Η Ελλάδα γερνάει, οι γεννήσεις μειώνονται και το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας γίνεται χρόνο με τον χρόνο ολοένα και πιο έντονο.
Μέσα σε περίπου τέσσερις δεκαετίες οι γεννήσεις μειώθηκαν από περίπου 148.000 ετησίως το 1979-1980 σε μόλις 67.000 το 2024-2025, ενώ την ίδια περίοδο η μέση ηλικία στην οποία οι γυναίκες αποκτούν παιδιά αυξήθηκε κατά σχεδόν έξι χρόνια, από τα 26,2 στα 32,2 έτη.
Πρόκειται για στοιχεία έρευνας του αφυπηρετήσαντα καθηγητή Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) Βύρωνα Κοτζαμάνη.
Η μείωση των γεννήσεων που ξεκίνησε τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και συνεχίζεται -αν εξαιρέσουμε την περίοδο 2003-09 που είχαμε μια μικρή αύξηση εξαιτίας κυρίως της μαζικής μετά το 1990 εισόδου αλλοδαπών- οφείλεται, σύμφωνα με την έρευνα, στην πτώση της διαγενεακής γονιμότητας των γυναικών, καθώς αυτές που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του ‘50 απέκτησαν 2,0 παιδιά ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω από το 1985 λιγότερα από 1,5.
Όπως γράφει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, η μείωση αυτή αποτυπώθηκε φυσικά και στους ετήσιους δείκτες γονιμότητας που από 2.200 παιδιά/1.000 γυναίκες το 1979-80, έχουν περιορισθεί στα 1.240 το 2024-2025.
Την ίδια δε περίοδο, εξαιτίας και της αύξησης των θανάτων τα φυσικά ισοζυγία συρρικνώνονται, και μετά το 2010 γίνονται αρνητικά.
Έτσι αν το 1971-80 είχαμε 638 χιλ. περιστέρες γεννήσεις από θανάτους, την επόμενη δεκαετία το πλεόνασμα περιορίσθηκε στις 276 χιλ. και την μεθεπόμενη στις 22 χιλ., ενώ την δεκαετία 2011-20 είχαμε 267 χιλ. περισσοτέρους θανάτους από γεννήσεις και την τελευταία πενταετία 2021-2025 290 χιλ.
Σε επίπεδο νομών, η διαφορά γίνεται ιδιαίτερα εμφανής όταν συγκριθούν τα στοιχεία του 2009 με εκείνα του 2024. Σε εθνικό επίπεδο, οι γεννήσεις μειώθηκαν κατά 42%, από 117.440 σε 68.310.
Σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας —Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα— η μείωση ξεπέρασε το 50%. Σε άλλους δέκα νομούς η πτώση κινήθηκε μεταξύ 45% και 50%.
Στον αντίποδα, σε έξι νησιωτικούς νομούς η μείωση ήταν μικρότερη από 30%, ενώ στις Κυκλάδες και τη Ζάκυνθο δεν ξεπέρασε το 15%.
Σε ποιες περιοχές οι θάνατοι ξεπερνούν τις γεννήσεις
Η δημογραφική εικόνα διαφοροποιείται ακόμη περισσότερο όταν συγκριθούν οι θάνατοι με τις γεννήσεις. Το 2024, ο αριθμός των θανάτων ανά 100 γεννήσεις κυμαινόταν, ανάλογα με την περιοχή, από 79 έως 276.
Στα Δωδεκάνησα, στην Ξάνθη και σε τρεις από τους τέσσερις νομούς της Κρήτης —Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο— καταγράφηκαν λιγότεροι θάνατοι από γεννήσεις.
Σε άλλους πέντε νομούς, οι θάνατοι ήταν λίγο περισσότεροι από τις γεννήσεις, με την αναλογία να κινείται από 101 έως 125 θανάτους ανά 100 γεννήσεις. Στον αντίποδα, σε 17 νομούς, οι οποίοι βρίσκονται όλοι στην ηπειρωτική Ελλάδα, καταγράφηκαν από 175 έως 276 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις.
Μεταξύ των περιοχών όπου αντιστοιχούν δύο ή και περισσότεροι θάνατοι για κάθε γέννηση περιλαμβάνονται οι νομοί Τρικάλων, Αρκαδίας, Κιλκίς, Καρδίτσας, Άρτας, Ευρυτανίας, Φωκίδας, Γρεβενών και Σερρών.
Δεν είναι τυχαίο, σύμφωνα με την ανάλυση, ότι οι νομοί με αναλογία μεγαλύτερη από 175 θανάτους ανά 100 γεννήσεις συγκαταλέγονται σε εκείνους που εμφάνισαν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ, τις εντονότερες μειώσεις πληθυσμού μεταξύ 2009 και 2025, άνω του 10%.
Αντίθετα, στις περιοχές όπου η αναλογία ήταν μικρότερη από 125 θανάτους ανά 100 γεννήσεις καταγράφεται είτε περιορισμένη πληθυσμιακή μείωση είτε ακόμη και μικρή αύξηση.
