Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται ως η τεχνολογική επανάσταση που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, όμως πίσω από τον ενθουσιασμό των αγορών αυξάνονται και οι ανησυχίες. Οι τεράστιες επενδύσεις, οι εκρηκτικές αποτιμήσεις των εταιρειών AI και οι υψηλές προσδοκίες για τα μελλοντικά κέρδη δημιουργούν φόβους ότι μπορεί να βρίσκεται σε εξέλιξη μια νέα χρηματιστηριακή φούσκα.
Ο κορυφαίος οικονομολόγος Μάρτιν Γουλφ Των Financial Times προειδοποιεί ότι η ιστορία έχει δείξει πως κάθε μεγάλη τεχνολογική αλλαγή συνοδεύεται συχνά από υπερβολές, οι οποίες αργότερα μπορεί να οδηγήσουν σε απότομες ανατροπές στις αγορές.
Το βασικό επιχείρημα του Γουλφ είναι ότι η αμερικανική αγορά δεν είναι απλώς ακριβή. Είναι μία από τις ακριβότερες που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Οι αποτιμήσεις χτυπούν «κόκκινο» και ξυπνούν μνήμες από το παρελθόν
Ο Μάρτιν Γουλφ επικαλείται τον δείκτη CAPE του νομπελίστα οικονομολόγου Ρόμπερτ Σίλερ, ο οποίος αποτυπώνει τη σχέση ανάμεσα στην αξία των μετοχών και τα πραγματικά εταιρικά κέρδη της προηγούμενης δεκαετίας. Ο ιστορικός μέσος όρος του δείκτη από το 1881 βρίσκεται στις 17,8 μονάδες, ενώ πριν από το κραχ του 1929 είχε ανέβει στις 32,6 μονάδες. Στην κορύφωση της φούσκας του διαδικτύου, το 1999, έφτασε στο ιστορικά υψηλό επίπεδο των 44,2 μονάδων.
Τον Ιούλιο του 2026 ο δείκτης διαμορφώνεται στις 41,4 μονάδες, γεγονός που δείχνει ότι οι σημερινές αποτιμήσεις βρίσκονται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας ακόμη και εκείνες που είχαν καταγραφεί πριν από το κραχ του 1929 και πλησιάζοντας το ρεκόρ της dot-com φούσκας.
Το βασικό επιχείρημα όσων βλέπουν με αισιοδοξία το μέλλον είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί μια τεχνολογική επανάσταση που δικαιολογεί υψηλότερες αποτιμήσεις για τις εταιρείες του κλάδου.
Ο Γουλφ δεν απορρίπτει αυτή την άποψη. Αντίθετα, αναγνωρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να μεταμορφώσει την οικονομία και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες.
Ωστόσο, επισημαίνει ότι κάθε μεγάλη τεχνολογική αλλαγή στην ιστορία — από την ανάπτυξη των σιδηροδρόμων τον 19ο αιώνα μέχρι την έκρηξη του διαδικτύου τη δεκαετία του 1990 — συνοδεύτηκε από υπερβολικό ενθουσιασμό, μαζικές επενδύσεις, έντονο ανταγωνισμό και τελικά από μια επώδυνη διόρθωση.
Η καινοτομία μπορεί να αλλάξει την οικονομία, αλλά δεν αποτελεί εγγύηση ότι όλοι οι επενδυτές θα αποκομίσουν κέρδη.
Η άνοδος των αγορών στηρίζεται σε λίγους τεχνολογικούς κολοσσούς
Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι η σημερινή χρηματιστηριακή άνοδος βασίζεται σε έναν μικρό αριθμό εταιρειών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Γουλφ, περίπου το 40% της κεφαλαιοποίησης του δείκτη S&P 500 συγκεντρώνεται σε μια περιορισμένη ομάδα επιχειρήσεων που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την τεχνητή νοημοσύνη, όπως η Nvidia, η Microsoft, η Alphabet, η Meta, η Amazon και η SpaceX.
Εάν οι προσδοκίες γύρω από την AI αποδειχθούν υπερβολικές, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν μόνο στον τεχνολογικό κλάδο, αλλά θα μπορούσαν να επηρεάσουν συνολικά τις αγορές.
Οι παράγοντες που μπορεί να πυροδοτήσουν μια μεγάλη ανατροπή
Ο Γουλφ υποστηρίζει ότι ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο τις υψηλές αποτιμήσεις των μετοχών. Στο «κάδρο» βάζει μια σειρά από παράγοντες που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως καταλύτες μιας μεγάλης διόρθωσης.
Μεταξύ αυτών αναφέρει την πολιτική αβεβαιότητα στις ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, τις εμπορικές εντάσεις, τον πόλεμο με το Ιράν, την ενίσχυση της Κίνας ως γεωπολιτικού ανταγωνιστή των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά και τα ιστορικά υψηλά επίπεδα δημόσιου και ιδιωτικού χρέους.
Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για τη χαλάρωση της χρηματοπιστωτικής εποπτείας, την αυξανόμενη επιρροή των hedge funds, την ταχεία ανάπτυξη των stablecoins και την αποδυνάμωση θεσμών που στηρίζουν το διεθνές οικονομικό σύστημα.
Δεν προβλέπει το πότε, αλλά βλέπει τον κίνδυνο
Το βασικό μήνυμα του Γουλφ δεν είναι μια πρόβλεψη για το πότε θα έρθει το επόμενο κραχ. Ο ίδιος αποφεύγει να υποστηρίξει ότι γνωρίζει ποιο γεγονός θα προκαλέσει μια πιθανή ανατροπή.
Υποστηρίζει όμως ότι οι αγορές συχνά αγνοούν τους κινδύνους και προεξοφλούν ένα σχεδόν ιδανικό μέλλον, ενώ οι αποτιμήσεις έχουν φτάσει σε ιστορικά ακραία επίπεδα.
«Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά», είναι η φράση που ακούγεται συχνά πριν από το σκάσιμο μεγάλων φουσκών.
Ο Μάρτιν Γουλφ υπενθυμίζει ότι η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται ποτέ ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Όμως, όπως σημειώνει, έχει την τάση να παρουσιάζει ανησυχητικές ομοιότητες.
cnbctv18.com