Η εικόνα που περιέγραψε ο Παναγιώτης Νάστος δεν αφήνει περιθώρια για αφελείς αναγνώσεις. Ο πόλεμος δεν είναι «θερμό επεισόδιο». Είναι μια συντονισμένη επιχείρηση με τρεις βασικούς στόχους: την εξουδετέρωση του ιρανικού ναυτικού στα Στενά του Ορμούζ, την καταστροφή του βαλλιστικού και drone δυναμικού της Τεχεράνης και, το σημαντικότερο, την αποκεφαλοποίηση του θεοκρατικού καθεστώτος.
Το χτύπημα που οδήγησε στον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, άλλαξε τα δεδομένα. Μαζί του φέρονται να εξουδετερώθηκαν κορυφαίοι στρατιωτικοί και στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης. Η αλυσίδα διοίκησης διαρρήχθηκε. Όπως τόνισε ο αναλυτής, όταν «σπάει» η κεφαλή ενός τέτοιου καθεστώτος, η λειτουργικότητα μειώνεται δραματικά.
Η απόλυτη αεροπορική υπεροχή
Το καθοριστικό στοιχείο, σύμφωνα με τον Νάστο, είναι η αεροπορική υπεροχή. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιχειρούν με F-35, μέσα ηλεκτρονικού πολέμου και πυραύλους cruise. Το Ιράν διαθέτει απαρχαιωμένα F-4 και F-14. Σε έναν σύγχρονο πόλεμο, χωρίς έλεγχο του εναέριου χώρου, δεν κερδίζεις.
Αυτό σημαίνει πως κάθε εκτοξευτής πυραύλων που αποκαλύπτεται, κάθε φάλαγγα που κινείται, μπορεί να εξουδετερώνεται άμεσα. Το Ιράν μπορεί να διαθέτει βαλλιστικό οπλοστάσιο, αλλά εάν οι εκτοξευτές του καταστρέφονται μόλις ενεργοποιούνται, η ισχύς του απομειώνεται καθημερινά.
Ο Νάστος εκτιμά ότι το επόμενο διάστημα θα δούμε μείωση των ιρανικών εκτοξεύσεων. Όχι επειδή θα «τελειώσουν» οι πύραυλοι, αλλά επειδή το κόστος χρήσης τους θα γίνει δυσβάστακτο.
Θα εμπλακεί το ΝΑΤΟ;
Το ερώτημα περί ενεργοποίησης του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ τέθηκε ευθέως. Η απάντηση ήταν κατηγορηματική: δεν διαφαίνεται ομοφωνία. Το NATO απαιτεί συναίνεση. Και χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία δεν δείχνουν διάθεση για άμεση πολεμική εμπλοκή.
Η ρητορική του Εμανουέλ Μακρόν είναι ενδεικτική: «στήριξη στην άμυνα αραβικών κρατών», όχι επίθεση κατά του Ιράν. Η Ευρώπη γνωρίζει ότι στο εσωτερικό της υπάρχει ισχυρό μουσουλμανικό στοιχείο. Ο κίνδυνος τρομοκρατικών αντιποίνων είναι υπαρκτός.
Ο ρόλος της Τουρκίας
Η Τουρκία παραμένει «επιτήδειος ουδέτερος». Ο Νάστος υπενθύμισε την ιστορική πρακτική της Άγκυρας: περιμένει να δει ποιος κερδίζει και τότε τοποθετείται. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν διατηρεί σχέσεις τόσο με τη Δύση όσο και με Ρωσία και Ιράν, ενώ έχει αιτηθεί συμμετοχή στους BRICS.
Το σενάριο άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής της Τουρκίας υπέρ του Ιράν αξιολογείται ως χαμηλής πιθανότητας. Πιο ρεαλιστικά θεωρούνται σενάρια πίεσης μέσω μεταναστευτικών ροών ή αξιοποίησης μειονοτικών πληθυσμών στα βορειοδυτικά του Ιράν.
