Η εικόνα που παρουσιάστηκε στη συζήτηση είναι σκληρή: νοσοκομεία με τεράστιες ελλείψεις προσωπικού, γιατροί που καλούνται να καλύψουν εξαντλητικές εφημερίες, κλινικές που αποδυναμώνονται, ασθενείς που ταλαιπωρούνται και υποδομές που μπορεί να ανακαινίζονται, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις δεν υπάρχει το απαραίτητο προσωπικό για να λειτουργήσουν.
Και το ερώτημα είναι απλό: Μέχρι πότε;
ΤΟ ΑΣΘΕΝΟΦΟΡΟ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ ΩΣ ΕΙΚΟΝΑ ΜΙΑΣ ΟΛΟΚΛΗΡΗΣ ΧΩΡΑΣ
Ο Γρηγόρης Σερέτης ξεκίνησε τη συζήτηση από την εικόνα ενός ταλαιπωρημένου ασθενοφόρου στη Μάνη, το οποίο, όπως αναφέρθηκε στην εκπομπή, έχει διανύσει περίπου ένα εκατομμύριο χιλιόμετρα. Και έκανε έναν συμβολισμό που δύσκολα περνά απαρατήρητος.
Ένα γερασμένο ασθενοφόρο, που καλείται ακόμη να υπηρετεί ανθρώπους την πιο κρίσιμη στιγμή της ζωής τους, μπορεί να γίνει η εικόνα ενός συστήματος που έχει πιεστεί στα όριά του. Γιατί όταν ένας άνθρωπος καλεί ασθενοφόρο, δεν ζητά πολυτέλεια. Ζητά να σωθεί. Δεν μπορεί ο πολίτης εκείνη την ώρα να αναρωτιέται αν το όχημα θα φτάσει, αν θα αντέξει στον δρόμο ή αν υπάρχει διαθέσιμο πλήρωμα. Η επείγουσα περίθαλψη δεν είναι υπηρεσία πολυτελείας. Είναι βασική υποχρέωση ενός οργανωμένου κράτους.
ΚΑΒΑΛΑ: ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟ
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Νοσοκομείο Καβάλας.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε ο Πάνος Παπανικολάου, επικαλούμενος ανακοίνωση της Ένωσης Γιατρών ΕΣΥ Καβάλας, υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις σε κρίσιμα τμήματα.
Στην Παθολογική, όπως ανέφερε, αντί για 11 γιατρούς έχουν απομείνει πέντε και σε λίγο ενδέχεται να μείνουν τέσσερις. Στο Αναισθησιολογικό αναφέρθηκαν τέσσερις γιατροί, με προοπτική να απομείνουν τρεις. Στη ΜΕΘ, σύμφωνα πάντα με όσα ειπώθηκαν στην εκπομπή, υπηρετούν τέσσερις και αναμένεται να μείνουν τρεις, ενώ στη Νευρολογική Κλινική αναφέρθηκαν μόλις δύο μόνιμοι γιατροί, με τον έναν να αποχωρεί. Αν αυτοί οι αριθμοί αποτυπώνουν την πραγματική σημερινή κατάσταση, τότε δεν μιλάμε για μια απλή «έλλειψη προσωπικού». Μιλάμε για κατάσταση συναγερμού. Γιατί πίσω από κάθε κενή οργανική θέση υπάρχει ένας γιατρός που καλείται να κάνει περισσότερες εφημερίες. Υπάρχει ένας νοσηλευτής που τρέχει περισσότερο. Και κυρίως υπάρχει ένας ασθενής που δικαιούται ασφαλή και αξιοπρεπή περίθαλψη.
Ο Παπανικολάου έθεσε επίσης το ζήτημα των αμοιβών και των συνθηκών εργασίας, υποστηρίζοντας ότι αυτές λειτουργούν αποτρεπτικά για νέους γιατρούς που θα μπορούσαν να στελεχώσουν το ΕΣΥ. Και εδώ βρίσκεται η ουσία: Δεν αρκεί να προκηρύσσονται θέσεις. Πρέπει να δημιουργούνται συνθήκες ώστε οι γιατροί να θέλουν να τις καταλάβουν και, κυρίως, να παραμείνουν στο δημόσιο σύστημα.
ΝΙΚΑΙΑ: ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΕΙΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΔΙΑΔΡΟΜΟΥΣ
Η συζήτηση μεταφέρθηκε στη συνέχεια στο Νοσοκομείο Νίκαιας.
Εκεί ο Πάνος Παπανικολάου επικαλέστηκε καταγγελίες του Συλλόγου Εργαζομένων σχετικά με την κατάσταση των εγκαταστάσεων και τη λειτουργία των παθολογικών κλινικών. Όπως ανέφερε, έργο ανακαίνισης που ξεκίνησε την άνοιξη του 2024 δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί πλήρως, ενώ ανακαινισμένοι χώροι φέρονται να μη χρησιμοποιούνται εξαιτίας έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού.
Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με την περιγραφή του; Παθολογικοί ασθενείς να νοσηλεύονται ακόμη και σε διαδρόμους ή να μεταφέρονται σε πτέρυγες άλλων ειδικοτήτων, μακριά από τους θεράποντες γιατρούς τους. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να σταματήσει η επικοινωνιακή συζήτηση και να αρχίσει η πραγματική. Γιατί τι αξία έχει ένα ανακαινισμένο δωμάτιο όταν δεν υπάρχει προσωπικό για να το λειτουργήσει; Τι αξία έχουν οι κορδέλες και οι φωτογραφίες εγκαινίων, αν ο ασθενής εξακολουθεί να βρίσκεται στον διάδρομο; Η δημόσια Υγεία δεν μετριέται σε τελετές. Μετριέται σε γιατρούς, νοσηλευτές, κρεβάτια, ασθενοφόρα, χρόνους αναμονής και κυρίως στην ασφάλεια του ασθενούς.
Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ
Η πιο πολιτική στιγμή της συνέντευξης ήρθε όταν η κουβέντα στράφηκε στη σχέση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Ο Παπανικολάου υποστήριξε ότι η κατεύθυνση που ακολουθείται οδηγεί σε ολοένα μεγαλύτερη συμμετοχή ιδιωτών στη λειτουργία της Υγείας και έκανε λόγο για «κρατικοδίαιτες ιδιωτικοποιήσεις». Η θέση αυτή αποτελεί πολιτική αξιολόγηση του ίδιου, όμως ανοίγει ένα απολύτως πραγματικό ερώτημα: Ποιο ΕΣΥ θέλουμε; Ένα δημόσιο σύστημα που θα μπορεί να εξυπηρετεί όλους τους πολίτες ανεξαρτήτως οικονομικής δυνατότητας ή ένα σύστημα στο οποίο όποιος έχει γεμάτο πορτοφόλι θα μπορεί να παρακάμπτει τις ουρές και όποιος δεν έχει θα περιμένει; Γιατί η αρρώστια δεν ρωτάει τι ψηφίζεις. Δεν ρωτάει πόσα βγάζεις. Δεν ρωτάει αν είσαι πλούσιος ή φτωχός. Και όταν έρθει η δύσκολη ώρα, όλοι θέλουμε το ίδιο πράγμα: έναν γιατρό δίπλα μας και ένα σύστημα ικανό να μας περιθάλψει.
Ο ΠΟΛΙΤΗΣ ΠΛΗΡΩΝΕΙ ΜΙΑ ΖΩΗ – ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΧΡΕΙΑΣΤΕΙ ΥΓΕΙΑ;
Ένα από τα ισχυρότερα σημεία της συζήτησης αφορούσε τον πολίτη που πληρώνει επί δεκαετίες φόρους και ασφαλιστικές εισφορές.
Ο Παπανικολάου έθεσε το παράδειγμα ενός ανθρώπου που εργάζεται επί σαράντα χρόνια, πληρώνει τις εισφορές του και όταν στα 65 του αρρωστήσει βρίσκεται αντιμέτωπος με νέες οικονομικές επιβαρύνσεις. Εδώ βρίσκεται ίσως ο πυρήνας ολόκληρης της συζήτησης. Ο Έλληνας δεν ζητά χάρη όταν πηγαίνει στο δημόσιο νοσοκομείο. Δεν είναι επαίτης. Έχει πληρώσει. Πλήρωνε φόρους. Πλήρωνε ασφαλιστικές εισφορές. Πλήρωνε ΦΠΑ. Πλήρωνε ένα κράτος που του υποσχόταν ότι όταν έρθει η δύσκολη στιγμή θα υπάρχει δίπλα του. Γι’ αυτό και η δημόσια Υγεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως λογιστικό βάρος. Είναι κοινωνικό συμβόλαιο.
ΟΙ ΑΝΑΣΦΑΛΙΣΤΟΙ ΚΑΙ Η ΑΛΛΗ ΕΛΛΑΔΑ
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η αναφορά στους ανασφάλιστους.
Ο Παπανικολάου υποστήριξε, με βάση την καθημερινή εμπειρία του, ότι μεγάλο μέρος των ανασφάλιστων που συναντά είναι Έλληνες, μεταξύ των οποίων μακροχρόνια άνεργοι και πρώην μικρομεσαίοι επαγγελματίες που καταστράφηκαν οικονομικά. Άνθρωποι που κάποτε πλήρωναν κανονικά τις υποχρεώσεις τους. Άνθρωποι που είχαν δουλειές και επιχειρήσεις. Άνθρωποι που η οικονομική κρίση και τα χρέη πέταξαν στο περιθώριο. Τι θα τους πούμε τώρα; «Δεν έχεις χρήματα, άρα περίμενε»; Μια κοινωνία κρίνεται κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τον άνθρωπο όταν αυτός είναι αδύναμος.
«ΝΑ ΣΗΚΩΘΕΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΝΑΠΕ»
Ο Πάνος Παπανικολάου ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός και απέναντι στους ίδιους τους πολίτες.
Υποστήριξε ότι η κοινωνία πρέπει να διεκδικήσει ενεργά τη δημόσια Υγεία και έφερε ως παράδειγμα την Ιεράπετρα, όπου, σύμφωνα με τον ίδιο, η μαζική κινητοποίηση των κατοίκων συνέβαλε στην αποτροπή σχεδίων υποβάθμισης ή κλεισίματος του νοσοκομείου. Και εδώ υπάρχει ένα μήνυμα που ξεπερνά κόμματα και ιδεολογίες. Κανένα δημόσιο αγαθό δεν είναι αυτονόητα εξασφαλισμένο όταν η κοινωνία αδιαφορεί για την τύχη του. Ο πολίτης έχει δικαίωμα να απαιτεί. Να απαιτεί γιατρό στο νοσοκομείο του. Να απαιτεί ασθενοφόρο που λειτουργεί. Να απαιτεί αξιοπρεπείς συνθήκες νοσηλείας. Να απαιτεί να ξέρει πού πηγαίνει κάθε ευρώ δημόσιου χρήματος. Αυτό δεν είναι «γκρίνια». Είναι δημοκρατικός έλεγχος.
ΚΑΙ ΤΟ ΑΥΡΙΟ;
Προς το τέλος της συζήτησης, ο Γρηγόρης Σερέτης έθεσε το πιο κρίσιμο ερώτημα: Πώς διαμορφώνεται η επόμενη ημέρα;
Η απάντηση του Παπανικολάου ήταν κατηγορηματική: εξέφρασε τον φόβο ότι οδηγούμαστε προς ένα πολύ περισσότερο ιδιωτικοποιημένο μοντέλο Υγείας. Παράλληλα, έκανε σοβαρές καταγγελίες για απευθείας αναθέσεις και διαχείριση δημόσιου χρήματος σε νοσοκομεία, τονίζοντας ότι υπάρχουν περιπτώσεις όπου λείπουν βασικά υλικά, ενώ χρήματα κατευθύνονται, κατά τους ισχυρισμούς του, σε δαπάνες πολύ χαμηλότερης προτεραιότητας. Πρόκειται για καταγγελίες που οφείλουν να ελεγχθούν από τους αρμόδιους θεσμούς και, όπου υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία, να δοθούν ξεκάθαρες απαντήσεις. Γιατί στη δημόσια Υγεία δεν περισσεύει ούτε ένα ευρώ.
Η ΥΓΕΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΪΟΝ
Η εικόνα που βγαίνει από τη συζήτηση Σερέτη – Παπανικολάου δεν είναι ευχάριστη. Αλλά αυτό ακριβώς είναι το καθήκον της δημοσιογραφίας: όχι να περιγράφει μια ωραιοποιημένη πραγματικότητα, αλλά να βάζει τα δύσκολα ερωτήματα στο τραπέζι. Υπάρχουν ή δεν υπάρχουν οι συγκεκριμένες ελλείψεις; Γιατί φεύγουν γιατροί από το ΕΣΥ; Γιατί υπάρχουν νοσοκομεία που δυσκολεύονται να στελεχώσουν κρίσιμα τμήματα; Γιατί υπάρχουν ασθενείς που περιμένουν; Πόσα χρήματα πηγαίνουν πραγματικά στην ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού; Και κυρίως: Ποιο είναι τελικά το σχέδιο για το δημόσιο σύστημα Υγείας της επόμενης δεκαετίας; Γιατί πίσω από τους αριθμούς δεν υπάρχουν λογιστικά φύλλα. Υπάρχουν άνθρωποι. Υπάρχει ο πατέρας μας, η μάνα μας, το παιδί μας, ο φίλος μας. Αύριο μπορεί να είμαστε εμείς.
Η Υγεία δεν μπορεί να γίνει προνόμιο εκείνου που έχει χρήματα. Ένα σοβαρό κράτος οφείλει να εξασφαλίζει ότι ο πολίτης, από τη Μάνη μέχρι την Καβάλα και από τη Νίκαια μέχρι το τελευταίο νησί, θα έχει πρόσβαση σε ασφαλή και αξιοπρεπή περίθαλψη. Γιατί στο τέλος της ημέρας υπάρχει μία αλήθεια που δεν χωρά ούτε κομματικές ταμπέλες ούτε επικοινωνιακές κορδέλες: Όταν καταρρέει η δημόσια Υγεία, δεν υπάρχουν «δικοί μας» και «δικοί τους». Υπάρχουν μόνο ασθενείς που περιμένουν. Και όπως λέει και το απόφθεγμα: «Η αξία μιας κοινωνίας φαίνεται από το πώς φροντίζει τον άνθρωπο όταν εκείνος δεν μπορεί να φροντίσει μόνος του τον εαυτό του».
