«Έρχεται θερμό επεισόδιο και παράταση εκλογών» – Τι υποστήριξε ο Κωνσταντίνος Κάλλης στον Γρηγόρη Σερέτη και τι πραγματικά συμβαίνει απέναντι από τη Σάμο.
Ο Κωνσταντίνος Κάλλης μίλησε για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τη στρατιωτική κινητικότητα στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου, τον ρόλο των μεγάλων δυνάμεων και το πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα. Και έφτασε μέχρι μια εξαιρετικά βαριά εκτίμηση: ότι ένα θερμό επεισόδιο θα μπορούσε να συνδεθεί με παράταση της εκλογικής διαδικασίας.
Εδώ, όμως, χρειάζεται να χωρίσουμε δύο πράγματα. Άλλο η προειδοποίηση και η πολιτική εκτίμηση. Άλλο το αποδεδειγμένο γεγονός. Και τα γεγονότα από μόνα τους είναι αρκετά σοβαρά.
Οι Τούρκοι κομάντος απέναντι από τη Σάμο
Η συζήτηση ξεκίνησε από την 51η Ταξιαρχία Καταδρομών της Τουρκίας και τη μεταφορά της στο Σόκε, στην επαρχία Αϊδινίου, απέναντι από τη Σάμο. Δεν πρόκειται για μια πληροφορία που υπάρχει μόνο στη συγκεκριμένη συνέντευξη. Η μεταστάθμευση της μονάδας έχει επιβεβαιωθεί δημοσίως και έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στην Αθήνα.
Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι πρόκειται για επιχειρησιακό σχεδιασμό που είχε εγκριθεί ήδη από τον Ιούνιο και αρνείται ότι η κίνηση αποτελεί απάντηση στις τελευταίες ελληνικές ενέργειες. Παράλληλα, όμως, η Άγκυρα επαναφέρει με ένταση το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών. Και αυτό ακριβώς είναι που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Γιατί όταν η ρητορική ανεβαίνει, όταν επανέρχονται απαιτήσεις για ελληνικά νησιά και όταν ταυτόχρονα αλλάζει η στρατιωτική διάταξη στα μικρασιατικά παράλια, η Ελλάδα οφείλει τουλάχιστον να παρακολουθεί κάθε κίνηση. Όχι με πανικό. Με ετοιμότητα.
«Οδεύουμε προς εμπλοκή»
Ο Κωνσταντίνος Κάλλης εμφανίστηκε κατηγορηματικός στη συζήτησή του με τον Γρηγόρη Σερέτη. Υποστήριξε ότι εδώ και μήνες προειδοποιεί πως Ελλάδα και Τουρκία οδηγούνται προς εμπλοκή. Πρόκειται για δική του εκτίμηση και όχι για επιβεβαιωμένη πληροφορία περί επικείμενου πολέμου. Όμως το ερώτημα του Σερέτη παραμένει: Τι ακριβώς συμβαίνει στο Αιγαίο;
Γιατί την ίδια στιγμή που οι κυβερνήσεις μιλούν για διάλογο και «ήρεμα νερά», η Άγκυρα εξακολουθεί να ανοίγει ζητήματα κυριαρχίας, αποστρατιωτικοποίησης και θαλάσσιων ζωνών. Η Αθήνα, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, προετοιμάζεται για διαφορετικά σενάρια κλιμάκωσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θεωρεί δεδομένη μια στρατιωτική σύγκρουση. Και αυτή ακριβώς είναι η λεπτή γραμμή. Δεν χρειάζεται ούτε πολεμική υστερία ούτε εθνικός λήθαργος. Χρειάζεται επαγρύπνηση.
Ποιος θα σταθεί δίπλα στην Ελλάδα;
Μεγάλο μέρος της συζήτησης αφορούσε τις διεθνείς συμμαχίες. Ο Κάλλης εξέφρασε βαθιά δυσπιστία απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδιαίτερα απέναντι στη Γερμανία, ενώ αντίθετα εμφανίστηκε περισσότερο αισιόδοξος για τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ. Ο Σερέτης έθεσε το κρίσιμο ερώτημα που έχει απασχολήσει την Ελλάδα σε κάθε μεγάλη εθνική κρίση: Την ώρα της πραγματικής σύγκρουσης, οι σύμμαχοι θα είναι πράγματι δίπλα μας ή θα περιοριστούν σε εκκλήσεις για «αυτοσυγκράτηση»;
Αυτό δεν είναι θεωρητικό ερώτημα. Η ελληνική εξωτερική πολιτική οφείλει να οικοδομεί συμμαχίες. Όμως καμία χώρα που σέβεται τον εαυτό της δεν μπορεί να στηρίζει την εθνική της ασφάλεια αποκλειστικά στην προσδοκία ότι κάποιος τρίτος θα τρέξει να τη σώσει. Οι συμμαχίες έχουν αξία. Αλλά η αποτρεπτική ισχύς μιας χώρας ξεκινά από την ίδια. Από τις Ένοπλες Δυνάμεις της. Από την οικονομία της. Από την κοινωνική συνοχή της. Και κυρίως από την αποφασιστικότητά της να υπερασπιστεί την κυριαρχία της.
Και ξαφνικά… εκλογές
Εκεί όμως η συζήτηση πήρε ακόμη πιο εκρηκτική τροπή. Ο Γρηγόρης Σερέτης έθεσε στον συνομιλητή του ένα σενάριο που, όπως είπε, ακούγεται από πολίτες: μήπως ένα θερμό επεισόδιο μέσα στο 2027 μπορούσε να οδηγήσει σε παράταση ή αναβολή των εκλογών;
Ο Κάλλης απάντησε ότι θεωρεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο «πολύ πιθανό» και προχώρησε ακόμη περισσότερο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να υπάρξει ακόμη και «στημένο θερμό επεισόδιο». Εδώ απαιτείται απόλυτη σαφήνεια: Δεν παρουσιάστηκε κανένα αποδεικτικό στοιχείο στη συζήτηση που να τεκμηριώνει ότι σχεδιάζεται ένα τέτοιο επεισόδιο. Είναι ισχυρισμός και πολιτική εκτίμηση του συνομιλητή του Σερέτη.
