσε το ζήτημα ωμά: αν δεν υπήρχε παράνομο φορτίο, αν δεν υπήρχαν χημικοί διαλύτες, πόσα από αυτά τα παιδιά θα ζούσαν σήμερα; Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό. Είναι ποινικό.
Στο μικρόφωνο ανασύρθηκε ρεπορτάζ του ΣΚΑΪ, στο οποίο περιγράφονταν δίκτυα εισαγωγής χημικών διαλυτών από τη Βουλγαρία, με πλαστά τιμολόγια, αποθήκες στη Δυτική Αττική και τεράστια περιθώρια κέρδους. Χημικοί διαλύτες που αγοράζονταν 0,10€ το λίτρο και πωλούνταν ως καύσιμο έως και 2€.
Όταν όμως το ίδιο υλικό μπήκε στη δημόσια συζήτηση για τα Τέμπη, ξαφνικά έγινε «απίθανο», «υπερβολή», «σενάριο». Τι άλλαξε; Η αλήθεια ή το αφήγημα;
Το κύκλωμα, η Greek Mafia και το μαύρο χρήμα
Η συζήτηση επεκτάθηκε στα κυκλώματα λαθρεμπορίου καυσίμων και στη διαβόητη Greek Mafia. Ο Πετράκης μίλησε για μια «συνήθη τακτική»: βιομηχανικό υγραέριο και ναυτιλιακά καύσιμα που τιμολογούνται με χαμηλό φόρο και καταλήγουν στα πρατήρια ως κανονικό καύσιμο.
Το κέρδος; Εκατοντάδες ευρώ ανά τόνο. Τα ποσά; Εκατομμύρια. Και όταν το χρήμα γίνεται τόσο πολύ, δεν μένει σε «απλούς παρανόμους». Όπως ειπώθηκε στην εκπομπή, το σύστημα δεν αφήνει τα μεγάλα ποσά να κυκλοφορούν χωρίς έλεγχο. Η παρανομία οργανώνεται, ιεραρχείται, ενίοτε «καθαρίζεται».
Οι διαδοχικές δολοφονίες ανθρώπων που φέρονται να είχαν ρόλο σε αυτά τα κυκλώματα, δείχνουν έναν κύκλο αίματος. Κάθε «κεφάλι» που αναλάμβανε, δεν κρατούσε πάνω από δύο χρόνια. Μετά ερχόταν ο επόμενος. Είναι τυχαίο; Ή είναι η φυσική κατάληξη όταν η παρανομία συναντά την εξουσία;
Δικαιοσύνη ή εργαλειοποίηση;
Ο Πετράκης έθεσε τρία ερωτήματα που, όπως είπε, δεν απαντήθηκαν ποτέ από τη Δικαιοσύνη. Γιατί οι μηνύσεις επαναλαμβάνονται, αλλά δεν ζητούνται ασφαλιστικά μέτρα; Γιατί δεν ζητείται αποσαφήνιση ονομάτων; Γιατί δεν επιδιώκεται πλήρης δικαστική αντιπαράθεση;
Το ερώτημα που αιωρείται είναι βαρύ: εργαλειοποιείται η Δικαιοσύνη για να πετιέται η «μπάλα στην κερκίδα»;
Στη χώρα όπου το Μάτι, η Μάνδρα και τα Τέμπη βαφτίστηκαν «τραγωδίες», αλλά ελάχιστοι πλήρωσαν πραγματικά, η κοινωνία έχει αρχίσει να υποψιάζεται ότι οι ευθύνες σπάνια φτάνουν ψηλά. Και όταν η κοινωνία βλέπει ότι «κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει», αποσύρεται. Ή εξοργίζεται.
Οι συγγενείς, τα κόμματα και η εκμετάλλευση
Η πιο αιχμηρή συζήτηση όμως δεν αφορούσε μόνο την κυβέρνηση ή τα κυκλώματα. Αφορούσε και τους ίδιους τους συγγενείς των θυμάτων.
Στο στόχαστρο μπήκε η Μαρία Καρυστιανού και η απόφασή της να κινηθεί πολιτικά. Ο Σερέτης μίλησε ανοιχτά για αχαριστία, για εκμετάλλευση, για συμπεριφορές που όπως είπε, δεν στρέφονται μόνο εναντίον του, αλλά και εναντίον άλλων συνεργατών.
Η καταγγελία ότι απομακρύνθηκε πραγματογνώμονας επειδή δεν στήριζε δημόσια πολιτικό εγχείρημα, είναι βαριά. Αν ισχύει, δείχνει ότι το κριτήριο δεν είναι η επιστημονική αλήθεια, αλλά η κομματική ταύτιση. Και τότε το ερώτημα γίνεται αμείλικτο: μας ενδιαφέρει η δικαίωση των Τεμπών ή η δημιουργία πολιτικής πλατφόρμας πάνω στον πόνο;
Στον αντίποδα, αναφέρθηκαν συγγενείς που συνεχίζουν χωρίς κομματική ταμπέλα: ο αγώνας τους, όπως ειπώθηκε, είναι καθαρός. Χωρίς χρώματα. Χωρίς φιλοδοξίες.
Η κοινωνία στον «τοίχο»
Το πιο συγκλονιστικό σημείο της συζήτησης ήταν ίσως αυτό: «Όλοι μπορεί κάποια στιγμή να βρεθούμε στον τοίχο του συστήματος». Οι περισσότεροι πολίτες ζούσαν την καθημερινότητά τους. Μέχρι που ένα βράδυ, μια σύγκρουση τρένων έφερε την πραγματικότητα στο φως. Τα ηχητικά του 112, η κραυγή «δεν έχω οξυγόνο», η πυρόσφαιρα, έγιναν συλλογικό τραύμα.
Η μαζική κινητοποίηση εκατομμυρίων Ελλήνων στους δρόμους έδειξε ότι η κοινωνία δεν είναι αδιάφορη. Αλλά η κόπωση καραδοκεί. Και όταν η υπόθεση συνδέεται με κομματικά παιχνίδια, ο κόσμος αποσύρεται. «Δεν θέλουμε να κατέβουμε για κόμμα», ειπώθηκε. «Θέλουμε να κατέβουμε για δικαιοσύνη».
Το ζητούμενο: καθαρή σκέψη
Στο κλείσιμο της εκπομπής, το μήνυμα ήταν απλό: να δούμε την αλληλουχία των γεγονότων. Να συνδέσουμε τα κομμάτια. Να μη δεχόμαστε αφηγήματα χωρίς ερωτήσεις. Τα Τέμπη δεν είναι μόνο μια ποινική υπόθεση. Είναι καθρέφτης του κράτους, της διαπλοκής, της πολιτικής εκμετάλλευσης, της κοινωνικής ωριμότητας.
Αν οι χημικοί διαλύτες υπήρξαν, αν το λαθρεμπόριο συνδέεται με υψηλές πλάτες, αν η Δικαιοσύνη λειτουργεί επιλεκτικά, τότε το πρόβλημα δεν είναι μεμονωμένο. Είναι συστημικό.
Και αν ο πόνος μετατρέπεται σε πολιτικό κεφάλαιο, τότε η κοινωνία οφείλει να διαχωρίσει τη δικαίωση από τη φιλοδοξία.
Η αλήθεια, όσο και αν καθυστερεί, έχει έναν τρόπο να επιστρέφει. Το ερώτημα είναι αν θα είμαστε έτοιμοι να τη δούμε ή αν θα έχουμε κουραστεί τόσο, που θα προτιμήσουμε την ησυχία.
Τα Τέμπη δεν ζητούν ησυχία. Ζητούν φως.
