Στην εκπομπή του Γρηγόρη Σερέτη «Κόντρα στο Σύστημα», στον Focus FM 103,6 και στον ΜΑΧΗ FM 99,8 – τα μόνα πατριωτικά ραδιόφωνα που τολμούν να ανοίγουν ζητήματα τα οποία άλλοι αποφεύγουν –, πραγματοποιήθηκε μια συζήτηση που προκαλεί σοβαρό προβληματισμό για όσα συμβαίνουν στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη.
Καλεσμένος ήταν ο δημοσιογράφος Νίκος Αρβανίτης, ο οποίος αναφέρθηκε σε καταγγελίες, επιχειρηματικές διασυνδέσεις, δραστηριότητες στην Τουρκία και στη στάση της περιφερειακής διοίκησης απέναντι σε ζητήματα που αφορούν την ευαίσθητη αυτή περιοχή. Στο επίκεντρο βρέθηκε ο περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Χριστόδουλος Τοψίδης. Και το ερώτημα που κυριάρχησε ήταν εκρηκτικό: Υπάρχουν πράγματι επιχειρηματικά έσοδα δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ από εταιρεία στην Τουρκία με την οποία συνδεόταν ο περιφερειάρχης; Και, εφόσον υπάρχουν, ποια είναι η πραγματική οικονομική τους διαδρομή;
Πρόκειται για ερωτήματα που διατυπώθηκαν στη ραδιοφωνική συζήτηση και απαιτούν τεκμηριωμένες απαντήσεις. Δεν αποτελούν, από μόνα τους, απόδειξη παράνομης δραστηριότητας.
Η εταιρεία στην Τουρκία και τα 38 έως 47 εκατομμύρια ευρώ
Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην εκπομπή, ο Χριστόδουλος Τοψίδης είχε συμμετοχή σε εταιρεία παροχής υπηρεσιών θεωρήσεων εισόδου στην Τουρκία, γνωστή ως Kosmos Vize Hizmetleri. Κατά τους συνομιλητές, η συμμετοχή του ανερχόταν περίπου στο 20% και στη συνέχεια μεταβιβάστηκε στη σύζυγό του, Νίκη Μουχταρίδου. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα εξαιτίας των οικονομικών μεγεθών που παρουσιάστηκαν. Στη συζήτηση έγινε αναφορά σε εκτιμήσεις συνολικών εσόδων της εταιρείας μεταξύ 38 και 47 εκατομμυρίων ευρώ, για δραστηριότητα που εκτείνεται σε πολυετή περίοδο. Προσοχή, όμως: τα συγκεκριμένα ποσά παρουσιάστηκαν ως εκτιμήσεις και όχι ως επιβεβαιωμένα κέρδη ή προσωπική περιουσία του περιφερειάρχη. Παράλληλα, έγινε αναφορά σε μερίσματα περίπου 83.400 ευρώ, τα οποία, σύμφωνα με τους συνομιλητές, εμφανίζονται σε δήλωση περιουσιακής κατάστασης. Και εδώ γεννιέται το μεγάλο ερώτημα. Ποιος είναι ο πραγματικός κύκλος εργασιών της εταιρείας; Ποια τα καθαρά κέρδη; Ποια ποσά αναλογούσαν στους μετόχους; Ποιες μεταβιβάσεις πραγματοποιήθηκαν και πότε;
Διότι άλλο πράγμα είναι ο τζίρος μιας επιχείρησης, άλλο τα κέρδη της και εντελώς διαφορετικό τα χρήματα που εισπράττει ένας μέτοχος. Η διαφάνεια δεν επιτυγχάνεται με εντυπωσιακούς αριθμούς. Επιτυγχάνεται με έγγραφα, οικονομικές καταστάσεις και επίσημες απαντήσεις. Και αυτά ακριβώς πρέπει να ζητηθούν.
Η αποκλειστικότητα στις θεωρήσεις εισόδου
Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε ο ισχυρισμός ότι η συγκεκριμένη εταιρεία λειτουργούσε ως εξουσιοδοτημένος εξωτερικός πάροχος υπηρεσιών για ελληνικές διπλωματικές και προξενικές αρχές στην Τουρκία. Εφόσον επιβεβαιωθεί το ακριβές καθεστώς συνεργασίας, προκύπτουν συγκεκριμένα ερωτήματα. Με ποια διαδικασία επιλέχθηκε η εταιρεία; Ποια ήταν η διάρκεια της σύμβασης; Υπήρχε αποκλειστικότητα; Ποιες υπηρεσίες παρείχε και ποια τέλη εισέπραττε; Και κυρίως: Πώς διασφαλίστηκε ότι η επιχειρηματική δραστηριότητα ενός προσώπου που αργότερα ανέλαβε κορυφαίο αυτοδιοικητικό αξίωμα δεν δημιουργούσε σύγκρουση συμφερόντων;
Η επιχειρηματική δραστηριότητα στην Τουρκία δεν είναι παράνομη ούτε ύποπτη από μόνη της. Όταν, όμως, αφορά αιρετό αξιωματούχο σε μια τόσο ευαίσθητη γεωγραφική περιοχή, ο δημόσιος έλεγχος αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η ελληνική κοινωνία δεν ζητά εικασίες. Ζητά στοιχεία.
