Στην εκπομπή του Γρηγόρη Σερέτη «Κόντρα στο Σύστημα», στον Focus FM 103,6 και ΜΑΧΗ FM 99,8 – τα μόνα πατριωτικά ραδιόφωνα – φιλοξενήθηκε ο περιφερειακός σύμβουλος Στερεάς Ελλάδας και ηλεκτρονικός μηχανικός Γιώργος Αγγελόπουλος, σε μία συζήτηση που άγγιξε ένα από τα πιο επίκαιρα και αμφιλεγόμενα ζητήματα των τελευταίων ετών: την ενεργειακή πολιτική της χώρας, την αλματώδη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις ανεμογεννήτριες, τα φωτοβολταϊκά πάρκα, τις μπαταρίες αποθήκευσης και τις συνέπειες που σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν όλα αυτά στις τοπικές κοινωνίες.
Από τα πρώτα λεπτά της εκπομπής, ο Γρηγόρης Σερέτης ξεκαθάρισε ότι στόχος της συζήτησης δεν είναι να δημιουργηθούν εντυπώσεις, αλλά να παρουσιαστούν στοιχεία, αριθμοί και επιχειρήματα, ώστε οι πολίτες να μπορέσουν να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «ο ελληνικός λαός διψάει για γνώση και πρέπει να γνωρίζει τι πραγματικά συμβαίνει».
Ο Γιώργος Αγγελόπουλος ξεκίνησε παρουσιάζοντας στοιχεία για την εγκατεστημένη ισχύ των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ελλάδα. Όπως ανέφερε, σήμερα υπάρχουν περίπου 17 GW εγκατεστημένης ισχύος από φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, η μέση κατανάλωση της χώρας βρίσκεται σημαντικά χαμηλότερα.
«Έχουμε ήδη πολύ μεγαλύτερη εγκατεστημένη ισχύ από αυτή που χρειάζεται η Ελλάδα», σημείωσε, υποστηρίζοντας ότι το ζήτημα δεν είναι πλέον η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αλλά ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται η περαιτέρω ανάπτυξη των έργων.
Στη συνέχεια αναφέρθηκε στο νέο χωροταξικό πλαίσιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, εκφράζοντας την άποψη ότι όχι μόνο δεν επιλύει τα προβλήματα που υπήρχαν τα προηγούμενα χρόνια, αλλά ουσιαστικά νομιμοποιεί επιλογές που είχαν ήδη γίνει χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό. Όπως είπε, επί σειρά ετών δεν υπήρχε ολοκληρωμένο χωροταξικό σχέδιο και, κατά την άποψή του, πολλές εγκαταστάσεις τοποθετήθηκαν χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Στερεά Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι ήδη συγκεντρώνει πολύ μεγάλο ποσοστό των αιολικών εγκαταστάσεων της χώρας. «Αν συνεχιστεί αυτή η πολιτική, η περιοχή θα επιβαρυνθεί ακόμη περισσότερο», είπε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι οι αδειοδοτήσεις που έχουν ήδη δοθεί είναι πολύ περισσότερες από όσες έχουν ακόμη υλοποιηθεί.
Ο Γρηγόρης Σερέτης ζήτησε από τον καλεσμένο να γίνει πιο συγκεκριμένος και έθεσε ένα κρίσιμο ερώτημα: «Δηλαδή μας λέτε ότι υπάρχουν χιλιάδες αδειοδοτήσεις που δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί και σχεδιάζονται ακόμη περισσότερες;» Ο Γιώργος Αγγελόπουλος απάντησε πως αυτό ακριβώς υποστηρίζει, εκφράζοντας την ανησυχία του ότι πολλές περιοχές θα μετατραπούν σε εκτεταμένες ζώνες εγκατάστασης ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών πάρκων.
Ένα ακόμη σημείο της συζήτησης αφορούσε τις μονάδες αποθήκευσης ενέργειας. Ο περιφερειακός σύμβουλος υποστήριξε ότι σε πολλές περιπτώσεις σχεδιάζεται η εγκατάσταση μεγάλων μονάδων αποθήκευσης πολύ κοντά σε κατοικημένες περιοχές, εκφράζοντας προβληματισμούς για την ασφάλεια και ζητώντας αυστηρότερους κανόνες χωροθέτησης.
Ο Γρηγόρης Σερέτης επανήλθε στο ζήτημα της δημοκρατικής νομιμοποίησης των αποφάσεων. «Όταν μια τοπική κοινωνία δεν θέλει ένα έργο, όταν ένας δήμος εκφράζει αρνητική γνώμη και παρ’ όλα αυτά το έργο προχωρά, τότε ποιος αποφασίζει τελικά;» διερωτήθηκε.
