Στην εκπομπή του Γρηγόρη Σερέτη «Κόντρα στο Σύστημα» στον Focus FM 103,6 και ΜΑΧΗ FM 99,8 – τα μόνα πατριωτικά ραδιόφωνα – βρέθηκε σήμερα καλεσμένος ο Δημήτρης Σιδηρόπουλος και μίλησε για το αντάρτικο του Πόντου, τις ηρωικές μάχες των Ποντίων ανταρτών και την ιστορία που, όπως καταγγέλλεται, έμεινε θαμμένη για δεκαετίες.
Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία ενός έθνους που δεν γράφονται απλώς με αίμα. Γράφονται με φωτιά, με κραυγές, με βουνά που έγιναν κάστρα και με ανθρώπους που αρνήθηκαν να γονατίσουν. Μία από αυτές τις στιγμές ήταν το αντάρτικο του Πόντου. Ένα έπος που για χρόνια έμεινε στη σκιά, λες και κάποιοι φοβήθηκαν μήπως οι Έλληνες θυμηθούν τι σημαίνει να αντιστέκεσαι μέχρι τέλους.
Γιατί αυτό ήταν ο Πόντος. Δεν ήταν μόνο η γενοκτονία. Δεν ήταν μόνο οι σφαγές και τα καραβάνια θανάτου. Ήταν και οι άντρες που πήραν τα βουνά. Ήταν οι γυναίκες που πολεμούσαν με τα όπλα δίπλα στους συζύγους τους. Ήταν οι νεαροί καπετάνιοι που κοίταζαν αυτοκρατορίες στα μάτια και έλεγαν «δεν σας φοβόμαστε».
Από το 1913 έως το 1924, οι αντάρτες του Πόντου έδωσαν έναν αδυσώπητο πόλεμο απέναντι σε μια ολόκληρη κρατική μηχανή. Απέναντι στον οθωμανικό στρατό, στους τσέτες, στους νεότουρκους και αργότερα στους κεμαλικούς. Και όμως, όχι μόνο δεν εξαφανίστηκαν, αλλά σε πολλές περιπτώσεις νίκησαν.
Το πιο συγκλονιστικό στοιχείο αυτής της ιστορίας είναι πως οι περισσότεροι από τους 400.000 νεκρούς της γενοκτονίας δεν ήταν μαχητές. Ήταν γυναικόπαιδα, γέροντες, άμαχοι. Οι άντρες είχαν ήδη στρατολογηθεί στα τάγματα εργασίας ή είχαν βγει στα βουνά ως αντάρτες. Και εκεί ξεκίνησε η πραγματική αντίσταση.
Ο Στέλιος Κοσμίδης, ο Χαραλαμπίδης, ο Αντώνης Χατζελευθερίου – ο θρυλικός Αντών Πασάς- έγιναν οι πρώτοι θρύλοι ενός πολέμου που το ελληνικό κράτος σχεδόν ποτέ δεν δίδαξε όπως έπρεπε. Οι μάχες στο Πατμάν Μελέμ, στο Τενεφλίκ, στην Πάφρα και στα βουνά της Σαμψούντας έδειξαν ότι οι Πόντιοι δεν περίμεναν σωτήρες. Έπαιρναν τα όπλα του εχθρού και συνέχιζαν.
Ο Αντών Πασάς με λίγους άντρες κατάφερε να διαλύσει τουρκικά αποσπάσματα πολλαπλάσιας δύναμης. Όταν οι Τούρκοι συνέλαβαν τη γυναίκα του Πελαγία και απαίτησαν να παραδοθεί, εκείνος δεν γονάτισε. Συγκέντρωσε εκατοντάδες μαχητές και κινήθηκε προς την Αμάσεια απειλώντας να κάψει την πόλη αν δεν την απελευθέρωναν. Αυτή ήταν η ψυχή του αντάρτικου.
Και μέσα σε όλα αυτά, οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής έπαιζαν τα δικά τους παιχνίδια. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην εκπομπή, οι μπολσεβίκοι έστελναν όπλα και πολεμικό υλικό στον Κεμάλ, ενώ οι δυτικοί «σύμμαχοι» άφηναν τον ποντιακό ελληνισμό να αιμορραγεί μόνος του. Χιλιάδες ρωσικά όπλα, πυροβόλα, πολυβόλα και πολεμικό υλικό έφταναν στα χέρια των κεμαλικών, την ώρα που οι αντάρτες του Πόντου ζητούσαν απεγνωσμένα βοήθεια.