Οι οικογενειακές επιχειρήσεις και το ζήτημα των δημόσιων συμβάσεων
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στις θεωρήσεις εισόδου. Ο Νίκος Αρβανίτης αναφέρθηκε και σε επιχειρηματικές δραστηριότητες στον χώρο της μαζικής εστίασης, κάνοντας ειδική μνεία στην Principal Catering.
Στην εκπομπή τέθηκε το ερώτημα εάν επιχειρήσεις που συνδέονται με το οικογενειακό περιβάλλον του περιφερειάρχη έχουν αναλάβει συμβάσεις σίτισης σε σχολεία, φοιτητικές εστίες ή άλλες δομές. Αυτοί οι ισχυρισμοί χρειάζονται έλεγχο ως προς την ιδιοκτησία, τις συμβάσεις, τις ημερομηνίες και τις διαδικασίες ανάθεσης. Γιατί το ζήτημα δεν είναι εάν ένας επιχειρηματίας έχει δικαίωμα να δραστηριοποιείται οικονομικά. Το ζήτημα είναι εάν, όταν αναλαμβάνει δημόσιο αξίωμα, τηρούνται απαρέγκλιτα οι κανόνες διαφάνειας και αποτροπής σύγκρουσης συμφερόντων. Δεν αρκεί μια σύμβαση να είναι νόμιμη. Πρέπει και οι πολίτες να μπορούν να διαπιστώσουν ότι δεν υπάρχει προνομιακή μεταχείριση. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της δημόσιας λογοδοσίας.
Θράκη: Δεν είναι απλώς μια επιχειρηματική υπόθεση
Η συζήτηση απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα όταν επεκτάθηκε στις σχέσεις της περιφερειακής διοίκησης με πρόσωπα που ο Νίκος Αρβανίτης χαρακτήρισε προσκείμενα στο τουρκικό προξενείο. Ο δημοσιογράφος διατύπωσε έντονη κριτική για τη στάση συγκεκριμένων αυτοδιοικητικών στελεχών και αναφέρθηκε σε συμμετοχή τους σε εκδηλώσεις με τουρκικό εθνικό συμβολισμό. Μάλιστα, υποστήριξε ότι σε μία τέτοια εκδήλωση χρησιμοποιήθηκε υπηρεσιακό όχημα της Περιφέρειας. Εάν αυτό συνέβη υπό τις συνθήκες που περιγράφηκαν, η περιφερειακή διοίκηση οφείλει να εξηγήσει ποιος ενέκρινε τη χρήση του οχήματος και με ποια υπηρεσιακή αιτιολογία.
Η Θράκη δεν είναι ένας συνηθισμένος τόπος στον γεωπολιτικό χάρτη. Είναι περιοχή στρατηγικής σημασίας, με ιδιαίτερη ιστορία, σύνθετη κοινωνική πραγματικότητα και κρίσιμο ρόλο στην εθνική ασφάλεια. Ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται σοβαρή πολιτική, ισχυρούς θεσμούς και κοινωνική συνοχή. Η μουσουλμανική μειονότητα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ελληνικής κοινωνίας. Τα δικαιώματά της πρέπει να προστατεύονται, ενώ κάθε καταγγελία περί ξένης πολιτικής παρέμβασης πρέπει να εξετάζεται με συγκεκριμένα στοιχεία, χωρίς γενικεύσεις εις βάρος των πολιτών. Η υπεράσπιση της Θράκης δεν γίνεται με συνθήματα. Γίνεται με ισχυρή παρουσία του ελληνικού κράτους, ισονομία και καθαρές πολιτικές αποφάσεις.
Δημοσιογράφοι απέναντι στην εξουσία
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα που ανέδειξε ο Νίκος Αρβανίτης αφορά την ελευθερία του Τύπου. Ο δημοσιογράφος περιέγραψε δικαστική αντιπαράθεσή του με βουλευτή, υποστηρίζοντας ότι υπήρξε δικαστική απόφαση υπέρ του. Αναφέρθηκε επίσης σε απειλητικά μηνύματα, καταγγελίες και πιέσεις που, όπως δήλωσε, έχει δεχθεί εξαιτίας της δημοσιογραφικής του δραστηριότητας. Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί απαιτούν τη δική τους τεκμηρίωση, όμως η αρχή είναι αδιαπραγμάτευτη. Κανένας δημοσιογράφος δεν πρέπει να φοβάται να ερευνήσει την εξουσία. Και κανένας αιρετός δεν βρίσκεται υπεράνω της κριτικής. Η δημοσιογραφία οφείλει να ελέγχει, να διασταυρώνει, να αποκαλύπτει και να ζητά απαντήσεις. Όχι να λειτουργεί ως γραφείο δημοσίων σχέσεων εκείνων που διοικούν.
