Στην εκπομπή του Γρηγόρη Σερέτη, που μεταδίδεται από τον Focus FM 103,6 και τον ΜΑΧΗ FM 99,8 – τα μόνα πατριωτικά ραδιόφωνα που δεν διστάζουν να συγκρουστούν με το σύστημα και να δώσουν φωνή σε όσους απαιτούν αλήθεια και δικαιοσύνη – φιλοξενήθηκε ο Ηλίας Παπαγγελής, πατέρας της αδικοχαμένης Αναστασίας, ενός από τα 57 θύματα της σιδηροδρομικής τραγωδίας των Τεμπών.
Μια συνέντευξη που δεν ήταν απλώς μια ακόμη δημοσιογραφική συζήτηση. Ήταν μια κραυγή οργής, μια συγκλονιστική κατάθεση ψυχής και ταυτόχρονα ένα βαρύ κατηγορώ απέναντι σε ένα πολιτικό και διοικητικό σύστημα που, σύμφωνα με τον τραγικό πατέρα, απέτυχε να προστατεύσει ανθρώπινες ζωές και στη συνέχεια δεν έδωσε τις απαντήσεις που όφειλε. Γιατί πίσω από τους αριθμούς, τα πορίσματα, τις συμβάσεις και τις δικαστικές διαδικασίες υπάρχει μια πραγματικότητα που κανένας επικοινωνιακός μηχανισμός δεν μπορεί να ξαφανίσει. Υπάρχουν 57 νεκροί. Υπάρχουν οικογένειες διαλυμένες. Υπάρχουν γονείς που συνεχίζουν να αναζητούν απαντήσεις. Και υπάρχει ένα ερώτημα που παραμένει αμείλικτο: Ποιος θα λογοδοτήσει;
«Άνοιξα τη σακούλα και ένιωσα κάτι να με καίει στο πρόσωπο»
Η πιο συγκλονιστική στιγμή της συνέντευξης ήρθε όταν ο Ηλίας Παπαγγελής περιέγραψε όσα βίωσε όταν παρέλαβε τα προσωπικά αντικείμενα της κόρης του. Η Αναστασία ταξίδευε στο τρίτο βαγόνι, στη θέση 12.
Εκείνο το μοιραίο βράδυ, ο πατέρας της παρακολουθούσε τηλεόραση όταν ενημερώθηκε για το δυστύχημα. Άρχισε να τηλεφωνεί στην κόρη του. Καμία απάντηση. Μαζί με τη σύζυγό του ξεκίνησαν μέσα στη νύχτα για τη Λάρισα. Από νοσοκομείο σε νοσοκομείο αναζητούσαν την Αναστασία, ελπίζοντας ότι ίσως είχε τραυματιστεί, ότι ίσως δεν μπορούσε να επικοινωνήσει. Η ελπίδα έσβησε όταν ήρθε η επιβεβαίωση του θανάτου της. Αργότερα, τους παρέδωσαν μια διάφανη σακούλα με τα παπούτσια και τα σκουλαρίκια της.
Όταν ο πατέρας άνοιξε τη σακούλα, όπως κατέθεσε στη συνέντευξη, αισθάνθηκε μια έντονη οσμή, κάτι ανάμεσα σε βενζίνη και οινόπνευμα, ενώ τα μάτια του άρχισαν να τσούζουν. Τα παπούτσια έμοιαζαν βρεγμένα. Ο ίδιος υποστήριξε ότι δεν επρόκειτο για απλό νερό, αλλά για κάποια χημική ουσία. Αυτή είναι μια μαρτυρία που απαιτεί επιστημονική διερεύνηση. Όχι ειρωνείες, όχι χαρακτηρισμούς και, κυρίως, όχι βιαστικά συμπεράσματα. Τι ακριβώς υπήρχε στα αντικείμενα της Αναστασίας; Εξετάστηκαν εργαστηριακά; Υπάρχουν αποτελέσματα; Μπορούν να συνδεθούν με τις συνθήκες της σύγκρουσης και της φωτιάς;
Ο πατέρας δήλωσε ότι έχει καταθέσει τα σχετικά στοιχεία, περιμένοντας να διαπιστωθεί τι θα προκύψει. Η μαρτυρία του δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη συγκεκριμένης χημικής ουσίας ή παράνομου φορτίου. Αποτελεί, όμως, σοβαρό λόγο να απαιτηθούν σαφείς απαντήσεις.
Δώδεκα λεπτά στην ίδια γραμμή – Χρόνια πολιτικής ανευθυνότητας
Ο Ηλίας Παπαγγελής στάθηκε ιδιαίτερα στις διαχρονικές καθυστερήσεις εγκατάστασης και λειτουργίας των συστημάτων ασφαλείας.
