Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά κάθε χρόνο στις 5 Μαΐου τη μνήμη της Αγίας Ειρήνης της Μεγαλομάρτυρος, μιας από τις πιο γνωστές αγίες της πίστης, μαζί με τον Άγιο Εφραίμ τον Νέο και τον Άγιο Ευθύμιο τον Θαυματουργό.
Η Αγία Ειρήνη, της οποίας το λαϊκό όνομα ήταν Πηνελόπη, γεννήθηκε στην πόλη Μαδεδλών της Περσίας και γονείς της ήταν ο έπαρχος Λικίνιος και η ευγενής Λικινία. Η ζωή της σημαδεύτηκε από σκληρούς διωγμούς και βασανιστήρια, καθώς αρνήθηκε να απαρνηθεί την πίστη της. Μεταξύ άλλων, σύμφωνα με την παράδοση, ρίχθηκε σε πυρακτωμένα χάλκινα βόδια και σε άλλες φρικτές δοκιμασίες, από τις οποίες βγήκε αβλαβής, γεγονός που οδήγησε πολλούς ανθρώπους στον Χριστιανισμό.
Σε πολύ μικρή ηλικία άρχισε την εκπαίδευσή της κοντά σ’ έναν από τους πλέον σοφούς διδασκάλους της εποχής της, τον Απελλιανό, ο οποίος δίδαξε στην Πηνελόπη τη θύραθεν σοφία (αρχαιοελληνική), ενώ τη χριστιανική πίστη τη διδάχθηκε από μία χριστιανή υπηρέτρια του πατέρα της. Όταν τελείωσε η κατήχηση βαπτίσθηκε χριστιανή κι έλαβε το όνομα Ειρήνη.
Μόλις ο Λικίνιος έμαθε ότι η κόρη του έγινε χριστιανή διέταξε να τη δέσουν στα πόδια ενός άγριου αλόγου για να σκοτωθεί. Αλλά από θαύμα, το άλογο στράφηκε εναντίον του και σκότωσε εκείνον. Μεγάλη ήταν η σύγχυση των παρευρισκομένων, αλλά η αγία τούς καθησύχασε κι αφού προσευχήθηκε με θέρμη, ο πατέρας της αναστήθηκε. Αμέσως βαπτίσθηκαν όλοι χριστιανοί.
Στη συνέχεια, η Ειρήνη περιόδευσε σε αρκετά μέρη, όπου δίδαξε τον λόγο του Θεού κι έκανε πολλά θαύματα. Στο τέλος αποσύρθηκε σ’ ένα ερημικό μέρος έξω από την Έφεσο, όπου έζησε με προσευχή και άσκηση.
Στο Συναξάρι της αναφέρεται ότι στην Έφεσο η αγία Ειρήνη βρήκε μία λάρνακα, στην οποία δεν είχε ως τότε ενταφιασθεί κανένας, μπήκε μέσα σε αυτήν και κοιμήθηκε με ειρήνη.
Πριν δε από την κοίμησή της η Αγία Ειρήνη είχε δώσει εντολή να μην μετακινήσει κανένας την ταφόπετρα, με την οποία θα σκέπαζε τη λάρνακα ο δάσκαλός της Απελλιανός, προτού περάσουν τέσσερις ημέρες. Μετά όμως από δύο ημέρες επισκέφθηκαν τον τάφο ο Απελλιανός και οι άλλοι, οι οποίοι είδαν ότι η ταφόπετρα ήταν σηκωμένη και η λάρνακα κενή.
Κατά τα δυτικά Μαρτυρολόγια η Αγία Ειρήνη μαρτύρησε στη Θεσσαλονίκη, αφού ρίχθηκε στην πυρά ενώ κατά το Μηνολόγιον του αυτοκράτορα Βασιλείου Β’, η Αγία Ειρήνη τελειώθηκε μαρτυρικά δι’ αποκεφαλισμού.
Τα ονόματα που γιορτάζουν:
Ειρήνη, Ρένα, Ρήνα, Ρηνιώ,
Ρηνούλα, Ειρήνα, Ειρήνγκω, Ρένια*,
Ειρηναίος, Ρένος, Ειρηναία,
Εφραίμ, Εφραίμιος, Εφραίμης,
Ευφραίμ, Εφραιμία, Ευφραιμία, Ευφραιμίτσα.
