Η συζήτηση δεν ήταν μία ακόμη γεωπολιτική ανάλυση. Ήταν μια ωμή χαρτογράφηση του κόσμου που τελειώνει και εκείνου που έρχεται. Όπως επισημάνθηκε, ο ιστορικός κύκλος που ξεκίνησε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ολοκληρώνεται. Κάθε κύκλος, σύμφωνα με τη θεωρία της «Τέταρτης Στροφής», διαρκεί περίπου 80 χρόνια. Ο δικός μας φτάνει στο τέλος του. Και όταν κλείνει ένας κύκλος, δεν αλλάζουν απλώς κυβερνήσεις. Ανατρέπονται ισορροπίες ισχύος.
Από το 1945 και μετά, ο κόσμος λειτούργησε με σαφείς ρόλους: οι ΗΠΑ ως παγκόσμιος «σερίφης» με το πετροδολάριο, η Ευρώπη ως καταναλωτής και κοινωνικό κράτος, η Κίνα ως εργοστάσιο του πλανήτη. Αυτό το σύστημα, όμως, έφτασε στα όριά του. Η παγκοσμιοποίηση δημιούργησε ανισότητες, διέλυσε μεσαίες τάξεις και μετέφερε παραγωγική ισχύ εκτός Δύσης.
Σήμερα, η παγκόσμια τράπουλα ξαναμοιράζεται
Στο τραπέζι δεν κάθονται μόνο κράτη. Κάθονται νέες «φυλές» εξουσίας. Πρώτοι οι διαχειριστές κεφαλαίων. Ο Larry Fink της BlackRock, μαζί με κολοσσούς όπως η Vanguard Group και η State Street Corporation, διαχειρίζονται τρισεκατομμύρια δολάρια. Όχι δικά τους. Δικά μας. Συντάξεις, αμοιβαία κεφάλαια, αποταμιεύσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι το ύψος των κεφαλαίων. Είναι η ψήφος. Ποιος αποφασίζει πώς θα κινηθούν οι εταιρείες που επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία; Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το μεγαλύτερο μέρος της εξουσίας συγκεντρώνεται στους διαχειριστές, όχι στους πραγματικούς ιδιοκτήτες του χρήματος. Μια «δημοκρατία των μετόχων» που λειτουργεί ως ολιγαρχία μάνατζερ.
Η νέα τους εμμονή ονομάζεται tokenization. Η μετατροπή κάθε περιουσιακού στοιχείου, μετοχών, ομολόγων, ακινήτων, σε ψηφιακά tokens. Ένα παγκόσμιο, άυλο σύστημα όπου το κεφάλαιο κινείται αστραπιαία, παρακάμπτοντας σύνορα και εθνικές νομοθεσίες.
Απέναντί τους, οι τράπεζες και οι κεντρικές τράπεζες. Η Christine Lagarde και ο Jamie Dimon δεν αγωνιούν για ιδεολογία. Αγωνιούν για τον έλεγχο του χρήματος. Η απειλή λέγεται απομεσολάβηση. Αν οι πολίτες στραφούν σε ιδιωτικά ψηφιακά νομίσματα ή πλατφόρμες, το τραπεζικό σύστημα κινδυνεύει. Γι’ αυτό επιταχύνεται η δημιουργία των CBDCs, των ψηφιακών νομισμάτων κεντρικής τράπεζας.
Το ερώτημα είναι απλό: όταν το χρήμα γίνει πλήρως ψηφιακό, ποιος θα έχει τον διακόπτη;
Η τρίτη «φυλή» είναι οι κυρίαρχοι ηγέτες: Vladimir Putin, Xi Jinping και άλλοι που επιλέγουν εθνική κυριαρχία αντί για οικονομική αποδοτικότητα. Προτιμούν χαμηλότερη ανάπτυξη από απώλεια ελέγχου. Κλείνουν σύνορα, κρατικοποιούν πόρους, ανατρέπουν την παγκοσμιοποιημένη κανονικότητα.
Και η τέταρτη «φυλή»; Οι τεχνοκράτες και το στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα. Η τεχνολογία δεν έχει ιδεολογία. Χτίζει ψηφιακές ταυτότητες, συστήματα παρακολούθησης, αλγόριθμους ελέγχου για όποιον πληρώσει. Ο πόλεμος δε, παραμένει επιχείρηση.
