Η Ευρωπαϊκή Ένωση, που ιδρύθηκε με το όραμα της ενότητας, της δημοκρατίας και της ευημερίας, φαίνεται όλο και περισσότερο να παραπαίει υπό την επιρροή ισχυρών οικονομικών συμφερόντων.
Της Γαλάτως Αλεξανδράκη
Ευρωβουλευτής ECR
Οι ολιγάρχες, αυτοί οι υπερ-πλούσιοι παράγοντες που ελέγχουν τεράστια τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας, φαίνεται να διαμορφώνουν τις πολιτικές της ΕΕ, εγείροντας ερωτήματα για το κατά πόσο η Ένωση παραμένει πιστή στις αρχές της ή έχει μετατραπεί σε εργαλείο εξυπηρέτησης ιδιωτικών συμφερόντων.
Η Αόρατη Εξουσία των Ολιγαρχών
Οι ολιγάρχες δεν είναι απλώς πλούσιοι επιχειρηματίες. Είναι ιδιοκτήτες πολυεθνικών εταιρειών, επενδυτικών κεφαλαίων και τραπεζών, με δίκτυα που εκτείνονται πέρα από εθνικά σύνορα. Στην ΕΕ, η επιρροή τους είναι εμφανής σε διάφορους τομείς: από την ενεργειακή πολιτική και την ψηφιοποίηση μέχρι τη γεωργία και τη φαρμακοβιομηχανία. Μέσω λόμπι, χρηματοδότησης πολιτικών καμπανιών και στρατηγικών συμμαχιών, αυτοί οι παράγοντες διαμορφώνουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία, συχνά εις βάρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των πολιτών.
Για παράδειγμα, η πολιτική της ΕΕ για την πράσινη μετάβαση, με την οποία διαφωνούμε στο ECR, έχει κατηγορηθεί ότι ευνοεί μεγάλες εταιρείες που ελέγχουν την αγορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Εν τω μεταξύ, οι μικροί παραγωγοί και οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν υψηλότερα κόστη. Παρομοίως, η ψηφιακή αγορά κυριαρχείται από τεχνολογικούς κολοσσούς, οι οποίοι, μέσω στενών σχέσεων με ευρωπαϊκούς αξιωματούχους, εξασφαλίζουν ευνοϊκές ρυθμίσεις.
Η Διάβρωση της Δημοκρατίας
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ζητήματα είναι η υπονόμευση της δημοκρατικής διαδικασίας. Οι ολιγάρχες, μέσω λόμπι και think tanks, επηρεάζουν τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σύμφωνα με εκθέσεις, όπως αυτές της Corporate Europe Observatory, χιλιάδες λομπίστες δραστηριοποιούνται στις Βρυξέλλες, με τις μεγαλύτερες εταιρείες να δαπανούν εκατομμύρια ετησίως για να προωθήσουν τα συμφέροντά τους. Αυτό δημιουργεί μια ανισότητα πρόσβασης, όπου οι φωνές των πολιτών και των μικρότερων οργανώσεων πνίγονται.
Επιπλέον, η διαφθορά δεν είναι πάντα εμφανής. Οι “περιστρεφόμενες πόρτες” – η πρακτική όπου υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της ΕΕ μετακινούνται σε θέσεις στον ιδιωτικό τομέα και αντίστροφα – ενισχύουν τη διαπλοκή μεταξύ πολιτικής και επιχειρηματικών συμφερόντων. Αυτό εγείρει ερωτήματα για την ανεξαρτησία των θεσμών της ΕΕ.
Οι Συνέπειες για τους Πολίτες
Η κυριαρχία των ολιγαρχών έχει άμεσες συνέπειες για τους Ευρωπαίους πολίτες. Η αυξανόμενη ανισότητα, η συγκέντρωση του πλούτου και η αδυναμία των κυβερνήσεων να επιβάλουν δίκαιους φορολογικούς κανόνες είναι μόνο μερικές από αυτές. Οι ολιγάρχες συχνά εκμεταλλεύονται τα κενά στη νομοθεσία της ΕΕ για να αποφύγουν τη φορολογία, μεταφέροντας κέρδη σε φορολογικούς παραδείσους εντός της ίδιας της Ένωσης, όπως το Λουξεμβούργο και η Ολλανδία.
Παράλληλα, η έλλειψη διαφάνειας στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων αποξενώνει τους πολίτες, ενισχύοντας την ευρωσκεπτικιστική ρητορική. Όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι οι θεσμοί εξυπηρετούν τα συμφέροντα μιας ελίτ, η εμπιστοσύνη στην ΕΕ κλονίζεται.
Τι Μπορεί να Γίνει;
Η αντιμετώπιση της επιρροής των ολιγαρχών απαιτεί ριζικές μεταρρυθμίσεις. Πρώτον, η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει τη διαφάνεια στις δραστηριότητες του λόμπι, υποχρεώνοντας όλους τους λομπίστες να δηλώνουν τις συναντήσεις τους με αξιωματούχους. Δεύτερον, η ρύθμιση των “περιστρεφόμενων θυρών” και η επιβολή αυστηρότερων κανόνων σύγκρουσης συμφερόντων είναι απαραίτητη. Τέλος, η ΕΕ πρέπει να προωθήσει πολιτικές που ενισχύουν τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και προστατεύουν τα δικαιώματα των εργαζομένων, αντί να ευνοούν αποκλειστικά τις μεγάλες εταιρείες.
Ολοκληρώνοντας θα ήθελα να επισημάνω ότι η ΕΕ βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Εάν δεν αντιμετωπίσει την αυξανόμενη επιρροή των ολιγαρχών, κινδυνεύει να χάσει την εμπιστοσύνη των πολιτών της και να απομακρυνθεί από τις ιδρυτικές της αξίες. Η δημοκρατία και η ισότητα δεν μπορούν να υπάρξουν όταν μια χούφτα ισχυρών ελέγχει τις αποφάσεις. Η ΕΕ καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να υπηρετήσει τους πολίτες της και όχι μόνο τα συμφέροντα των λίγων.