Υπάρχει όμως μια ενδιαφέρουσα συνταγματική διάσταση. Το άρθρο 53 του Συντάγματος προβλέπει ότι σε περίπτωση πολέμου η βουλευτική περίοδος παρατείνεται σε όλη τη διάρκειά του και, εφόσον η Βουλή έχει διαλυθεί, οι εκλογές αναβάλλονται μέχρι τη λήξη του πολέμου.
Αυτό όμως αφορά πόλεμο και δεν σημαίνει ότι οποιαδήποτε ελληνοτουρκική ένταση ή ένα περιορισμένο επεισόδιο οδηγεί αυτομάτως σε αναβολή εκλογών. Άρα άλλο τι προβλέπει το Σύνταγμα σε μια ακραία κατάσταση πολέμου και άλλο ο ισχυρισμός ότι κάποιος σχεδιάζει μια τέτοια κατάσταση για πολιτικούς λόγους.
Οι εκλογές του 2027
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει δημοσίως ότι οι εθνικές εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027, πριν από την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Ελλάδα την 1η Ιουλίου. Επομένως σήμερα δεν υπάρχει ανακοινωμένο κυβερνητικό σχέδιο αναβολής τους. Αυτό δεν εμποδίζει κανέναν δημοσιογράφο να θέτει ερωτήματα. Το αντίθετο. Η δημοσιογραφία υπάρχει ακριβώς για να ρωτά πριν από τα γεγονότα και όχι μόνο για να περιγράφει όσα συνέβησαν. Αλλά υπάρχει και μια δεύτερη υποχρέωση: να μην παρουσιάζει την υπόνοια ως απόδειξη. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η αξία της συγκεκριμένης συζήτησης. Να ανοίξει το θέμα. Να τεθούν τα ερωτήματα. Να απαιτηθούν απαντήσεις.
Τα ερωτήματα που δεν γίνεται να αγνοηθούν
Γιατί μεταφέρθηκε μια έμπειρη τουρκική μονάδα κομάντος απέναντι από τη Σάμο; Γιατί η Άγκυρα επαναφέρει τώρα τόσο έντονα την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών; Ποια είναι η πραγματική επιχειρησιακή σημασία της μεταστάθμευσης; Ποιο είναι το ελληνικό σχέδιο αντίδρασης σε περίπτωση κλιμάκωσης; Τι ακριβώς έχουν δεσμευτεί να κάνουν οι σύμμαχοί μας σε περίπτωση σοβαρής ελληνοτουρκικής κρίσης; Και, τέλος, τι ακριβώς προβλέπεται θεσμικά για τις εκλογές εάν η χώρα βρεθεί πράγματι σε κατάσταση πολέμου;
Αυτές είναι ερωτήσεις που δικαιούται να κάνει κάθε Έλληνας πολίτης. Και δικαιούται να απαιτεί καθαρές απαντήσεις. Όχι ψιθύρους. Όχι διαρροές. Όχι επικοινωνιακά συνθήματα.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται φόβο – χρειάζεται σχέδιο
Το μεγαλύτερο λάθος που μπορούμε να κάνουμε είναι να πέσουμε σε μία από δύο παγίδες. Η πρώτη είναι να θεωρούμε ότι «δεν συμβαίνει τίποτα». Η δεύτερη είναι να θεωρούμε ότι ο πόλεμος είναι ήδη προδιαγεγραμμένος. Κανένα από τα δύο δεν προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Αυτό που προκύπτει είναι ότι η ένταση έχει αυξηθεί, η Τουρκία επαναφέρει γνωστές διεκδικήσεις και η μεταφορά της 51ης Ταξιαρχίας Καταδρομών απέναντι από τη Σάμο αποτελεί μια στρατιωτική εξέλιξη που εύλογα παρακολουθείται από την ελληνική πλευρά. Και σε τέτοιες περιόδους ένα κράτος δεν κοιμάται. Προετοιμάζεται. Ενισχύει την άμυνά του. Χτίζει συμμαχίες χωρίς αυταπάτες. Ενημερώνει τους πολίτες χωρίς να τους τρομοκρατεί. Και πάνω απ’ όλα δεν αφήνει ούτε ένα χιλιοστό αμφιβολίας για το ότι η εθνική κυριαρχία δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Ο Γρηγόρης Σερέτης έβαλε στο τραπέζι ένα δύσκολο ερώτημα. Ο Κωνσταντίνος Κάλλης έδωσε μια εξαιρετικά ανησυχητική απάντηση.
Η απάντηση αυτή δεν αποτελεί απόδειξη ότι επίκειται θερμό επεισόδιο ούτε ότι υπάρχει σχέδιο αναβολής εκλογών. Αποτελεί όμως αφορμή για να απαιτήσουμε κάτι απολύτως αυτονόητο: Να ξέρουμε τι συμβαίνει στο Αιγαίο. Γιατί η ιστορία έχει ένα κακό συνήθειο. Δεν προειδοποιεί πάντα πριν χτυπήσει την πόρτα.
Και όπως λέει το παλιό απόφθεγμα:
«Η ειρήνη δεν φυλάσσεται με ευχές. Φυλάσσεται όταν ο αντίπαλος γνωρίζει ότι είσαι έτοιμος να την υπερασπιστείς».