Ο Γιώργος Αγγελόπουλος απάντησε ότι, κατά τη γνώμη του, η γνώμη των τοπικών κοινωνιών θα έπρεπε να έχει ουσιαστικό και όχι απλώς γνωμοδοτικό χαρακτήρα. Υποστήριξε ακόμη ότι πολλές φορές οι δήμοι και οι περιφέρειες δεν διαθέτουν ούτε τους οικονομικούς ούτε τους νομικούς πόρους ώστε να προσφύγουν αποτελεσματικά στα δικαστήρια όταν διαφωνούν με μεγάλες επενδύσεις.
Η συζήτηση στη συνέχεια στράφηκε στη φράση του πρωθυπουργού ότι η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε «μπαταρία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης».
Ο Γρηγόρης Σερέτης σχολίασε ότι παρατηρεί μια συνεχή αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, χωρίς ωστόσο, όπως είπε να υπάρχει αντίστοιχη ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης μέσα στη χώρα. «Γιατί δεν δημιουργούνται οι απαραίτητες υποδομές αποθήκευσης στην Ελλάδα;» ήταν το ερώτημα που έθεσε προς τον καλεσμένο.
Ο καλεσμένος απάντησε ότι, κατά την προσωπική του εκτίμηση, δεν υπήρξε ο απαραίτητος συνολικός σχεδιασμός, υποστηρίζοντας πως η πολιτική που ακολουθείται εξυπηρετεί κυρίως μεγάλες επενδύσεις αντί να βασίζεται σε έναν μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό.
Συνεχίζοντας την ανάλυσή του, ο Γρηγόρης Σερέτης επιχείρησε να συνδέσει το ενεργειακό ζήτημα με την πορεία των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος, εκφράζοντας τον προβληματισμό του για το γεγονός ότι, ενώ η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αυξάνεται διαρκώς, οι λογαριασμοί των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων εξακολουθούν να παραμένουν ιδιαίτερα υψηλοί.
«Ο απλός πολίτης βλέπει να γεμίζουν τα βουνά με ανεμογεννήτριες, βλέπει τεράστια φωτοβολταϊκά πάρκα, όμως αντί να πληρώνει φθηνότερο ρεύμα, πληρώνει όλο και ακριβότερα. Αυτό είναι το ερώτημα που απασχολεί τους περισσότερους Έλληνες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από την πλευρά του, ο Γιώργος Αγγελόπουλος υποστήριξε ότι η σημερινή ενεργειακή αγορά χαρακτηρίζεται από έντονη συγκέντρωση και ότι, κατά την άποψή του, η απουσία ουσιαστικού κρατικού ελέγχου έχει οδηγήσει σε αυξήσεις που επιβαρύνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Παράλληλα υποστήριξε ότι η ιδιωτικοποίηση κρίσιμων τομέων της ενέργειας έχει περιορίσει, όπως είπε, τη δυνατότητα του Δημοσίου να λειτουργεί ως ρυθμιστής της αγοράς.
Ο Γρηγόρης Σερέτης προχώρησε ακόμη περισσότερο, θέτοντας μια σειρά από ερωτήματα για το συνολικό ενεργειακό μοντέλο της χώρας. «Όταν βλέπουμε να δημιουργούνται συνεχώς νέες εγκαταστάσεις παραγωγής, αλλά να μην κατασκευάζονται με τον ίδιο ρυθμό οι απαραίτητες υποδομές αποθήκευσης, ο πολίτης εύλογα αναρωτιέται αν υπάρχει ολοκληρωμένος σχεδιασμός ή αν απλώς προχωρούν αποσπασματικά επενδύσεις», σχολίασε.
Ο Γιώργος Αγγελόπουλος απάντησε ότι θεωρεί αναγκαίο έναν συνολικό εθνικό ενεργειακό σχεδιασμό, ο οποίος θα λαμβάνει υπόψη όχι μόνο την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και την αποθήκευση, τη μεταφορά, τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και την προστασία του περιβάλλοντος.
Στη συνέχεια η συζήτηση μεταφέρθηκε γενικότερα στις ιδιωτικοποιήσεις. Ο Γρηγόρης Σερέτης υποστήριξε ότι τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερα αγαθά και υπηρεσίες περνούν στον ιδιωτικό τομέα, εκφράζοντας την άποψη ότι το ίδιο μοντέλο εφαρμόζεται τόσο στην ενέργεια όσο και σε άλλους κρίσιμους τομείς. Ο Γιώργος Αγγελόπουλος συμφώνησε ότι, κατά τη γνώμη του, υπάρχουν δημόσιες υπηρεσίες και αγαθά που πρέπει να παραμένουν υπό ισχυρό δημόσιο έλεγχο.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο νερό. Ο περιφερειακός σύμβουλος εξέφρασε την ανησυχία του για τις εξελίξεις στον χώρο των δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης, υποστηρίζοντας ότι οι συγχωνεύσεις και οι αλλαγές που σχεδιάζονται μπορεί να οδηγήσουν σε αυξήσεις του κόστους για τους πολίτες.
