Της Γαλάτως Αλεξανδράκη Ευρωβουλετής ECR
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ευαισθησία και αποφασιστικότητα στην περίπτωση του ρωσοουκρανικού, κινητοποιώντας πόρους, στρατιωτική βοήθεια και κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας. Αντίθετα, όταν πρόκειται για την Κύπρο – ένα κράτος-μέλος της ίδιας της ΕΕ που παραμένει μερικώς κατεχόμενο από την Τουρκία από το 1974 – η στάση της είναι πολύ πιο χλιαρή. Αυτό το φαινόμενο επιλεκτικής ευαισθησίας γεννά ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, τα πραγματικά κριτήρια που καθορίζουν τις αποφάσεις της και την υποκρισία στη διεθνή διπλωματία.
Αντίδραση της Ευρώπης στον πόλεμο Ρωσίας Ουκρανίας
Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η αντίδραση της Ευρώπης ήταν άμεση και αυστηρή.
Τα μέτρα που έλαβε η ΕΕ υπέρ της Ουκρανίας ήταν πολυεπίπεδα.
• Σκληρές οικονομικές κυρώσεις:
o Αποκλεισμός ρωσικών τραπεζών από το SWIFT.
o Δέσμευση περιουσιακών στοιχείων Ρώσων ολιγαρχών.
o Εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
• Στρατιωτική βοήθεια:
o Παροχή όπλων, drones, αντιαρματικών και αντιαεροπορικών συστημάτων.
o Χρηματοδότηση του ουκρανικού στρατού με δισεκατομμύρια ευρώ.
• Διπλωματική και ηθική στήριξη:
o Σαφής καταδίκη της ρωσικής εισβολής.
o Πολιτική πίεση στα διεθνή φόρα (ΟΗΕ, ΝΑΤΟ, G7).
• Ανθρωπιστική βοήθεια και φιλοξενία προσφύγων:
o Ταχύτατη χορήγηση ασύλου και εργασιακών δικαιωμάτων στους Ουκρανούς.
Η στάση αυτή παρουσιάστηκε ως ηθική υποχρέωση της Ευρώπης απέναντι σε μια χώρα που υπέστη παράνομη εισβολή και κατοχή. Ωστόσο, όταν συγκρίνουμε αυτή την προσέγγιση με το Κυπριακό, διαπιστώνουμε κραυγαλέες αντιφάσεις.
Η Ευρωπαϊκή Στάση απέναντι στην Εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο
Το 1974, η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο και κατέλαβε το 37% του νησιού, με αποτέλεσμα:
• 200.000 Ελληνοκύπριοι να εκδιωχθούν από τα σπίτια τους.
• Χιλιάδες πολίτες να σκοτωθούν ή να αγνοούνται.
• Να δημιουργηθεί ένα ψευδοκράτος στο κατεχόμενο κομμάτι, που αναγνωρίζεται μόνο από την Άγκυρα και από κράτη δορυφόρους της Τουρκίας.
Παρά το γεγονός ότι η Τουρκία κατέχει έδαφος κράτους-μέλους της ΕΕ εδώ και πέντε δεκαετίες, η αντίδραση της Ευρώπης ήταν και παραμένει εξαιρετικά ήπια.
Η ανεπαρκής ευρωπαϊκή αντίδραση στο Κυπριακό:
• Καμία σοβαρή οικονομική ή πολιτική κύρωση εναντίον της Τουρκίας.
• Διατήρηση εμπορικών σχέσεων με την Άγκυρα, παρά την κατοχή.
• Διπλωματική “ουδετερότητα” και συνεχείς διαπραγματεύσεις χωρίς αποτέλεσμα.
• Ανοχή στις τουρκικές προκλήσεις στην ΑΟΖ της Κύπρου και στο Βαρώσι.
Η αντίθεση μεταξύ της αυστηρής στάσης απέναντι στη Ρωσία και της ανοχής προς την Τουρκία είναι εμφανής.