Και όμως. Παρά την εγκατάλειψη, συνέχιζαν. Ο 22χρονος Αναστάσης Παπαδόπουλος έγινε ένας από τους μεγαλύτερους θρύλους του αντάρτικου. Όταν ο Τζεμάλ Τζεβίτ υποσχέθηκε πως θα «καθαρίσει» τους αντάρτες μέσα σε δύο εβδομάδες, βρέθηκε αντιμέτωπος με λίγους αποφασισμένους μαχητές που υπερασπίζονταν χιλιάδες γυναικόπαιδα. Οι κεμαλικοί επιτίθονταν κατά κύματα και οι Πόντιοι τους θέριζαν από τις οχυρωμένες θέσεις τους. Σε μία από τις μάχες, οι Τούρκοι άφησαν εκατοντάδες νεκρούς, ενώ οι αντάρτες όχι μόνο άντεξαν αλλά πήραν και τα όπλα των πεσόντων αντιπάλων.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, εννέα μόνο αντάρτες κατάφεραν να διεισδύσουν νύχτα μέσα σε στρατόπεδο εκατοντάδων κεμαλικών, κατεβαίνοντας από βράχια με σκοινιά για να εξοντώσουν τον Τζεμάλ Τζεβίτ. Μια επιχείρηση που θυμίζει αρχαία ελληνική τραγωδία και ταυτόχρονα στρατιωτικό θαύμα.
Ποιος τα διδάσκει αυτά στα σχολεία; Ποιος μιλά στα ελληνόπουλα για τον Ευθύμιο Αγριτέλη, τον μητροπολίτη που έγινε σύμβολο αντίστασης; Ποιος μιλά για τις γυναίκες του Πόντου που έπεφταν από τα βράχια για να μην ατιμαστούν; Ποιος θυμάται τη Σοφία Καζεπίδου που πολεμούσε με το παιδί δεμένο στην πλάτη της μέχρι που σκοτώθηκε στη μάχη;
Η ιστορία του Πόντου δεν είναι ιστορία ηττημένων. Είναι ιστορία ανθρώπων που πολέμησαν μέχρι τέλους, χωρίς κράτος, χωρίς βοήθεια, χωρίς διπλωματικές πλάτες. Και όμως άντεξαν εννέα ολόκληρα χρόνια. Από το 1915 έως το 1924 τα βουνά του Πόντου φλέγονταν από μάχες.
Ακόμα και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι αντάρτες συνέχιζαν να πολεμούν. Οι ομάδες της Σάντας, της Πάφρας και της Σαμψούντας δεν δέχονταν να παραδοθούν. Μόνο όταν οι διεθνείς συμφωνίες και η ανταλλαγή πληθυσμών ολοκλήρωσαν τον ξεριζωμό, έσβησε και η τελευταία οργανωμένη αντίσταση.
Και τότε οι ήρωες αυτοί ήρθαν στην Ελλάδα. Πολλοί πολέμησαν αργότερα στους Βαλκανικούς Πολέμους, στο αλβανικό μέτωπο, στην αντίσταση κατά των Γερμανών και στον εμφύλιο. Άλλοι έμειναν φτωχοί, κυνηγημένοι και ξεχασμένοι. Το ελληνικό κράτος δεν τους τίμησε όπως άξιζε.
Αλλά η ιστορία δεν πεθαίνει. Όσο υπάρχουν άνθρωποι που θυμούνται, όσο υπάρχουν φωνές που επιμένουν να μιλούν για τον Πόντο, τόσο οι αντάρτες εκείνοι θα παραμένουν ζωντανοί. Όχι ως θρύλοι κάποιου μακρινού παρελθόντος, αλλά ως υπενθύμιση πως υπήρξαν Έλληνες που πολέμησαν μόνοι τους απέναντι σε αυτοκρατορίες και δεν λύγισαν ποτέ.
Και ίσως αυτό να είναι που ενοχλεί περισσότερο. Ότι οι Πόντιοι αντάρτες δεν παραδόθηκαν.
