Η συζήτηση που εξελίχθηκε στον αέρα του Focus FM ήταν αποκαλυπτική. Γιατί πίσω από τις τιμές που βλέπει καθημερινά ο Έλληνας πολίτης στις αντλίες, κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα: μια αγορά που πιέζεται, επαγγελματίες που δεν μπορούν να επιβιώσουν και μια κυβέρνηση που επιμένει να κρατά τεχνητά ψηλά τη φορολογία.
Ο Γρηγόρης Σερέτης ξεκίνησε θέτοντας το ερώτημα που απασχολεί εκατομμύρια πολίτες: πού θα φτάσει η τιμή της βενζίνης και του πετρελαίου. Ο πρόεδρος των βενζινοπωλών Χίου ήταν κατηγορηματικός. Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πού θα σταματήσει η άνοδος. Οι τιμές έχουν ήδη ξεπεράσει το 1,90 ευρώ το λίτρο και συνεχίζουν ανοδικά, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό οικονομικό μείγμα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Όπως εξήγησε ο Ηλίας Σαββάκης, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το κόστος που πληρώνει ο οδηγός στο πρατήριο. Η αύξηση της τιμής των καυσίμων συμπαρασύρει ολόκληρη την οικονομία. Μεταφορές, τρόφιμα, υπηρεσίες και παραγωγή επηρεάζονται άμεσα, αφού το κόστος ενέργειας αποτελεί βασικό παράγοντα λειτουργίας για σχεδόν κάθε δραστηριότητα.
Στη Χίο, μάλιστα, το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Το νησί δεν διαθέτει φυσικό αέριο και πολλές επιχειρήσεις λειτουργούν αποκλειστικά με πετρέλαιο. Φούρνοι, ζαχαροπλαστεία και πολλές άλλες μικρές μονάδες παραγωγής εξαρτώνται από το πετρέλαιο για να λειτουργήσουν. Αυτό σημαίνει ότι κάθε αύξηση στην τιμή του καυσίμου μεταφέρεται άμεσα στην τιμή του ψωμιού, των τροφίμων και των υπηρεσιών.
Η λύση, σύμφωνα με τον πρόεδρο των βενζινοπωλών, είναι μία και ξεκάθαρη: μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης. Όπως εξήγησε, το 62% της τελικής τιμής της βενζίνης αποτελεί φόρο. Δηλαδή σε κάθε δύο ευρώ που πληρώνει ο πολίτης στο πρατήριο, το 1,24 ευρώ πηγαίνει απευθείας στο κράτος. Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση έχει στα χέρια της το εργαλείο για να μειώσει άμεσα τις τιμές, αλλά επιλέγει να μην το κάνει.
Ο Σαββάκης πρότεινε ακόμη και μια προσωρινή λύση: μείωση του φόρου για τρεις μήνες, όσο διαρκεί η ενεργειακή κρίση, ώστε να ανακουφιστεί η κοινωνία. Όμως, όπως είπε, η κυβέρνηση δείχνει ξεκάθαρα ότι δεν έχει πρόθεση να προχωρήσει σε μια τέτοια κίνηση.
Η συζήτηση όμως δεν σταμάτησε εκεί. Ο Γρηγόρης Σερέτης έθεσε ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα: την οικονομική ασφυξία που βιώνουν και οι ίδιοι οι πρατηριούχοι.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρος των βενζινοπωλών Χίου, το κράτος έχει επιβάλει πλαφόν κέρδους στα πρατήρια, το οποίο φτάνει περίπου τα 12 λεπτά ανά λίτρο. Πρόκειται για μεικτό κέρδος, το οποίο δεν καλύπτει ούτε τα λειτουργικά έξοδα μιας επιχείρησης.
Σε μια νησιωτική περιοχή όπως η Χίος, όπου οι καταναλώσεις είναι χαμηλές, ένα πρατήριο θα έπρεπε να έχει κέρδος περίπου 20 έως 25 λεπτά ανά λίτρο για να μπορεί να επιβιώσει. Με το πλαφόν που έχει επιβληθεί, πολλοί πρατηριούχοι βρίσκονται πλέον στα όρια της οικονομικής κατάρρευσης.
