Με την κατάνυξη που αρμόζει στην έναρξη της Εβδομάδας των Παθών, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα τη Μεγάλη Δευτέρα, μια ημέρα αφιερωμένη σε δύο ισχυρά βιβλικά σύμβολα: τη μορφή του «Παγκάλου» Ιωσήφ από την Παλαιά Διαθήκη και το περιστατικό με την άκαρπη συκιά που ξεράθηκε με τον λόγο του Κυρίου.
Ήδη από το βράδυ της Κυριακής των Βαΐων, στους ναούς ψάλλεται η Ακολουθία του Νυμφίου, με τους πιστούς να καλούνται σε πνευματική εγρήγορση μέσα από το συγκλονιστικό τροπάριο «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται» και το κατανυκτικό «Τον Νυμφώνα σου βλέπω».
Η μορφή του Ιωσήφ, του μικρότερου γιου του Ιακώβ, προβάλλεται σήμερα ως προτύπωση του ίδιου του Χριστού, καθώς η ζωή του υπήρξε μια διαρκής πορεία μέσα από την προδοσία προς τη δόξα. Η ενάρετη φύση του προκάλεσε τον φθόνο των αδελφών του, οι οποίοι αφού τον έριξαν σε έναν λάκκο, τον πούλησαν ως δούλο στην Αίγυπτο. Παρά τις δοκιμασίες, τη φυλάκιση και τις συκοφαντίες της συζύγου του Πετεφρή, ο Ιωσήφ παρέμεινε ακλόνητος στην πίστη του. Η σοφία του και η ικανότητά του να ερμηνεύει τα όνειρα του Φαραώ τον οδήγησαν τελικά στα υψηλότερα αξιώματα, επιτρέποντάς του να σώσει τον λαό από τον λιμό και να συγχωρέσει με μεγαλοψυχία εκείνους που τον αδίκησαν.
Παράλληλα με την ιστορία του Ιωσήφ, η Εκκλησία υπενθυμίζει το επεισόδιο με την άκαρπη συκιά, την οποία ο Χριστός συνάντησε στον δρόμο προς την Ιερουσαλήμ. Παρά το πλούσιο και καταπράσινο φύλλωμά της, το δέντρο δεν είχε καρπούς, με αποτέλεσμα ο Ιησούς να την καταραστεί και εκείνη να ξεραθεί αμέσως. Ο συμβολισμός πίσω από αυτό το θαύμα είναι βαθύς και στρέφεται άμεσα κατά της υποκρισίας. Η συκιά αντιπροσωπεύει τη Συναγωγή των Εβραίων και κάθε άνθρωπο που επιδεικνύει μια φαινομενικά ηθική ζωή και «θρησκευτική» βιτρίνα, αλλά στην πραγματικότητα στερείται ουσιαστικών πνευματικών καρπών και καλών έργων.
Η Μεγάλη Δευτέρα αποτελεί ουσιαστικά ένα κάλεσμα για εσωτερική κάθαρση και αυθεντικότητα. Μέσα από τα ιερά κείμενα και τους ύμνους της ημέρας, οι πιστοί προετοιμάζονται για το Θείο Δράμα που κορυφώνεται τις επόμενες ημέρες, παίρνοντας το μάθημα ότι η πίστη δεν κρίνεται από το εντυπωσιακό «φαίνεσθαι», αλλά από την αληθινή καρποφορία της ψυχής. Η ιστορία του Ιωσήφ και η ξηρανθείσα συκή υπενθυμίζουν πως η αδικία είναι πρόσκαιρη, ενώ η πνευματική ξηρασία είναι η μόνη πραγματική απειλή για τον άνθρωπο στην πορεία του προς την Ανάσταση.
