Σημαντικές επιπτώσεις για 200.000 συνταξιούχους που λαμβάνουν ταυτόχρονα συντάξεις γήρατος και σύνταξη λόγω θανάτου δημιουργεί η υπ’ αριθμ. 699/2026 απόφαση του Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ).
Το επταμελές Α’ Τμήμα του Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε συνταγματική τη διάταξη του νόμου 4387/2016, που προβλέπει ότι όταν ένα πρόσωπο λαμβάνει περισσότερες από μία συντάξεις, δικαιούται μόνο μία εθνική σύνταξη.
Η υπόθεση αφορούσε αίτηση ακύρωσης της εγκυκλίου Φ.80000/Δ17/109302/30-12-2021 («Εθνική σύνταξη και κατώτατα όρια σε περίπτωση σώρευσης-Συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία») του πρώην Υφυπουργού Παναγιώτη Τσακλόγλου, η οποία ρύθμιζε ζητήματα σχετικά με την εθνική σύνταξη και τις συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία.
Η υπόθεση έφτασε στο δικαστήριο μετά από προσφυγή εκπροσώπων των συνταξιούχων χηρείας, οι οποίοι ζητούσαν την ακύρωση της σχετικής εγκυκλίου του 2021 του πρώην Υφυπουργού Κοινωνικών Ασφαλίσεων, κ. Τσακλόγλου. Οι δικαστές απέρριψαν τα επιχειρήματα των συνταξιούχων, τονίζοντας ότι η σύνταξη λόγω θανάτου αποτελεί αυτοτελές δικαίωμα που ασκείται «ιδίω δικαίω» και υπόκειται στους ίδιους ακριβώς περιορισμούς με τα υπόλοιπα συνταξιοδοτικά δικαιώματα, καθώς ο νόμος δεν προέβλεπε καμία ρητή εξαίρεση.
Η μεγάλη ανατροπή, ωστόσο, έρχεται από το διοικητικό σκέλος της απόφασης. Το ΣτΕ ακύρωσε την εγκύκλιο του Υφυπουργού, κρίνοντας τη νομικά πλημμελή και ανυπόστατη. Οι δικαστές αποφάνθηκαν ότι η συγκεκριμένη πράξη δεν είχε απλό ερμηνευτικό χαρακτήρα, αλλά κανονιστικό, καθώς μετέθετε χρονικά την εφαρμογή του νόμου και εισήγαγε τη ρύθμιση της «προσωπικής διαφοράς» για τους παλαιούς συνταξιούχους ώστε να μην τους ζητηθούν αναδρομικά. Επειδή όμως εκδόθηκε χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση και δεν δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, αλλά αναρτήθηκε μόνο στη «Διαύγεια», το δικαστήριο την έκρινε άκυρη για λόγους ασφάλειας δικαίου, απορρίπτοντας μάλιστα την επίκληση της χρηστής διοίκησης από την πλευρά του Υπουργείου.
Η εξέλιξη αυτή φέρνει τη Διοίκηση και τον ΕΦΚΑ προ του φάσματος να εφαρμόσουν το γράμμα του νόμου, γεγονός που σημαίνει ότι περισσότεροι από 200.000 συνταξιούχοι λόγω θανάτου κινδυνεύουν πλέον να βρεθούν αντιμέτωποι με αιφνίδιες περικοπές, αλλά και με την υποχρέωση επιστροφής αναδρομικών ποσών που ανά περίπτωση μπορούν να αγγίξουν από 15.000 έως 30.000 ευρώ. Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η επόμενη ημέρα απαιτεί την άμεση ανάληψη νομοθετικής πρωτοβουλίας από το Υπουργείο Εργασίας. Η κατάθεση μιας νέας, συνταγματικά θωρακισμένης ρύθμισης στη Βουλή αποτελεί πλέον τον μοναδικό τρόπο για να θεσπιστεί με τυπικό νόμο η προστασία των παλαιών συνταξιούχων και να αποτραπεί η αναζήτηση των χιλιάδων ευρώ από μια ιδιαίτερα ευάλωτη κοινωνική ομάδα.