Στην εκπομπή του Γρηγόρη Σερέτη «Κόντρα στο Σύστημα» στον Focus FM 103,6 και ΜΑΧΗ FM 99,8 – τα μόνα πατριωτικά ραδιόφωνα – φιλοξενήθηκε ο πρόεδρος της Παναττικής Ομοσπονδίας Λαϊκών Αγορών και Συνομοσπονδία Ελλάδος Νίκος Σωτηρίου, σε μία συνέντευξη που ανέδειξε τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, οι επαγγελματίες των λαϊκών αγορών αλλά και οι ίδιοι οι καταναλωτές.
Τα στοιχεία και οι περιγραφές που παρουσίασε αποτυπώνουν μια ιδιαίτερα δύσκολη πραγματικότητα, με την ελληνική παραγωγή να δοκιμάζεται και τις λαϊκές αγορές να βρίσκονται, όπως είπε χαρακτηριστικά, μπροστά στον κίνδυνο της συρρίκνωσης ή ακόμη και της εξαφάνισης.
Ο κ. Σωτηρίου υπογράμμισε ότι οι λαϊκές αγορές αποτελούν εδώ και έναν αιώνα τον πιο άμεσο κρίκο ανάμεσα στον Έλληνα παραγωγό και τον καταναλωτή. Όπως ανέφερε, οι άνθρωποι των λαϊκών γνωρίζουν προσωπικά τους πελάτες τους, γνωρίζουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν και προσπαθούν καθημερινά να κρατούν τις τιμές όσο το δυνατόν χαμηλότερα, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι περιορίζουν δραματικά το δικό τους κέρδος.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, η κατάσταση έχει φτάσει πλέον στα όριά της. Το κόστος παραγωγής έχει εκτοξευθεί. Λιπάσματα, καύσιμα, ηλεκτρική ενέργεια, άρδευση και εργατικά χέρια έχουν αυξήσει κατακόρυφα τα έξοδα των παραγωγών, την ώρα που οι ίδιοι αναγκάζονται να πωλούν πολλές φορές κάτω από το κόστος για να μπορέσουν να διαθέσουν την παραγωγή τους.
Ο καλεσμένος περιέγραψε μια εικόνα εγκατάλειψης της ελληνικής υπαίθρου. Όπως είπε, χιλιάδες παραγωγοί έχουν ήδη εγκαταλείψει τα χωράφια τους, καθώς δεν μπορούν πλέον να ανταποκριθούν στις οικονομικές απαιτήσεις της καλλιέργειας. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι περιοχές που άλλοτε έστελναν δεκάδες παραγωγούς καθημερινά στις λαϊκές αγορές, σήμερα στέλνουν μόλις λίγους.
Την ίδια στιγμή, η αγοραστική δύναμη των πολιτών μειώνεται συνεχώς. Ο κ. Σωτηρίου περιέγραψε εικόνες που, όπως είπε, τον συγκλονίζουν καθημερινά. Μέχρι τα μέσα κάθε μήνα, οι πολίτες πραγματοποιούν σχετικά φυσιολογικά τις αγορές τους. Μετά όμως τη 15η ημέρα, οι περισσότεροι περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που μετρούν ακόμη και τα τελευταία κέρματα για να αγοράσουν λίγα φρούτα ή λαχανικά.
Όπως επισήμανε, οι αυξήσεις στους μισθούς δεν αρκούν για να καλύψουν το τεράστιο κύμα ανατιμήσεων που έχει προηγηθεί. Τα ενοίκια, οι λογαριασμοί ενέργειας και τα καθημερινά έξοδα απορροφούν κάθε αύξηση εισοδήματος, αφήνοντας τα νοικοκυριά χωρίς περιθώρια κατανάλωσης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον αθέμιτο ανταγωνισμό που, σύμφωνα με τον ίδιο, δέχονται οι Έλληνες παραγωγοί από τις εισαγωγές. Όπως υποστήριξε, σε πολλές τρίτες χώρες το κόστος παραγωγής είναι σημαντικά χαμηλότερο, καθώς χρησιμοποιούνται πολύ φθηνότερα λιπάσματα και φυτοφάρμακα, ενώ οι κανόνες που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο.
Ο Νίκος Σωτηρίου υποστήριξε ότι ο Έλληνας παραγωγός καλείται να ανταγωνιστεί προϊόντα που παράγονται με εντελώς διαφορετικούς όρους και πολύ μικρότερο κόστος, γεγονός που καθιστά σχεδόν αδύνατη την επιβίωσή του. Παράλληλα, τόνισε πως οι λαϊκές αγορές εξακολουθούν να αποτελούν έναν από τους λίγους χώρους όπου κυριαρχεί το ελληνικό προϊόν. Όπως είπε, στις περισσότερες περιπτώσεις οι παραγωγοί διαθέτουν απευθείας τα δικά τους προϊόντα, χωρίς τις μεγάλες αλυσίδες διακίνησης που αυξάνουν σημαντικά τις τελικές τιμές.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης αναλύθηκε και το ζήτημα της μεγάλης διαφοράς ανάμεσα στην τιμή που λαμβάνει ο παραγωγός και στην τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής. Ο κ. Σωτηρίου εξήγησε ότι από τη στιγμή που ένα προϊόν φεύγει από το χωράφι μέχρι να φτάσει στον τελικό καταναλωτή μεσολαβούν έξοδα μεταφοράς, διαλογής, συσκευασίας, αποθήκευσης και διακίνησης, γεγονός που αυξάνει σημαντικά την τελική του τιμή. Παρόλα αυτά, υπογράμμισε ότι οι μικροπαραγωγοί που διαθέτουν οι ίδιοι τα προϊόντα τους στις λαϊκές μπορούν να προσφέρουν σημαντικά χαμηλότερες τιμές, αφού παρακάμπτονται αρκετοί από τους ενδιάμεσους κρίκους.