Ο Σαββάκης προειδοποίησε μάλιστα ότι αν δεν αλλάξει κάτι άμεσα, πολλά πρατήρια κινδυνεύουν να κλείσουν. Και το κλείσιμο ενός πρατηρίου σε ένα μικρό χωριό δεν είναι απλώς μια επιχειρηματική αποτυχία. Είναι πλήγμα για ολόκληρη την τοπική κοινωνία. Σε πολλά χωριά με λίγους κατοίκους, το πρατήριο αποτελεί βασική υποδομή για να συνεχίσει να υπάρχει το χωριό. Χωρίς καύσιμα δεν μπορούν να λειτουργήσουν αγροτικά μηχανήματα, μεταφορές ή ακόμη και καθημερινές μετακινήσεις.
Ο δημοσιογράφος έθεσε επίσης το ζήτημα της τεράστιας διαφοράς τιμών με άλλες χώρες. Στη Βουλγαρία η βενζίνη πωλείται περίπου στο 1,20 ευρώ, ενώ στην Κύπρο που προμηθεύεται καύσιμα από ελληνικά διυλιστήρια, η τιμή είναι περίπου 1,30 ευρώ.
Η εξήγηση είναι απλή: η φορολογία. Στην Ελλάδα το κράτος εισπράττει τεράστια ποσά από τους φόρους στα καύσιμα. Όσο ανεβαίνει η τιμή του πετρελαίου τόσο αυξάνονται και τα έσοδα του δημοσίου. Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο: η ενεργειακή κρίση μετατρέπεται σε πηγή εσόδων για το κράτος, ενώ για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις γίνεται εφιάλτης.
Στη συζήτηση τέθηκε και το ενδεχόμενο κινητοποιήσεων από τον κλάδο των βενζινοπωλών. Ο πρόεδρος των πρατηριούχων της Χίου δήλωσε ότι οι επαγγελματίες προσπαθούν πρώτα να εξαντλήσουν κάθε δυνατότητα διαλόγου. Έχουν ήδη απευθυνθεί στον βουλευτή του νησιού και έχουν αποστείλει υπομνήματα για να εξηγήσουν την κατάσταση.
Ωστόσο, αν δεν υπάρξει απάντηση από την κυβέρνηση, δεν αποκλείεται ακόμη και το ενδεχόμενο απεργίας. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία, αφού η διακοπή λειτουργίας των πρατηρίων θα δημιουργούσε τεράστια προβλήματα στις μετακινήσεις και στη λειτουργία της αγοράς.
Ο Γρηγόρης Σερέτης δεν δίστασε να θέσει και ένα πιο πολιτικό ερώτημα: πώς είναι δυνατόν πολλοί επαγγελματίες να δηλώνουν δυσαρεστημένοι από την κυβέρνηση, αλλά ταυτόχρονα η Νέα Δημοκρατία να παραμένει κυρίαρχη πολιτικά.
Η απάντηση του Σαββάκη ήταν χαρακτηριστική της γενικότερης κατάστασης που επικρατεί στην ελληνική κοινωνία. Όπως είπε, πολλοί πολίτες δεν βλέπουν ισχυρή εναλλακτική στην αντιπολίτευση και έτσι συνεχίζουν να ψηφίζουν την ίδια κυβέρνηση. Ωστόσο, όπως τόνισε, το ζήτημα των καυσίμων δεν είναι πολιτικό παιχνίδι αλλά ζήτημα επιβίωσης για χιλιάδες επαγγελματίες.
Η συζήτηση έκλεισε με μια προειδοποίηση που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Αν η κυβέρνηση συνεχίσει να αγνοεί τις κραυγές αγωνίας της αγοράς, η κοινωνία θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα οικονομική κρίση στην καθημερινότητα: μετακινήσεις αδύνατες, επιχειρήσεις που κλείνουν και πολίτες που δεν μπορούν να γεμίσουν το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου τους.
Και τότε το ερώτημα δεν θα είναι πόσο κοστίζει η βενζίνη. Το ερώτημα θα είναι αν η ελληνική κοινωνία αντέχει άλλο αυτή την πολιτική.
