Η ελληνική κυβέρνηση, παρά τις εξαγγελίες για μέτρα κατά της ακρίβειας, έχει αποτύχει να περιορίσει την αισχροκέρδεια. Σύμφωνα με τη Eurostat, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα έφτασε το 3,6% τον Ιούνιο του 2025, έναντι 2% στην Ευρωζώνη, με τα τρόφιμα να αυξάνονται κατά 5,3% και τις υπηρεσίες κατά 5,4%. Παρά τις επιδοτήσεις 10 δισ. ευρώ για την ενέργεια το 2021-2023, οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκαν κατά 14% το 2024, έναντι 2,2% στην ΕΕ. Η κυβέρνηση, αντί να ενισχύσει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, περιορίζεται σε αποσπασματικά μέτρα, όπως το «καλάθι του νοικοκυριού», που αποδείχθηκε αναποτελεσματικό. Η έλλειψη αυστηρών ελέγχων επιτρέπει σε επιχειρήσεις να κερδοσκοπούν, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αύξηση του ελαιολάδου κατά 50% από το 2023, όταν στην ΕΕ η αντίστοιχη αύξηση ήταν 30%. Η κυβέρνηση όφειλε να επιβάλει πλαφόν στις τιμές βασικών αγαθών και να ενισχύσει την Επιτροπή Ανταγωνισμού, αλλά η απουσία αποφασιστικότητας αφήνει τους πολίτες εκτεθειμένους.
Οι μεγάλες επιχειρήσεις, ιδιαίτερα σούπερ μάρκετ και πολυεθνικές, εκμεταλλεύονται την κρίση για να διογκώσουν τα κέρδη τους. Εταιρείες στην Ελλάδα αυξάνουν τις τιμές πέρα από το κόστος παραγωγής, εκμεταλλευόμενες την εισαγωγική εξάρτηση της χώρας. Για παράδειγμα, ενώ οι διεθνείς τιμές των πρώτων υλών για τα τρόφιμα μειώθηκαν το 2024, οι τιμές στα ράφια των ελληνικών σούπερ μάρκετ συνέχισαν να ανεβαίνουν. Η απουσία διαφάνειας στην αλυσίδα εφοδιασμού επιτρέπει σε μεσολαβητές και λιανοπωλητές να επιβάλλουν υπέρογκες χρεώσεις. Επιπλέον, οι πολυεθνικές που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, αντί να προσαρμόσουν τις τιμές στις τοπικές συνθήκες, εφαρμόζουν τιμολογιακές πολιτικές που αγνοούν τη χαμηλή αγοραστική δύναμη των Ελλήνων, οι οποίοι δαπανούν το 20% του εισοδήματός τους σε τρόφιμα, διπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ (10%).
Ελλιπής Ρόλος των Ελεγκτικών Αρχών
Κοινωνικές Συνέπειες και Απουσία Ουσιαστικής Αντιμετώπισης
Η αισχροκέρδεια έχει καταστροφικές συνέπειες για τα ελληνικά νοικοκυριά. Σύμφωνα με τη ΓΣΕΕ, το 88% των μισθωτών έχει περιορίσει την κατανάλωση βασικών αγαθών, ενώ το 32,4% δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση, έναντι 8,3% στην ΕΕ. Οι υπεύθυνοι, αντί να εστιάσουν σε μακροπρόθεσμες λύσεις, όπως η ενίσχυση των μισθών ή η μείωση της φορολογίας στα βασικά αγαθά, περιορίζονται σε επικοινωνιακές κινήσεις. Η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 880 ευρώ το 2025, αν και θετική, δεν επαρκεί, καθώς οι μισθοί στην Ελλάδα αντιστοιχούν στο 35,1% του ΑΕΠ, έναντι 48,7% στην Ευρωζώνη.
Η αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας απαιτεί αποφασιστική δράση:
– Αυστηρότεροι Έλεγχοι: Ενίσχυση της Επιτροπής Ανταγωνισμού με πόρους και νομοθετικές αρμοδιότητες για επιβολή πλαφόν τιμών.
– Φορολογικές Ελαφρύνσεις: Μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά, όπως τρόφιμα και ενέργεια, για να ανακουφιστούν τα νοικοκυριά.
– Μισθολογική Ενίσχυση: Σύνδεση των μισθών με τον πληθωρισμό για να διατηρηθεί η αγοραστική δύναμη.
– Διαφάνεια στην Αλυσίδα Εφοδιασμού: Υποχρεωτική δημοσιοποίηση του κόστους παραγωγής και των περιθωρίων κέρδους.
Η ακρίβεια στην Ελλάδα δεν είναι μόνο οικονομικό πρόβλημα, αλλά και αποτέλεσμα πολιτικής και επιχειρηματικής απραξίας. Η κυβέρνηση, οι ελεγκτικές αρχές και οι επιχειρήσεις φέρουν ευθύνες για την ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία, που πλήττει δυσανάλογα τους Έλληνες σε σχέση με την Ευρωζώνη. Η απουσία ουσιαστικών μέτρων και η έλλειψη λογοδοσίας επιδεινώνουν την κρίση, αφήνοντας τα νοικοκυριά να παλεύουν με την ακρίβεια. Είναι καιρός οι υπεύθυνοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να δράσουν αποφασιστικά για να προστατεύσουν την κοινωνία από την αισχροκέρδεια.