Αναφέρθηκε στις παλαιότερες συμβάσεις, στην περιβόητη σύμβαση 717, στις παρατάσεις και στα έργα που δεν είχαν ολοκληρωθεί εγκαίρως. Δύο αμαξοστοιχίες κινούνταν σε πορεία σύγκρουσης. Και το σύστημα δεν κατάφερε να αποτρέψει την τραγωδία. Εδώ βρίσκεται μία από τις πιο εξοργιστικές διαστάσεις της υπόθεσης. Δεν μπορεί μια ευρωπαϊκή χώρα να μετατρέπει την ασφάλεια των επιβατών σε ζήτημα τύχης. Δεν μπορεί οι κυβερνήσεις να διαφημίζουν ταχύτητες και σύγχρονες μεταφορές, όταν κρίσιμες δικλίδες ασφαλείας δεν λειτουργούν όπως πρέπει.
Ο τραγικός πατέρας έθεσε μάλιστα ένα απλό ερώτημα: Γιατί δεν είχαν επιβληθεί χαμηλότερες ταχύτητες στα επικίνδυνα τμήματα του δικτύου; Μπορεί μια τέτοια απόφαση να μην ήταν εμπορικά συμφέρουσα. Θα μπορούσε, όμως, να είχε περιορίσει τον κίνδυνο. Και εδώ η πολιτική ευθύνη δεν μπορεί να περιοριστεί σε έναν σταθμάρχη. Οι αρμόδιοι υπουργοί, οι διοικήσεις, οι ανάδοχοι και όσοι είχαν την ευθύνη της ασφάλειας οφείλουν να δώσουν εξηγήσεις για τις αποφάσεις και τις παραλείψεις τους.
Το μπάζωμα, οι φορτωτές και τα ερωτήματα που δεν σβήνουν
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η συζήτηση για τις παρεμβάσεις στον χώρο της σύγκρουσης. Ο Ηλίας Παπαγγελής εξέφρασε την πεποίθηση ότι οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν επηρέασαν τη δυνατότητα πλήρους διερεύνησης των αιτίων. Αναφέρθηκε στη μετακίνηση χωμάτων, στη χρήση βαρέων μηχανημάτων και στα στοιχεία που, όπως υποστήριξε, δεν διαφυλάχθηκαν με τον απαιτούμενο τρόπο.
Έθεσε ακόμη το ερώτημα εάν υπήρχαν επιζώντες που θα μπορούσαν να είχαν εντοπιστεί κάτω από τα συντρίμμια. Πρόκειται για εξαιρετικά σοβαρό ισχυρισμό, ο οποίος δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδεδειγμένος χωρίς αντίστοιχα στοιχεία. Αλλά η ουσία παραμένει.
Ποιος έδωσε τις εντολές για τις εργασίες; Ποια πρωτόκολλα εφαρμόστηκαν; Πώς διασφαλίστηκε η προστασία των πειστηρίων; Ποιοι είχαν την επιχειρησιακή ευθύνη;
Η ανάγκη αποκατάστασης ενός τόπου καταστροφής δεν καταργεί την υποχρέωση διαφύλαξης των αποδεικτικών στοιχείων. Και όταν υπάρχουν αμφιβολίες για τον χειρισμό ενός τόπου όπου έχασαν τη ζωή τους 57 άνθρωποι, η Πολιτεία οφείλει πλήρη διαφάνεια.
Η πυρόσφαιρα και το ερώτημα των χημικών ουσιών
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα ήταν η μεγάλη φωτιά που ακολούθησε τη σύγκρουση. Ο Ηλίας Παπαγγελής αμφισβήτησε την επάρκεια των εξηγήσεων που έχουν δοθεί και αναφέρθηκε σε χημικούς διαλύτες, καθώς και σε διαφορετικές επιστημονικές εκτιμήσεις για τη δημιουργία της πυρόσφαιρας. Στη συζήτηση τέθηκαν αναφορές σε ουσίες όπως το ξυλόλιο, το τολουόλιο και το βενζόλιο.
Η παρουσία ή η ανίχνευση τέτοιων ουσιών, ωστόσο, δεν αποδεικνύει αυτομάτως παράνομη μεταφορά ούτε προσδιορίζει από μόνη της την αιτία της φωτιάς. Αυτό ακριβώς καθιστά αναγκαία την πλήρη επιστημονική τεκμηρίωση.
Γιατί δημιουργήθηκε η πυρόσφαιρα; Ποια υλικά συνέβαλαν στην εξάπλωση της φωτιάς; Ποιες αναλύσεις έχουν πραγματοποιηθεί και ποια συμπεράσματα μπορούν πράγματι να εξαχθούν; Οι απαντήσεις πρέπει να προκύψουν από αξιόπιστα στοιχεία, όχι από πολιτικές σκοπιμότητες ή επικοινωνιακές αντιπαραθέσεις.
Γρηγόρης Σερέτης: Σκληρά ερωτήματα για τη Δικαιοσύνη και την πολιτική εξουσία
Ο Γρηγόρης Σερέτης δεν περιορίστηκε στη συναισθηματική πλευρά της τραγωδίας. Έθεσε ευθέως ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση του βιολογικού υλικού, την ιατροδικαστική έρευνα και τις αποφάσεις των αρμόδιων αρχών. Αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο πολιτικών προσώπων, μεταξύ των οποίων ο πρώην υπουργός Μεταφορών Κώστας Αχ. Καραμανλής, και στις προειδοποιήσεις που είχαν προηγηθεί για την κατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου.
Ο Ηλίας Παπαγγελής ζήτησε να εξεταστούν οι ευθύνες όλων όσοι είχαν αρμοδιότητα, χωρίς εξαιρέσεις λόγω αξιώματος. Το αίτημα αυτό είναι θεμελιώδες. Η πολιτική εξουσία δεν αποτελεί ασπίδα απέναντι στον έλεγχο. Ταυτόχρονα, η απόδοση ποινικών ευθυνών ανήκει αποκλειστικά στη Δικαιοσύνη και προϋποθέτει αποδείξεις, νόμιμες διαδικασίες και σεβασμό στο τεκμήριο αθωότητας. Η πολιτική λογοδοσία, όμως, δεν εξαντλείται στις ποινικές αποφάσεις. Ένας υπουργός μπορεί να κληθεί να εξηγήσει δημόσια τι γνώριζε, πότε ενημερώθηκε και ποιες ενέργειες πραγματοποίησε, ανεξάρτητα από την ποινική αξιολόγηση των πράξεών του.
«Μια μαφία έχει σκεπάσει τη χώρα»
Προς το τέλος της συνέντευξης, ο Ηλίας Παπαγγελής χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, εκφράζοντας τη βαθιά δυσπιστία του απέναντι στον τρόπο λειτουργίας των θεσμών. Μίλησε για ένα σύστημα που, κατά την προσωπική του εκτίμηση, προστατεύει τους ισχυρούς και αφήνει τους πολίτες χωρίς ουσιαστική δικαίωση. Οι χαρακτηρισμοί του αποτυπώνουν την οργή ενός πατέρα και δεν συνιστούν δικαστικά διαπιστωμένη ύπαρξη εγκληματικής οργάνωσης. Αλλά κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει το μήνυμα πίσω από αυτή την οργή.
Όταν οι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους στους θεσμούς, το πρόβλημα ξεπερνά μια μεμονωμένη υπόθεση. Γίνεται ζήτημα δημοκρατίας. Γίνεται ζήτημα αξιοπιστίας της Πολιτείας. Γίνεται ζήτημα του κατά πόσο κάθε Έλληνας αισθάνεται ότι ο νόμος εφαρμόζεται ισότιμα.
57 νεκροί – Καμία επικοινωνιακή διαχείριση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη δικαιοσύνη
Η συνέντευξη του Ηλία Παπαγγελή στον Γρηγόρη Σερέτη υπενθύμισε κάτι που ορισμένοι φαίνεται να ξεχνούν εύκολα. Τα Τέμπη δεν είναι απλώς ένας φάκελος στη Δικαιοσύνη. Είναι 57 ζωές που χάθηκαν. Είναι γονείς που δεν θα ξαναδούν τα παιδιά τους. Είναι οικογένειες που ζουν καθημερινά με την απουσία και με αναπάντητα ερωτήματα. Η Αναστασία δεν θα επιστρέψει. Ο πατέρας της, όμως, έχει κάθε δικαίωμα να ζητά να μάθει τι συνέβη, γιατί συνέβη και ποιοι ευθύνονται. Και η ελληνική Πολιτεία έχει υποχρέωση να εξασφαλίσει ότι κάθε στοιχείο θα εξεταστεί, κάθε μαρτυρία θα αξιολογηθεί και κάθε αποδεδειγμένη ευθύνη θα αποδοθεί. Όχι επιλεκτικά. Όχι ανάλογα με την πολιτική ταυτότητα. Όχι ανάλογα με το αξίωμα. Γιατί η Δικαιοσύνη που καθυστερεί να απαντήσει σε μια εθνική τραγωδία κινδυνεύει να χάσει κάτι εξίσου πολύτιμο: την εμπιστοσύνη της κοινωνίας. Και όσο οι οικογένειες συνεχίζουν να περιμένουν, η απαίτηση παραμένει αδιαπραγμάτευτη:
ΟΛΗ Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΤΕΜΠΗ. ΚΑΜΙΑ ΑΤΙΜΩΡΗΣΙΑ ΓΙΑ ΟΠΟΙΟΝ ΑΠΟΔΕΙΧΘΕΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ.
Γιατί, όπως μας θυμίζει η διαχρονική ρήση του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ: «Η αδικία οπουδήποτε αποτελεί απειλή για τη δικαιοσύνη παντού».
Και για τους 57 ανθρώπους που χάθηκαν στα Τέμπη, η αλήθεια και η δικαιοσύνη δεν μπορούν να αποτελούν διαπραγματεύσιμες υποσχέσεις. Πρέπει επιτέλους να γίνουν πράξη.