Ρωσία, Κίνα και Βόρεια Κορέα
Η Ρωσία και η Κίνα, κατά τον αναλυτή, αν ήθελαν να ενισχύσουν ουσιαστικά το Ιράν, θα το είχαν πράξει πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Η αποστολή S-400 ή σύγχρονων μαχητικών δεν έγινε. Τώρα, με πλήρη αεροπορική κυριαρχία των ΗΠΑ, η ενίσχυση είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Η Βόρεια Κορέα παραμένει απρόβλεπτη, αλλά η πρακτική δυνατότητα αποστολής βαλλιστικών πυραύλων, εν μέσω αμερικανικού ελέγχου, θεωρείται περιορισμένη.
Κύπρος και Ελλάδα στο στόχαστρο;
Η Κύπρος έχει ήδη δεχθεί έμμεση πίεση με επιθέσεις σε βρετανική βάση. Κάθε χώρα που παρέχει διευκολύνσεις στις ΗΠΑ ή στο Ισραήλ, σημείωσε ο Νάστος, μπαίνει δυνητικά στο στόχαστρο.
Η Ελλάδα έστειλε φρεγάτες στην Ανατολική Μεσόγειο. Το ερώτημα είναι σαφές: εμπλεκόμαστε; Η απάντηση είναι πως η αποστολή έχει χαρακτήρα αποτροπής και προστασίας, όμως η γεωγραφία δεν αλλάζει. Η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται εντός βεληνεκούς ιρανικών συστημάτων.
Για τη Σούδα, ο αναλυτής εκτίμησε ότι η πιθανότητα επιτυχούς ιρανικού πλήγματος είναι εξαιρετικά μικρή, καθώς ένας πύραυλος θα έπρεπε να διασπάσει διαδοχικά πολλαπλά επίπεδα αεράμυνας.
Οικονομικές συνέπειες
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν παγκόσμια αρτηρία ενέργειας. Η άνοδος των τιμών καυσίμων είναι αναπόφευκτη. Η Ελλάδα, σύμφωνα με πληροφορίες, διαθέτει αποθέματα για μερικούς μήνες, όμως η ακρίβεια θα χτυπήσει την αγορά.
Η σύγκρουση δεν θα φέρει άμεσα «πείνα», αλλά θα ενισχύσει τον πληθωρισμό και θα επιβαρύνει το καλάθι της νοικοκυράς.
Ποιος θα διαδεχθεί το καθεστώς;
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η επισήμανση ότι ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δεν βρισκόταν στη συγκέντρωση που αποτέλεσε στόχο. Σήμερα φέρεται να συμμετέχει σε μεταβατική τριανδρία. Το ερώτημα για το ποιος γνώριζε τι και πότε, παραμένει ανοιχτό.
Εάν το καθεστώς διατηρηθεί, διάδοχος θα είναι θρησκευτικός ηγέτης. Αν καταρρεύσει, το Ιράν μπαίνει σε αχαρτογράφητα νερά.
Ποιος κερδίζει;
Ο Νάστος ήταν σαφής: αυτή τη στιγμή, στρατιωτικά, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν το πλεονέκτημα. Η αεροπορική υπεροχή είναι καταλυτική. Το Ιράν μπορεί να πλήττει συμβολικά, αλλά δεν ελέγχει τον εναέριο χώρο του.
Ο πόλεμος μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες, ίσως και λίγο περισσότερο, όμως δύσκολα θα μετατραπεί σε μακροχρόνια κατοχή τύπου Ιράκ 2003.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι ποιος έχει τα περισσότερα drones. Είναι ποιος θα αντέξει πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά το κόστος. Και αυτό αφορά και εμάς. Γιατί σε έναν κόσμο που αλλάζει με βόμβες και βαλλιστικούς πυραύλους, η Ελλάδα οφείλει να παραμένει σε εγρήγορση όχι με φόβο, αλλά με καθαρή στρατηγική σκέψη.
