Όταν ο διχασμός γίνεται δώρο στην εξουσία
Η συζήτηση δεν άργησε να αγγίξει τον πυρήνα του προβλήματος: όσο ο ελληνικός λαός διχάζεται, η εξουσία τρίβει τα χέρια της. Ο Απόστολος Πετράκης μίλησε ωμά, χωρίς περιστροφές. Όσα ζούμε, όπως είπε, είναι «βούτυρο στο ψωμί του Κυριάκου Μητσοτάκη». Όχι γιατί δεν υπάρχουν ευθύνες, αλλά γιατί αυτές διαχέονται, θολώνουν και χάνονται μέσα στην εσωτερική σύγκρουση.
Αντί η κοινωνία να πιέζει ενιαία για δικαιοσύνη, εγκλωβίζεται σε προσωπολατρείες, σε στρατόπεδα, σε αλληλοκατηγορίες. Και κάπως έτσι, το ουσιώδες, η αποκάλυψη της αλήθειας για το τι πραγματικά μετέφερε το τρένο και ποιοι το κάλυψαν, περνά σε δεύτερη μοίρα.
Η υπόθεση του παράνομου φορτίου
Ο Πετράκης υπήρξε σαφής: το παράνομο φορτίο έχει αποκαλυφθεί δημοσιογραφικά, αλλά δεν έχει αποδειχθεί δικαστικά. Και αυτό, όπως τόνισε, δεν είναι τυχαίο. Δεν λείπουν τα στοιχεία· λείπει η βούληση. Όχι μόνο από την εξουσία, αλλά, και εδώ ειπώθηκε μια σκληρή αλήθεια, και από μέρος όσων εμφανίζονται ως μπροστάρηδες του αγώνα.
Ο ίδιος γνωστοποίησε ότι πληρώνει προσωπικά το τίμημα της αποκάλυψης: δεκάδες μηνύσεις, αγωγές εκατομμυρίων, δικαστικές διώξεις. Όχι για συκοφαντίες, αλλά για επιμονή. Για το ότι λέει τα πράγματα με το όνομά τους. Και σε αυτό το σημείο ξεκαθάρισε κάτι κρίσιμο: όποιος δεν ρισκάρει, δεν δικαιούται να παριστάνει τον τιμητή.
Από τη δικαιοσύνη στην καρέκλα;
Η κουβέντα πήγε αναπόφευκτα στην πολιτικοποίηση της υπόθεσης. Ο Σερέτης έθεσε το ερώτημα που πολλοί σκέφτονται αλλά λίγοι τολμούν να πουν δημόσια:
Είναι τα Τέμπη εθνική υπόθεση ή σκαλοπάτι πολιτικής καριέρας;
Ο Πετράκης ήταν ξεκάθαρος. Τα Τέμπη δεν είναι ούτε κόμμα, ούτε πρόσωπο, ούτε ιδεολογικό λάφυρο. Είναι εθνικό τραύμα. Όταν όμως εμφανίζονται πρόσωπα χωρίς πρόγραμμα, χωρίς θέσεις, χωρίς ιδεολογία, και ζητούν πολιτική νομιμοποίηση με μοναδικό εφόδιο τη δημοφιλία ή τη συγκίνηση, τότε κάτι πάει πολύ στραβά.
Η ιστορία, όπως υπενθύμισε, το έχει ξαναδεί. Και στο Μακεδονικό, και αλλού. Πλήθη στους δρόμους, ενότητα στη βάση, και μετά, διάσπαση, εκμετάλλευση, κόμματα «πυροτεχνήματα» και τελικά ήττα.
Τα ΜΜΕ και η κατασκευή «σωτήρων»
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον ρόλο των συστημικών ΜΜΕ. Όταν όλα τα μεγάλα κανάλια και sites προβάλλουν με λύσσα ένα νέο πρόσωπο ή ένα «κίνημα», δεν το κάνουν από αφέλεια. Το σύστημα, όπως ειπώθηκε, προβάλλει ό,τι μπορεί να ελέγξει και θάβει ό,τι το απειλεί.
Η υπερπροβολή δεν είναι στήριξη. Είναι παγίδα. Σε εκθέτει, σε φθείρει, σε καίει πριν καν προλάβεις να αποδείξεις αν μπορείς ή αν ξέρεις. Και τελικά, όταν έρθει η απογοήτευση, το σύστημα μένει όρθιο και ο κόσμος γυρίζει ξανά στην απάθεια.
Χρέος, υπερταμείο και ψευδαισθήσεις ανεξαρτησίας
Η συζήτηση πήγε βαθύτερα. Πέρα από τα Τέμπη. Ποιος πραγματικά κυβερνά αυτή τη χώρα; Όταν το χρέος, η ενέργεια, οι υποδομές και η δημόσια περιουσία βρίσκονται σε ξένα χέρια, ποιος πρωθυπουργός μπορεί να αλλάξει τα πάντα;
Ο Πετράκης μίλησε για αυταπάτες. Για παραμύθια με «σωτήρες» και «μαγικά ραβδιά». Η Ελλάδα, όπως ειπώθηκε, δεν είναι κυρίαρχο κράτος με την κλασική έννοια. Είναι χώρος, όχι χώρα. Και όσο αυτό δεν γίνεται αντιληπτό, ο λαός θα τσακώνεται για πρόσωπα, ενώ οι πραγματικές αποφάσεις θα λαμβάνονται αλλού.
Η κοινωνία που δεν θέλει να σκεφτεί
Ίσως το πιο σκληρό κομμάτι της κουβέντας ήταν αυτό. Ο Πετράκης δεν χάιδεψε αυτιά. Μίλησε για έναν λαό που δεν θέλει να σκέφτεται, που λειτουργεί συναισθηματικά, που ταυτίζεται, απογοητεύεται και ξαναπέφτει στις ίδιες παγίδες.
Ψηφίζουμε εικόνα. Ψηφίζουμε προβολή. Ψηφίζουμε «γνωστό πρόσωπο». Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί τίποτα δεν αλλάζει. Όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά: όταν ψηφίζεις με βάση το περιτύλιγμα, μην περιμένεις διαφορετικό περιεχόμενο.
Το συμπέρασμα που δεν αρέσει
Η αλήθεια είναι σκληρή. Και δεν αρέσει. Ο διχασμός καταστρέφει την υπόθεση των Τεμπών. Όχι γιατί δεν υπάρχει δίκιο. Αλλά γιατί το δίκιο διαλύεται όταν γίνεται εργαλείο, σύνθημα ή σκαλοπάτι.
Αν χαθεί η ουσία που είναι η δικαιοσύνη, η αποκάλυψη, η τιμωρία των πραγματικών ενόχων, τότε τα Τέμπη θα προστεθούν στη μακριά λίστα των εθνικών τραγωδιών που έγιναν πολιτικό προϊόν.
Και τότε, η ευθύνη δεν θα βαραίνει μόνο την εξουσία. Θα βαραίνει και εμάς.