Ο δημοσιογράφος σημείωσε ότι, κατά την άποψή του, παρατηρείται ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: πρώτα εμφανίζονται οικονομικά προβλήματα σε δημόσιους οργανισμούς και στη συνέχεια προβάλλεται ως λύση η μεταφορά αρμοδιοτήτων ή η ιδιωτικοποίηση.
Στο σημείο αυτό η συζήτηση απέκτησε ακόμη πιο έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Ο Γιώργος Αγγελόπουλος υποστήριξε ότι, εφόσον υπάρχει πολιτική βούληση, κάθε κυβέρνηση μπορεί να επανεξετάσει επιλογές που έχουν γίνει στο παρελθόν. «Το ζήτημα είναι αν υπάρχει πραγματική διάθεση να προστατευθούν στρατηγικοί τομείς, όπως η ενέργεια, το νερό ή άλλες βασικές υποδομές», ανέφερε.
Ο Γρηγόρης Σερέτης επανέφερε στο τραπέζι και το ζήτημα της απολιγνιτοποίησης. Όπως είπε, η μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα έπρεπε να γίνει με τρόπο που να εξασφαλίζει τόσο την ενεργειακή επάρκεια όσο και τη διατήρηση χαμηλών τιμών για τους πολίτες.
Ο καλεσμένος τόνισε ότι η ενεργειακή μετάβαση χρειάζεται ολοκληρωμένο σχεδιασμό και ότι δεν αρκεί μόνο η εγκατάσταση νέων μονάδων παραγωγής. Κατά την άποψή του, απαιτείται ένα ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα, το οποίο θα εξυπηρετεί τις πραγματικές ανάγκες της χώρας, θα στηρίζει τη βιομηχανία, τον πρωτογενή τομέα και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και θα διασφαλίζει ανταγωνιστικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα επισήμανε ότι θα έπρεπε να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε μικρές ενεργειακές εγκαταστάσεις για αγρότες, νοικοκυριά και ενεργειακές κοινότητες, αντί όπως υποστήριξε, να ευνοούνται κυρίως μεγάλης κλίμακας επενδύσεις.
Ο Γρηγόρης Σερέτης σχολίασε ότι η ενεργειακή πολιτική επηρεάζει πλέον κάθε πτυχή της καθημερινότητας, από το κόστος παραγωγής μέχρι την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, επισημαίνοντας πως το ενεργειακό ζήτημα δεν αφορά μόνο το περιβάλλον αλλά συνολικά το μέλλον της χώρας.
Προς το τέλος της συνέντευξης η συζήτηση επεκτάθηκε και σε ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί έντονα την ελληνική κοινωνία κάθε καλοκαίρι: τις καταστροφικές πυρκαγιές και την αντιπυρική προστασία. Με αφορμή έκτακτη ενημέρωση για πυρκαγιά στη Θεσσαλονίκη, ο Γρηγόρης Σερέτης έθεσε το ερώτημα κατά πόσο η χώρα διαθέτει ουσιαστικό σχέδιο πρόληψης και προστασίας των δασών.
Ο Γιώργος Αγγελόπουλος υποστήριξε ότι, κατά την άποψή του, η πρόληψη παραμένει το μεγαλύτερο ζητούμενο, επισημαίνοντας ότι απαιτούνται περισσότερες αντιπυρικές ζώνες, καλύτερος συντονισμός, σύγχρονα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, αξιοποίηση της τεχνολογίας και ουσιαστική ενίσχυση των εθελοντικών ομάδων.
«Η φωτιά αντιμετωπίζεται στα πρώτα λεπτά. Αν ξεφύγει, τότε οι συνέπειες γίνονται ανυπολόγιστες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στην ίδια συζήτηση έγινε αναφορά και στο γεγονός ότι αρκετές περιοχές που επλήγησαν τα προηγούμενα χρόνια από μεγάλες πυρκαγιές φιλοξενούν σήμερα σημαντικό αριθμό ενεργειακών εγκαταστάσεων. Ο Γρηγόρης Σερέτης σημείωσε ότι γύρω από το συγκεκριμένο θέμα διατυπώνονται πολλές απόψεις και ερωτήματα στην κοινωνία, επισημαίνοντας ωστόσο ότι απαιτούνται αποδείξεις για οποιονδήποτε ισχυρισμό συνδέει άμεσα δύο γεγονότα.
