Σε μια συνέντευξη που ταράζει τα νερά, ο Απόστολος Πετράκης περιέγραψε μια πραγματικότητα που, όσο κι αν κάποιοι επιχειρούν να την κρύψουν, μοιάζει να γίνεται όλο και πιο ορατή: ένα σύστημα εξουσίας που ανακυκλώνεται, προστατεύει τον εαυτό του και λειτουργεί με όρους που θυμίζουν, όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, «οργανωμένη δομή».
Η συζήτηση ξεκίνησε με ένα βασικό ερώτημα: υπάρχει ελπίδα ή απλώς ανακυκλώνουμε τα ίδια πρόσωπα και τις ίδιες πολιτικές; Η απάντηση ήταν αποκαλυπτική και ταυτόχρονα σκληρή. Όπως τονίστηκε, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ποιος κυβερνά, αλλά το ότι το ίδιο το σύστημα λειτουργεί ως «ενωμένη μειοψηφία» απέναντι σε μια διχασμένη κοινωνία. Και εκεί βρίσκεται η ρίζα του κακού.
Ο Πετράκης μίλησε χωρίς περιστροφές. Αναφέρθηκε ευθέως σε πρόσωπα που έχουν περάσει από την εξουσία και επανέρχονται, ζητώντας ξανά την εμπιστοσύνη του ελληνικού λαού, σαν να μην συνέβη τίποτα. «Δεν χτίζεις καινούριο σπίτι με παλιά υλικά», είπε χαρακτηριστικά, δίνοντας το στίγμα μιας ολόκληρης γενιάς που, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε, έχει ευθύνη για τις επιλογές της.
Η κουβέντα όμως δεν έμεινε εκεί. Πέρασε σε ένα ακόμη πιο «καυτό» πεδίο: τις αποκαλύψεις, τους εκβιασμούς και την εικόνα πλήρους απαξίωσης της πολιτικής ζωής. Όπως ειπώθηκε, η ελληνική κοινωνία παρακολουθεί μια κατάσταση που σε οποιαδήποτε άλλη χώρα θα είχε προκαλέσει θεσμική έκρηξη. Αντί αυτού, επικρατεί μια επικίνδυνη κανονικοποίηση.
«Ο κόσμος κάθεται σαν θεατής», ειπώθηκε με έντονο τρόπο. Και αυτή ίσως είναι η πιο σκληρή διαπίστωση. Γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι κάνουν οι κυβερνώντες, αλλά και το πώς αντιδρά, ή μάλλον δεν αντιδρά, η κοινωνία.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο ζήτημα της Δικαιοσύνης. Οι καταγγελίες για πρόσωπα που εμπλέκονται σε υποθέσεις και ταυτόχρονα καλούνται να τις ελέγξουν, δημιουργούν μια εικόνα που δύσκολα μπορεί να γίνει αποδεκτή σε μια ευνομούμενη πολιτεία. Το παράδειγμα που χρησιμοποιήθηκε ήταν εύστοχο και σοκαριστικό: «είναι σαν να βάζεις τον ληστή να ερευνήσει ποιος έκλεψε την τράπεζα».
Αυτή η φράση συνοψίζει μια βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης. Όταν ο πολίτης νιώθει ότι οι θεσμοί δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, τότε η δημοκρατία παύει να είναι ζωντανή έννοια και μετατρέπεται σε τυπική διαδικασία.
Το θέμα των Τεμπών, που αποτέλεσε και τον πυρήνα της συζήτησης, αναδείχθηκε ως κομβικό σημείο. Όχι μόνο λόγω της τραγωδίας, αλλά κυρίως λόγω του τρόπου που, κατά τον Πετράκη, επιχειρείται η διαχείριση και η συγκάλυψη. Έκανε λόγο για πιέσεις, για φόβο και για μια γενικευμένη αίσθηση ότι «όποιος μιλήσει, θα βρεθεί αντιμέτωπος με συνέπειες».
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το στοιχείο της «συμφωνίας σιωπής» που περιγράφηκε. Μια αντίληψη ότι υπάρχουν χρονικά περιθώρια, πολιτικές παρεμβάσεις και νομοθετικές ρυθμίσεις που μπορούν να αλλάξουν την πορεία υποθέσεων. Αν αυτό ισχύει, – και μόνο ως σκέψη προκαλεί ανατριχίλα– τότε μιλάμε για μια δημοκρατία που λειτουργεί υπό όρους.
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στο οικονομικό επίπεδο. Πώς μπορεί μια χώρα να προχωρήσει όταν, όπως ειπώθηκε, τα πάντα είναι «ξεπουλημένα» ή ελεγχόμενα από συγκεκριμένα συμφέροντα; Πώς μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη όταν η παραγωγή είναι περιορισμένη και η εξάρτηση από εξωτερικούς πόρους τεράστια;
Η απάντηση που δόθηκε δεν ήταν εύκολη, αλλά είχε μια σαφή κατεύθυνση: επιστροφή στην παραγωγή, αξιοποίηση των φυσικών πόρων, επένδυση σε ό,τι πραγματικά μπορεί να δώσει αξία στη χώρα. Όμως, όλα αυτά απαιτούν χρόνο, σχέδιο και κυρίως, πολιτική βούληση. Και εδώ επανερχόμαστε στο βασικό ερώτημα: υπάρχει αυτή η βούληση; Ή απλώς αναπαράγεται ένα σύστημα που ενδιαφέρεται μόνο για τη διατήρηση της εξουσίας;
Ο Πετράκης ήταν ξεκάθαρος: «οι λαοί σώζουν, δεν σώζονται». Μια φράση που λειτουργεί ως κάλεσμα, αλλά και ως προειδοποίηση. Γιατί αν ο λαός δεν αναλάβει την ευθύνη του, τότε κανένα πολιτικό σχήμα, καμία αλλαγή προσώπων δεν μπορεί να φέρει πραγματική αλλαγή.
Η συζήτηση έκλεισε με μια έντονη, σχεδόν δραματική διαπίστωση. Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μία, υπάρχει η πιθανότητα της συνέχισης της ίδιας πορείας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Από την άλλη, υπάρχει η δύσκολη, επίπονη αλλά αναγκαία διαδικασία της ανατροπής.
Όμως αυτή η ανατροπή δεν θα έρθει με «μαγικά ραβδιά». Θα έρθει μόνο αν υπάρξει συνειδητοποίηση, ενότητα και αποφασιστικότητα. Διαφορετικά, το «αμάξι», όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, θα συνεχίσει να πηγαίνει με σπασμένη μηχανή, μέχρι να σταματήσει οριστικά. Και τότε, δεν θα υπάρχει ούτε δικαιολογία, ούτε επιστροφή.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι τι θα κάνουν οι κυβερνώντες. Το ερώτημα είναι τι θα κάνει ο λαός.