Γιατί η Ευρώπη Κρατά Δύο Μέτρα και Δύο Σταθμά;
(α) Γεωπολιτικά Συμφέροντα
Η Ρωσία θεωρείται μια παγκόσμια υπερδύναμη και αντίπαλος της Δύσης. Αντίθετα, η Τουρκία είναι σύμμαχος του ΝΑΤΟ και μια κρίσιμη χώρα στη γεωπολιτική σκακιέρα.
Η Ευρώπη εξαρτάται από την Τουρκία σε ζητήματα όπως:
• Ο έλεγχος των μεταναστευτικών ροών.
• Η διατήρηση της ισορροπίας στη Μέση Ανατολή.
• Η στρατηγική της θέση στη Μαύρη Θάλασσα και το Αιγαίο, ιδιαίτερα με τους τραγικούς χειρισμούς των κυβερνήσεων της Ελλάδας.
(β) Οικονομικοί Δεσμοί
• Η Τουρκία είναι βασικός εμπορικός εταίρος της ΕΕ.
• Χώρες όπως η Γερμανία έχουν μεγάλα τουρκικά λόμπι που επηρεάζουν την πολιτική.
• Η Ευρώπη δεν θέλει να χάσει την πρόσβαση στην τουρκική αγορά και στο εργατικό της δυναμικό.
(γ) Φόβος Αποσταθεροποίησης
• Η Τουρκία μπορεί να προκαλέσει κρίσεις (όπως τα τελευταία χρόνια με το λαθρομεταναστευτικό).
• Η Ρωσία θεωρείται εχθρική δύναμη, ενώ η Τουρκία αντιμετωπίζεται ως “δύσκολος σύμμαχος”.
(δ) Η Κύπρος Δεν Είναι “Μεγάλο Θέμα” για την Ευρώπη
Η εισβολή στην Ουκρανία είναι πρόσφατη και απειλεί τη συνοχή της Ευρώπης. Αντίθετα, το Κυπριακό έχει παγιωθεί ως ένα “παγωμένο πρόβλημα”, χωρίς άμεσες συνέπειες για τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις.
Πώς Μπορεί να Αλλάξει Αυτή η Κατάσταση;
Αν η Κύπρος θέλει να λάβει την προσοχή που της αξίζει, πρέπει να αναλάβει πιο δυναμικές πρωτοβουλίες και φυσικά η Ελλάδα θα πρέπει να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο:
(α) Ενίσχυση της Διεθνοποίησης του Κυπριακού
• Η Κύπρος και η Ελλάδα πρέπει να αναδείξουν την αδικία.
• Να απαιτήσουν την ίδια μεταχείριση από την ΕΕ.
(β) Πίεση για Κυρώσεις στην Τουρκία
• Αν η Ρωσία μπορεί να δεχθεί κυρώσεις, γιατί όχι και η Τουρκία;
• Να ζητήσει εμπάργκο όπλων στην Τουρκία, όπως έγινε με τη Ρωσία.
(γ) Συμμαχίες με Ισχυρά Κράτη
• Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία και άλλες χώρες μπορούν να πιέσουν περισσότερο την ΕΕ.
• Ανάπτυξη στρατηγικών σχέσεων με ΗΠΑ και Ισραήλ.
Η στάση της Ευρώπης είναι υποκριτική και γεμάτη αντιφάσεις. Η Ρωσία δαιμονοποιείται για την εισβολή στην Ουκρανία, ενώ η Τουρκία απολαμβάνει προνόμια παρότι κατέχει ευρωπαϊκό έδαφος εδώ και 50 χρόνια. Αν η ΕΕ θέλει να παραμείνει αξιόπιστη, πρέπει να αντιμετωπίσει την Τουρκία με την ίδια αυστηρότητα που δείχνει υπέρμετρα στη Ρωσία. Διαφορετικά, επιβεβαιώνει ότι το διεθνές δίκαιο εφαρμόζεται επιλεκτικά και ότι η γεωπολιτική υποκρισία κυριαρχεί στις αποφάσεις της.