Από την πλευρά του, ο Γιώργος Αγγελόπουλος υποστήριξε ότι η Πολιτεία οφείλει να δίνει απόλυτη προτεραιότητα στην προστασία των δασών και στην πρόληψη των πυρκαγιών, ώστε να μην δημιουργούνται ούτε υποψίες ούτε αμφιβολίες στους πολίτες.
Η κουβέντα επανήλθε στη συνολική εικόνα της δημόσιας διοίκησης. Ο Γιώργος Αγγελόπουλος εξέφρασε την άποψη ότι η χώρα χρειάζεται μακροχρόνιο σχεδιασμό, τόσο στην ενέργεια όσο και στις υποδομές, στην πολιτική προστασία και στην αυτοδιοίκηση.
Παράλληλα υποστήριξε ότι οι τοπικές κοινωνίες πρέπει να έχουν ουσιαστικότερο λόγο στις αποφάσεις που λαμβάνονται για τον τόπο τους, θεωρώντας πως η συμμετοχή των πολιτών αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια πιο αποτελεσματική διοίκηση.
Ο Γρηγόρης Σερέτης στάθηκε ιδιαίτερα στη νέα γενιά, υπογραμμίζοντας ότι οι νέοι άνθρωποι καλούνται να ζήσουν σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους ζωής, υψηλών τιμών στην ενέργεια και δυσκολίας πρόσβασης στην κατοικία.
Ο Γιώργος Αγγελόπουλος αναφέρθηκε στο φαινόμενο του brain drain, δηλαδή της φυγής χιλιάδων νέων επιστημόνων στο εξωτερικό, χαρακτηρίζοντάς το μία από τις μεγαλύτερες πληγές της σύγχρονης Ελλάδας. Όπως είπε, η χώρα επενδύει σημαντικούς πόρους για την εκπαίδευση νέων επιστημόνων, οι οποίοι στη συνέχεια αναζητούν καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές εκτός Ελλάδας.
Παράλληλα εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για το δημογραφικό πρόβλημα, τονίζοντας ότι η υπογεννητικότητα και η γήρανση του πληθυσμού αποτελούν προκλήσεις που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με συγκεκριμένες πολιτικές και όχι μόνο με διαπιστώσεις.
«Οι νέοι πρέπει να έχουν λόγους να μείνουν στην Ελλάδα, να δημιουργήσουν οικογένεια, να εργαστούν και να αισθανθούν ότι υπάρχει προοπτική», ανέφερε. Ο ίδιος πρότεινε ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή των νέων στα κοινά, εκφράζοντας την άποψη ότι θεσμοί όπως τα συμβούλια νέων σε επίπεδο δήμων και περιφερειών θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενεργότερη συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων.
Ο Γρηγόρης Σερέτης, κλείνοντας την εκπομπή, σημείωσε ότι το ενεργειακό ζήτημα δεν αφορά μόνο τις ανεμογεννήτριες ή τα φωτοβολταϊκά, αλλά συνολικά την οικονομία, την ανάπτυξη, την αγροτική παραγωγή, την αυτοδιοίκηση, την προστασία του περιβάλλοντος και τελικά την καθημερινότητα κάθε ελληνικής οικογένειας.
Η συζήτηση ανέδειξε διαφορετικές προσεγγίσεις γύρω από την ενεργειακή μετάβαση και τις πολιτικές που εφαρμόζονται σήμερα. Από τη μία πλευρά παρουσιάστηκαν προβληματισμοί σχετικά με τον χωροταξικό σχεδιασμό, τη λειτουργία της αγοράς ενέργειας, τον ρόλο των τοπικών κοινωνιών και τις ιδιωτικοποιήσεις.
Από την άλλη, αναδείχθηκε η ανάγκη για έναν μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό που θα εξασφαλίζει επάρκεια, ανταγωνιστικές τιμές, προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και ενεργό συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις που επηρεάζουν τον τόπο τους.
Με αυτό το μήνυμα ολοκληρώθηκε μία ακόμη εκπομπή του Γρηγόρη Σερέτη, η οποία άνοιξε έναν ευρύ διάλογο γύρω από το ενεργειακό μέλλον της χώρας, αφήνοντας στους ακροατές το περιθώριο να αξιολογήσουν τα επιχειρήματα που ακούστηκαν και να διαμορφώσουν τη δική τους άποψη για ένα θέμα που αναμφίβολα θα συνεχίσει να βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.