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε και για το μέλλον του επαγγέλματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ολοένα και λιγότεροι νέοι επιλέγουν να ασχοληθούν είτε με την παραγωγή είτε με το επάγγελμα του πωλητή λαϊκών αγορών. Όπως ανέφερε, το αρχικό κεφάλαιο που απαιτείται για να ξεκινήσει κάποιος μια τέτοια δραστηριότητα μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 50.000 ευρώ ή και περισσότερο, ενώ ταυτόχρονα τα κέρδη δεν επιτρέπουν εύκολη απόσβεση της επένδυσης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ακόμη και επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται επί δεκαετίες στις λαϊκές να εγκαταλείπουν το επάγγελμα.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η γενικότερη πορεία της ελληνικής αγροτικής παραγωγής. Ο κ. Σωτηρίου προειδοποίησε ότι αν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση, η χώρα κινδυνεύει να χάσει μεγάλο μέρος του πρωτογενούς της τομέα, γεγονός που θα έχει σοβαρές συνέπειες τόσο στην οικονομία όσο και στην επισιτιστική επάρκεια.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η λαϊκή αγορά δεν εξυπηρετεί μόνο τους οικονομικά ασθενέστερους πολίτες. Αποτελεί χώρο όπου ακόμη και άνθρωποι με υψηλότερα εισοδήματα επιλέγουν να αγοράζουν προϊόντα για την ποιότητα, τη φρεσκάδα και τη γεύση τους.
Στο πολιτικό σκέλος της συζήτησης, ο Νίκος Σωτηρίου διατύπωσε έντονο προβληματισμό για τις πολιτικές που εφαρμόζονται διαχρονικά στον πρωτογενή τομέα, εκφράζοντας την άποψη ότι απαιτείται συνολικός επανασχεδιασμός ώστε να στηριχθούν ουσιαστικά οι Έλληνες παραγωγοί και να διατηρηθεί ζωντανή η ελληνική γεωργία.
Η εικόνα που περιέγραψε δεν αφορά μόνο έναν επαγγελματικό κλάδο. Αφορά συνολικά την ελληνική παραγωγή, την αυτάρκεια της χώρας, το εισόδημα των νοικοκυριών και την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών.
Οι λαϊκές αγορές αποτελούν εδώ και δεκαετίες σημείο αναφοράς για την ελληνική κοινωνία και η πορεία τους συνδέεται άμεσα με το μέλλον της ελληνικής αγροτικής οικονομίας. Το αν θα συνεχίσουν να αποτελούν βασικό πυλώνα της αγοράς ή αν θα οδηγηθούν σε περαιτέρω συρρίκνωση, είναι ένα ερώτημα που, όπως προκύπτει από όσα συζητήθηκαν στην εκπομπή, απασχολεί πλέον όχι μόνο τους ανθρώπους του κλάδου αλλά ολόκληρη την ελληνική κοινωνία.
Ένα ακόμη ιδιαίτερα σημαντικό σημείο της συνέντευξης ήταν η αναφορά του Νίκου Σωτηρίου στις λαϊκές αγορές ως έναν από τους τελευταίους θεσμούς που διατηρούν ζωντανή την άμεση σχέση του παραγωγού με τον καταναλωτή. Όπως υποστήριξε, η κατάργηση ή η συρρίκνωσή τους δεν θα αποτελούσε απλώς πλήγμα για έναν επαγγελματικό κλάδο, αλλά θα είχε άμεσες επιπτώσεις στο σύνολο της ελληνικής κοινωνίας.
Προειδοποίησε ότι, εάν συνεχιστεί η εγκατάλειψη της ελληνικής παραγωγής, η χώρα θα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από εισαγόμενα προϊόντα. Κατά την άποψή του, αυτό όχι μόνο θα επηρεάσει τις τιμές, αλλά και την ποιότητα των τροφίμων που φτάνουν στο τραπέζι του Έλληνα καταναλωτή.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτες χώρες, οι οποίες όπως υποστήριξε, δημιουργούν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού για τους Έλληνες παραγωγούς. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αγρότες στην Ελλάδα υποχρεώνονται να εφαρμόζουν ιδιαίτερα αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανόνες όσον αφορά τα φυτοφάρμακα, τα λιπάσματα και τις καλλιεργητικές πρακτικές, ενώ τα προϊόντα που εισάγονται από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπόκεινται πάντοτε στους ίδιους περιορισμούς.