Μέσα σε αυτό το παγκόσμιο «ανακάτεμα» πού βρίσκεται η Ελλάδα;
Η εικόνα που περιγράφηκε ήταν ζοφερή. Πληθωρισμός τροφίμων 30-40% σωρευτικά από το 2022. Μισθολογικές αυξήσεις μόλις 2%. Το 70% των τραπεζικών λογαριασμών κάτω από 1.000 ευρώ. Τα ελληνικά νοικοκυριά αντέχουν μέχρι τις 20 του μηνός. Μετά, σιωπή.
Η αγορά λειτουργεί ολιγοπωλιακά. Ενέργεια, τρόφιμα, τράπεζες. Καρτέλ που συμπιέζουν τον πολίτη. Και την ίδια στιγμή, η πολιτική εξουσία εμφανίζεται, σύμφωνα με την καταγγελία που έγινε, πρόθυμη να ιδιωτικοποιήσει κρίσιμους τομείς, όπως η υγεία.
Η αναφορά στον Υπουργό Υγείας ήταν αιχμηρή. Κατηγορήθηκε για επικοινωνιακή διαχείριση και για σχέδιο πλήρους ιδιωτικοποίησης του ΕΣΥ. Οι εργαζόμενοι σε κρατικά νοσοκομεία, ειπώθηκε, οφείλουν να αντιδράσουν οργανωμένα. Όχι για κομματικούς λόγους, αλλά για λόγους κοινωνικής επιβίωσης.
Το πρόβλημα, όμως, δεν σταματά εκεί. Στο στόχαστρο μπήκαν και τα Μέσα Ενημέρωσης. Κατηγορήθηκαν ότι ξεπλένουν σκάνδαλα, αποπροσανατολίζουν και μετατρέπουν τη δημόσια σφαίρα σε πεδίο θεάματος. Χωρίς ανεξάρτητη ενημέρωση, δεν υπάρχει λογοδοσία. Και χωρίς λογοδοσία, δεν υπάρχει δημοκρατία.
Η εκπομπή κατέληξε σε μια σκληρή διαπίστωση: η Ελλάδα εισέρχεται στη νέα εποχή, αλυσοδεμένη από διεθνείς δεσμεύσεις, (ΕΕ, ΝΑΤΟ, ΟΗΕ), χωρίς σαφή στρατηγική. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, η ένταση με την Τουρκία, η αβεβαιότητα γύρω από τις συναντήσεις κορυφής, όλα συνδέονται με το παγκόσμιο μοίρασμα ισχύος.
Όταν αλλάζουν οι ιστορικοί κύκλοι, η μετάβαση δεν είναι ομαλή. Είναι περίοδος αναταραχής. Πόλεμοι, χρηματιστηριακές κρίσεις, ενεργειακές εκρήξεις τιμών. Το πετρέλαιο γίνεται όπλο. Το νόμισμα γίνεται κώδικας. Η κυριαρχία γίνεται διαπραγμάτευση.
Η «Τέταρτη Στροφή» δεν είναι θεωρία συνωμοσίας. Είναι ανάγνωση κύκλων ισχύος. Το ερώτημα δεν είναι αν αλλάζει ο κόσμος. Το ερώτημα είναι: θα είμαστε θεατές ή θα διεκδικήσουμε ρόλο;
Η παιδεία αναδείχθηκε ως κλειδί. Ένα σχολείο που βγάζει παθητικούς πολίτες δεν μπορεί να στηρίξει εθνική στρατηγική. Χρειάζονται ενεργοί, σκεπτόμενοι πολίτες. Όχι χειροκροτητές.
Στο φινάλε, η συζήτηση πήρε έναν συμβολικό τόνο. «Είμαι αετός χωρίς φτερά», ειπώθηκε. Ελεύθερος, αλλά περιορισμένος. Ίσως αυτή να είναι η εικόνα της χώρας σήμερα.
Η νέα εποχή θα είναι ψηφιακή, σκληρή, ανταγωνιστική. Όποιος ελέγχει τον κώδικα του χρήματος, θα ελέγχει και την κοινωνία. Η Ελλάδα δεν μπορεί να πορεύεται χωρίς στρατηγικό σχέδιο, χωρίς διαφάνεια, χωρίς λογοδοσία.
Ο κύκλος κλείνει. Ο επόμενος ανοίγει. Το ζήτημα είναι αν θα μπούμε σε αυτόν ως κυρίαρχοι ή ως κομπάρσοι.