Πού είναι το Υπουργείο Εξωτερικών; Πού είναι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί;
Στην εκπομπή έγινε αναφορά και σε ερωτήματα που φέρονται να έχουν απευθυνθεί προς το Υπουργείο Εξωτερικών σχετικά με την εταιρεία παροχής υπηρεσιών θεωρήσεων εισόδου. Η ύπαρξη, το περιεχόμενο και η πορεία αυτών των αιτημάτων πρέπει να επιβεβαιωθούν επισήμως. Εφόσον έχουν υποβληθεί τεκμηριωμένα ερωτήματα, η διοίκηση οφείλει να τα εξετάσει και να απαντήσει στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της. Δεν μπορεί μια δημόσια συζήτηση να περιστρέφεται γύρω από δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, επιχειρηματικές συμμετοχές και δημόσιες συμβάσεις χωρίς να υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα. Οι αρμόδιες υπηρεσίες μπορούν να εξετάσουν, όπου συντρέχει νόμιμος λόγος, τα εταιρικά στοιχεία, τις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης και τις ενδεχόμενες ασυμβίβαστες δραστηριότητες. Και ο ίδιος ο Χριστόδουλος Τοψίδης έχει κάθε δικαίωμα να παρουσιάσει δημόσια τη δική του θέση και τα στοιχεία που αντικρούουν ή αποσαφηνίζουν όσα αναφέρθηκαν. Η σιωπή δεν αποδεικνύει ενοχή. Αλλά η λογοδοσία είναι υποχρέωση κάθε δημόσιου αξιωματούχου.
Το μεγάλο ερώτημα: Ποιος υπηρετεί τελικά τη Θράκη;
Ο Γρηγόρης Σερέτης, μέσα από τις ερωτήσεις του, ανέδειξε μια ευρύτερη πολιτική αντίφαση. Πώς μπορεί μια περιφερειακή διοίκηση να πείσει ότι υπηρετεί αποκλειστικά το δημόσιο συμφέρον, εάν παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα για επιχειρηματικές δραστηριότητες, οικονομικές σχέσεις και πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων; Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με προσωπικές επιθέσεις ούτε με αόριστες διαβεβαιώσεις. Χρειάζονται συγκεκριμένα στοιχεία. Ποιες εταιρείες συνδέονται με τον περιφερειάρχη και το οικογενειακό του περιβάλλον; Ποια ήταν η συμμετοχή του στην εταιρεία της Τουρκίας; Ποια οικονομικά αποτελέσματα προκύπτουν από επίσημους ισολογισμούς; Ποιες συμβάσεις έχουν συναφθεί με δημόσιους φορείς; Υπάρχουν ζητήματα ασυμβιβάστου ή σύγκρουσης συμφερόντων;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που αξίζουν δημόσια απάντηση. Όχι γιατί κάποιος πρέπει να καταδικαστεί εκ των προτέρων, αλλά γιατί η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Ο απλός πολίτης καλείται να αποδείξει μέχρι και το τελευταίο ευρώ που αποκτά. Ο δημόσιος αξιωματούχος οφείλει, ακόμη περισσότερο, να είναι σε θέση να εξηγήσει τις οικονομικές και θεσμικές του σχέσεις.
Η Θράκη δεν χρειάζεται πολιτικούς που αντιμετωπίζουν την εξουσία ως προσωπικό προνόμιο. Χρειάζεται διοίκηση που να εμπνέει εμπιστοσύνη, να ενισχύει την ανάπτυξη και να προστατεύει την κοινωνική συνοχή. Και όταν τίθενται τόσο σοβαρά ερωτήματα, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η αδιαφορία. Γιατί η Θράκη δεν είναι ιδιωτική επιχείρηση. Δεν είναι οικογενειακή υπόθεση. Δεν είναι πεδίο πολιτικών εξυπηρετήσεων. Είναι Ελλάδα. Και η Ελλάδα απαιτεί διαφάνεια, λογοδοσία και σεβασμό στους θεσμούς.
Όπως λέει και η γνωστή ρήση: «Η εξουσία τείνει να διαφθείρει και η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα».
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι ποιος ενοχλήθηκε από τη συζήτηση του Γρηγόρη Σερέτη με τον Νίκο Αρβανίτη.
Το ερώτημα είναι ποιος θα απαντήσει. Και κυρίως, ποιος θα ελέγξει όσα καταγγέλλονται, ώστε η αλήθεια να πάψει να είναι αντικείμενο φημών και να γίνει υπόθεση αποδείξεων;