Ο Γρηγόρης Σερέτης στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα της επισήμανσης των τροφίμων και της προστασίας του καταναλωτή, εκφράζοντας τον προβληματισμό του για το κατά πόσο οι πολίτες γνωρίζουν πραγματικά την προέλευση των προϊόντων που αγοράζουν. Από την πλευρά του, ο Νίκος Σωτηρίου τόνισε ότι στις λαϊκές αγορές, όπου δραστηριοποιούνται οι ίδιοι οι παραγωγοί ή συνεργάζονται απευθείας με αυτούς, ο καταναλωτής έχει πολύ μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς την προέλευση των προϊόντων.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης έγινε επίσης αναφορά στη μεγάλη μείωση του αριθμού των επαγγελματιών που δραστηριοποιούνται στις λαϊκές αγορές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε ο καλεσμένος, μόνο στην Αττική ο αριθμός των πωλητών έχει μειωθεί δραματικά μέσα σε λίγα χρόνια, γεγονός που αποτυπώνει τη δυσκολία επιβίωσης του κλάδου.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι πολλοί επαγγελματίες εγκαταλείπουν τη δραστηριότητά τους επειδή τα έξοδα λειτουργίας αυξάνονται συνεχώς, ενώ η αγοραστική δύναμη των πολιτών μειώνεται. Το αποτέλεσμα είναι οι πωλήσεις να περιορίζονται σημαντικά, καθιστώντας όλο και δυσκολότερη τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεών τους.
Παράλληλα, στάθηκε στις μεγάλες φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις που αντιμετωπίζουν οι πωλητές των λαϊκών αγορών, επισημαίνοντας ότι καλούνται να λειτουργήσουν ως ελεύθεροι επαγγελματίες, χωρίς όμως να διαθέτουν την ελευθερία λειτουργίας που έχουν άλλες επιχειρήσεις.
Ο Γρηγόρης Σερέτης έθεσε το ερώτημα εάν ένας νέος άνθρωπος θα μπορούσε σήμερα να επιλέξει το επάγγελμα του πωλητή λαϊκής αγοράς. Η απάντηση του Νίκου Σωτηρίου ήταν απογοητευτική. Όπως ανέφερε, απαιτείται σημαντικό αρχικό κεφάλαιο για αγορά οχήματος, εξοπλισμού και εμπορευμάτων, ενώ η απόσβεση της επένδυσης είναι πλέον εξαιρετικά δύσκολη.
Στη συνέχεια η συζήτηση επεκτάθηκε στο γενικότερο οικονομικό περιβάλλον. Ο κ, Σωτηρίου υποστήριξε ότι η συρρίκνωση της μεσαίας τάξης αποτελεί βασική αιτία της μείωσης της κατανάλωσης. Όπως είπε χαρακτηριστικά, όταν ο πολίτης πληρώνει υπέρογκα ποσά για ενοίκιο, ενέργεια και βασικούς λογαριασμούς, είναι φυσικό να περιορίζει ακόμη και τις πιο απαραίτητες αγορές.
Ιδιαίτερα έντονη ήταν η αναφορά του και στις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξέφρασε την άποψη ότι δεν υπάρχει πραγματική ισοτιμία μεταξύ των χωρών, καθώς όπως είπε, ορισμένες οικονομίες προστατεύουν αποτελεσματικότερα την εγχώρια παραγωγή τους.
Ως παράδειγμα ανέφερε τη Βουλγαρία, όπου, σύμφωνα με τον ίδιο, σημαντικό ποσοστό των προϊόντων που διατίθενται στα σούπερ μάρκετ προέρχεται υποχρεωτικά από την εγχώρια παραγωγή, εκφράζοντας την απορία του γιατί δεν εφαρμόζονται αντίστοιχες πολιτικές και στην Ελλάδα.
Κλείνοντας τη συνέντευξη, ο Νίκος Σωτηρίου έστειλε μήνυμα αισιοδοξίας προς τη νέα γενιά. Δήλωσε ότι πιστεύει στους νέους ανθρώπους, θεωρεί ότι διαθέτουν γνώσεις, δυνατότητες και διαφορετικό τρόπο σκέψης και τους κάλεσε να διεκδικήσουν ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του μέλλοντος της χώρας.
Η συνέντευξη ολοκληρώθηκε με ένα κοινό συμπέρασμα: ότι η στήριξη της ελληνικής παραγωγής, των λαϊκών αγορών και του πρωτογενούς τομέα δεν αποτελεί μόνο ζήτημα οικονομίας, αλλά και εθνικής στρατηγικής. Όπως επισημάνθηκε, η διατήρηση της ελληνικής παραγωγής, η ενίσχυση των παραγωγών και η προστασία του εισοδήματος των καταναλωτών αποτελούν προϋποθέσεις για μια βιώσιμη ανάπτυξη, με τις λαϊκές αγορές να εξακολουθούν να αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας.