Η ιστορία ενός έθνους δεν γράφεται μόνο από τους ήρωές του. Γράφεται και από εκείνους που το πρόδωσαν. Από εκείνους που την ώρα που ο λαός μάτωνε, πεινούσε και πέθαινε, επέλεγαν να βρίσκονται κοντά στην εξουσία των κατακτητών. Και το μεγάλο ερώτημα, ογδόντα και πλέον χρόνια μετά τη γερμανική Κατοχή, παραμένει αμείλικτο: Αποδόθηκε πραγματικά δικαιοσύνη για τον δωσιλογισμό ή ορισμένοι κατάφεραν να επιβιώσουν πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά μέσα από τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση;
Στην εκπομπή «Κόντρα στο Σύστημα», με τον Γρηγόρη Σερέτη, που μεταδίδεται από τον Focus FM 103,6 στη Θεσσαλονίκη και τον ΜΑΧΗ FM 99,8 στην Αττική, άνοιξε ένας ιστορικός φάκελος που εξακολουθεί να προκαλεί ερωτήματα. Καλεσμένος ήταν ο Δημήτρης, τραπεζικός, ο οποίος παρουσίασε μια σειρά από αναφορές και ισχυρισμούς για τους δωσίλογους της Κατοχής, τις μεταπολεμικές πολιτικές οικογένειες, τις οικονομικές διασυνδέσεις και τα συμφέροντα που διαμορφώθηκαν κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Μια συζήτηση που δεν περιορίστηκε στο παρελθόν, αλλά έθεσε το ερώτημα κατά πόσο η Ελλάδα έχει αντιμετωπίσει με ειλικρίνεια τις σκοτεινότερες σελίδες της σύγχρονης ιστορίας της.
ΟΤΑΝ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΠΕΙΝΟΥΣΕ, ΚΑΠΟΙΟΙ ΠΛΟΥΤΙΖΑΝ!
Η γερμανική Κατοχή υπήρξε μία από τις πιο τραγικές περιόδους της ελληνικής ιστορίας. Χιλιάδες Έλληνες εκτελέστηκαν, χωριά καταστράφηκαν, περιουσίες λεηλατήθηκαν και ο Μεγάλος Λιμός θέρισε τον πληθυσμό. Την ίδια στιγμή, όμως, υπήρχαν άνθρωποι που επέλεξαν τη συνεργασία με τις κατοχικές αρχές.
Ο δωσιλογισμός δεν περιορίστηκε σε όσους φορούσαν στολή ή κρατούσαν όπλο στο πλευρό των Γερμανών. Περιλάμβανε επίσης πολιτικές, διοικητικές και οικονομικές μορφές συνεργασίας. Η μαύρη αγορά, η εκμετάλλευση της πείνας και οι συναλλαγές με τις κατοχικές αρχές δημιούργησαν τεράστιες κοινωνικές ανισότητες. Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο ιστορικό ερώτημα: Πόσοι από εκείνους που ωφελήθηκαν από την καταστροφή λογοδότησαν πραγματικά; Γιατί ο ελληνικός λαός έχει δικαίωμα να γνωρίζει όχι μόνο ποιοι αντιστάθηκαν, αλλά και ποιοι συνεργάστηκαν με τον κατακτητή.
ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι αναφορές του καλεσμένου σε γνωστές πολιτικές οικογένειες της μεταπολεμικής Ελλάδας. Στη συζήτηση ακούστηκαν ονόματα που συνδέονται με τις οικογένειες Παπανδρέου, Καραμανλή, Σημίτη, Παπακωνσταντίνου και άλλες. Ο καλεσμένος διατύπωσε ισχυρισμούς για ενδεχόμενες σχέσεις συγκεκριμένων ιστορικών προσώπων με κατοχικούς μηχανισμούς, επικαλούμενος παλαιότερα έγγραφα και ιστορικές αναφορές.
Πρόκειται, ωστόσο, για σοβαρούς ισχυρισμούς που απαιτούν ανεξάρτητη αρχειακή επαλήθευση και δεν μπορούν να θεωρηθούν αποδεδειγμένα γεγονότα μόνο επειδή διατυπώθηκαν δημόσια. Αυτό δεν μειώνει την ανάγκη της έρευνας. Αντιθέτως, την καθιστά επιτακτική. Η ιστορική ευθύνη είναι προσωπική. Ούτε κληρονομείται η ενοχή ούτε πρέπει να κρύβεται η αποδεδειγμένη δράση οποιουδήποτε πίσω από ένα ισχυρό οικογενειακό όνομα.
Η Δημοκρατία δεν έχει ανάγκη από συλλογικές καταδίκες. Έχει ανάγκη από αλήθεια, τεκμήρια και λογοδοσία.
Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΜΕΡΤΕΝ ΚΑΙ ΤΟ ΣΚΟΤΕΙΝΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ
Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της συζήτησης αφορούσε την υπόθεση Μαξ Μέρτεν. Ο Μέρτεν υπήρξε Γερμανός αξιωματούχος που συνδέθηκε με τον διωγμό και την εξόντωση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Η μεταπολεμική του υπόθεση και η αποφυλάκισή του το 1959 αποτέλεσαν αντικείμενο έντονων πολιτικών αντιπαραθέσεων.
Ο καλεσμένος αναφέρθηκε επίσης σε φερόμενο διπλωματικό έγγραφο του 1962, το οποίο, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, συνέδεε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή με κατάλογο συνεργατών των γερμανικών αρχών. Η ύπαρξη μιας τέτοιας αναφοράς, ακόμη και αν επιβεβαιωθεί αρχειακά, δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με απόδειξη της κατηγορίας. Απαιτείται εξέταση της αυθεντικότητας, της προέλευσης, του περιεχομένου και της ιστορικής αξιοπιστίας των εγγράφων. Εκεί ακριβώς πρέπει να επικεντρωθεί η σοβαρή δημοσιογραφική έρευνα. Να ανοίξουν τα αρχεία! Να εξεταστούν τα ντοκουμέντα! Να σταματήσει η ιστορία να γίνεται αντικείμενο κομματικής εκμετάλλευσης!
ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΟΥ ΔΩΣΙΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ
Στην εκπομπή διατυπώθηκε επίσης ο ισχυρισμός ότι το 1979 καταστράφηκαν αρχεία δωσιλόγων με πολιτική ευθύνη της τότε κυβέρνησης. Η συγκεκριμένη καταγγελία χρειάζεται τεκμηρίωση ως προς το ποια αρχεία αφορά, ποιες αποφάσεις ελήφθησαν και ποιο υλικό διασώζεται σήμερα. Όμως το ευρύτερο ζήτημα παραμένει τεράστιο. Πόσο εύκολη είναι η πρόσβαση των ερευνητών στα ιστορικά αρχεία; Πόσο συστηματικά έχει μελετηθεί η μεταπολεμική αντιμετώπιση των συνεργατών των κατακτητών; Και κυρίως, πόσα γνωρίζει η νέα γενιά για τις πραγματικές συνθήκες της Κατοχής;
Η ιστορία δεν πρέπει να διδάσκεται με επιλεκτικές σιωπές. Τα παιδιά μας οφείλουν να γνωρίζουν το έπος της Εθνικής Αντίστασης, το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων, τις θυσίες των αμάχων, αλλά και τις σκοτεινές πλευρές της συνεργασίας με τον εχθρό.
Ένα έθνος που γνωρίζει την ιστορία του μπορεί να υπερασπιστεί καλύτερα το μέλλον του.
ΟΙ ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΕΣ, Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑ
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στις οικονομικές σχέσεις επιχειρηματικών συμφερόντων με τη ναζιστική Γερμανία.
Ο καλεσμένος αναφέρθηκε σε αμερικανικές πολυεθνικές, στη βιομηχανική παραγωγή και στις οικονομικές συναλλαγές που συνεχίστηκαν μέσα στις συνθήκες του πολέμου. Η ιστορική έρευνα έχει πράγματι καταγράψει περιπτώσεις επιχειρηματικών σχέσεων με το ναζιστικό καθεστώς. Αυτό, όμως, διαφέρει ουσιαστικά από τον ισχυρισμό ότι ολόκληρος ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος οργανώθηκε ως μια προκαθορισμένη οικονομική επιχείρηση, κάτι που δεν τεκμηριώνεται από τα ιστορικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν. Το πραγματικό ζήτημα είναι ήδη αρκετά σοβαρό.
Όταν το κέρδος αποκτά μεγαλύτερη αξία από την ανθρώπινη ζωή, η οικονομική ισχύς μετατρέπεται σε επικίνδυνο όπλο. Και αυτή είναι μια ιστορική προειδοποίηση που παραμένει επίκαιρη.
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΟΦΕΙΛΕΣ
Ένα ακόμη θέμα που αναδείχθηκε ήταν η τύχη των ελληνικών αποθεμάτων χρυσού κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ο καλεσμένος υποστήριξε ότι ελληνικός χρυσός παραμένει στο εξωτερικό, διατυπώνοντας συγκεκριμένους ισχυρισμούς για την Τράπεζα της Αγγλίας, οι οποίοι χρειάζονται έλεγχο με βάση τα επίσημα ιστορικά στοιχεία και τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος. Παράλληλα, τέθηκε το ζήτημα των γερμανικών πολεμικών επανορθώσεων και του κατοχικού δανείου. Εδώ πρόκειται για πραγματικό και διαχρονικό διπλωματικό ζήτημα, στο οποίο η Ελλάδα έχει διατυπώσει επίσημες διεκδικήσεις, ενώ η Γερμανία υποστηρίζει διαφορετική νομική θέση.
Η μνήμη των θυμάτων και η υπεράσπιση των ελληνικών αξιώσεων δεν αποτελούν πράξεις εκδίκησης. Αποτελούν ζήτημα ιστορικής δικαιοσύνης και εθνικής αξιοπρέπειας.
ΜΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΥ ΕΞΑΓΕΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ
Στο τελευταίο μέρος της παρέμβασής του, ο τραπεζικός συνέδεσε την ιστορική συζήτηση με τη μεταπολεμική αποβιομηχάνιση και τη μετανάστευση. Από τους Έλληνες εργάτες που αναζήτησαν δουλειά στα γερμανικά εργοστάσια μέχρι τους νέους επιστήμονες που έφυγαν στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, η Ελλάδα γνώρισε επανειλημμένα την απώλεια ανθρώπινου δυναμικού. Και εδώ γεννιέται ένα αμείλικτο ερώτημα. Γιατί μια χώρα με μορφωμένους ανθρώπους, παραγωγικές δυνατότητες και σημαντική γεωγραφική θέση δεν έχει κατορθώσει να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε περισσότεροι νέοι να χτίζουν το μέλλον τους στην πατρίδα τους; Ο τουρισμός αποτελεί σημαντικό πυλώνα της οικονομίας. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει τη βιομηχανία, την τεχνολογία, την αγροτική παραγωγή και την έρευνα.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του καταναλωτή και του παρόχου υπηρεσιών. Πρέπει να παράγει, να δημιουργεί και να κρατά τους ανθρώπους της στον τόπο τους.
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΕΝ ΦΟΒΑΤΑΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ – ΤΗ ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ ΟΣΟΙ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΤΗ ΧΕΙΡΑΓΩΓΟΥΝ!
Η παρέμβαση στην εκπομπή του Γρηγόρη Σερέτη ανέδειξε μια σειρά από ιστορικά ζητήματα, ορισμένα καλά τεκμηριωμένα και άλλα που παραμένουν αντικείμενο αμφισβήτησης ή απαιτούν ουσιαστική έρευνα. Αυτό ακριβώς πρέπει να είναι το καθήκον της δημοσιογραφίας. Όχι να μετατρέπει κάθε καταγγελία σε καταδικαστική απόφαση, αλλά ούτε και να φοβάται να εξετάσει τις πιο δύσκολες σελίδες της ιστορίας.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται καινούργιους μύθους. Χρειάζεται ανοιχτά αρχεία, ανεξάρτητους ιστορικούς, τεκμηριωμένη έρευνα και πολίτες που σκέφτονται ελεύθερα.
Γιατί η μεγαλύτερη τιμή στους ήρωες της Κατοχής δεν είναι οι επετειακές κορώνες. Είναι η αλήθεια. Και αν κάτι οφείλουμε σε εκείνους που έπεσαν για την ελευθερία, είναι να μη χαρίσουμε ποτέ την ιστορική μνήμη σε κανένα σύστημα εξουσίας.
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΚΑΝΕΝΟΣ! ΚΑΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ ΔΕΝ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΕ ΚΟΜΜΑΤΙΚΑ ΣΥΡΤΑΡΙΑ!
