Της Γαλάτως Αλεξανδράκη Ευρωβουλευτής ECR
Η νέα αυτή Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία επιτρέπει τη χρήση αλεύρων από έντομα σε προϊόντα διατροφής, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις κοινωνίες αρκετών από τις χώρες μέλη, με ιδιαίτερη ένταση να παρατηρείται στη Σλοβακία, όπου οι αρτοποιοί εκφράζουν ανησυχίες για την εφαρμογή της και τις επιπτώσεις της τόσο στην τοπική αγορά, όσο και στην υγεία των ανθρώπων.
Η Οδηγία για τα Άλευρα από Έντομα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, άναψε το πράσινο φως για τα άλευρα από έντομα στην παραγωγή τροφίμων, επιτρέποντας τη χρήση τους ως συστατικού σε προϊόντα όπως ψωμί, μπισκότα και άλλα αρτοποιήματα. Η απόφαση αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια της ΕΕ να ενισχύσει τη χρήση εναλλακτικών πηγών τροφής, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από τις παραδοσιακές ζωικές πρωτεΐνες, οι οποίες, σύμφωνα με το «πράσινο αφήγημα», συχνά συνδέονται με αυξημένο περιβαλλοντικό κόστος.
Η συγκεκριμένη νομοθεσία κατηγοριοποιεί τα αλεύρια από έντομα ως ασφαλή για κατανάλωση και επιτρέπει την ένταξή τους στην ευρωπαϊκή αγορά υπό συγκεκριμένους όρους υγιεινής και ποιότητας. Αρχικά, επιτράπηκε η χρήση αλεύρου από έντομα Tenebrio molitor (το γνωστό «σκουλήκι του αλευριού») και Acheta domesticus (οικιακός γρύλος), με την προϋπόθεση ότι οι παρασκευαστές συμμορφώνονται με αυστηρές διατάξεις ασφαλείας και ποιότητας.
Αντιδράσεις και Αντιπαραθέσεις στη Σλοβακία
Στη Σλοβακία, η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη χρήση αλεύρων από έντομα έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα από τους αρτοποιούς και τους καταναλωτές. Οι Σλοβάκοι αρτοποιοί, που αποτελούν σημαντικό τμήμα της τοπικής αγροτικής οικονομίας, εκφράζουν την ανησυχία τους για τις συνέπειες της νομοθεσίας αυτής στη δημόσια αποδοχή των προϊόντων τους και στην παράδοση της σλοβακικής αρτοποιίας.
Οι αρτοποιοί υποστηρίζουν ότι η χρήση αλεύρων από έντομα ενδέχεται να αλλοιώσει την παραδοσιακή γεύση και υφή του ψωμιού, που είναι έντονα συνδεδεμένο με την πολιτιστική κληρονομιά και τις γαστρονομικές παραδόσεις της χώρας. Επιπλέον, υπάρχουν φόβοι ότι οι καταναλωτές, ιδιαίτερα αυτοί της μεγαλύτερης ηλικίας, θα αρνηθούν να αγοράσουν προϊόντα που περιέχουν έντομα, λόγω της προκατάληψης ή του άγνωστου χαρακτήρα αυτής της νέας μορφής τροφής.
Πολλοί Σλοβάκοι αρτοποιοί τονίζουν ότι η αγορά ψωμιού στην χώρα είναι παραδοσιακή και εξαιρετικά ευαίσθητη σε τέτοιες καινοτομίες. Ορισμένοι δηλώνουν ότι η ένταξη των αλεύρων από έντομα στη διαδικασία παραγωγής ψωμιού μπορεί να προκαλέσει την απώλεια καταναλωτών, ενώ άλλοι φοβούνται ότι τα εν λόγω προϊόντα δεν θα καταφέρουν να ανταγωνιστούν τα παραδοσιακά προϊόντα στην τοπική αγορά.
Τέλος, δεν λείπουν και οι φωνές που εκφράζουν ανησυχία για την έλλειψη μελετών οι οποίες θα πρέπει να επικεντρώνονται στο κατά πόσο είναι ασφαλής για τον ανθρώπινο οργανισμό η διαρκής κατανάλωση αυτών των προϊόντων!
Οικονομικές και Κοινωνικές Επιπτώσεις
Η αλλαγή στον τρόπο παραγωγής τροφίμων και η ένταξη αλεύρων από έντομα στην αρτοποιία έχει και οικονομικές προεκτάσεις. Η μετάβαση σε μια νέα βιομηχανία τροφίμων που βασίζεται σε έντομα, υπόσχεται ότι μπορεί να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας στον τομέα της ανακύκλωσης οργανικών υλών και της παραγωγής εντόμων, αλλά την ίδια στιγμή διαταράσσει πλήρως τους παραδοσιακούς παραγωγούς και τις εκατοντάδες χιλιάδες μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις αυτού του κλάδου σε ολόκληρη την ΕΕ. Ας λάβουμε επίσης υπόψη μας και τους εμπειρότατους επαγγελματίες του χώρου οι οποίοι εκφράζουν ανοιχτά την ανησυχία τους ότι αυτά τα αλεύρια από έντομα ενδέχεται να δημιουργήσουν επιπλέον κόστη παραγωγής, που μοιραία θα μετακυλιστούν στον καταναλωτή, αυξάνοντας τις τιμές!
Πέραν της Σλοβακίας, το θέμα έχει προκαλέσει αντιδράσεις και στην Ελλάδα, με μερίδα αρτοποιών να δηλώνει επίσης κάθετα αντίθετη με το να χρησιμοποιηθούν άλευρα από έντομα στις επιχειρήσεις τους. Παρόλα αυτά όμως δεν είναι καθόλου αισιόδοξοι ότι οι μεγάλες αλυσίδες τροφίμων θα έχουν την ίδια στάση με αυτούς! Στον αντίποδα, άλλες χώρες της ΕΕ (ιδιαίτερα στον Βορρά), οι αντιδράσεις δεν είναι τόσο έντονες, καθώς οι καταναλωτές δείχνουν μεγαλύτερη ανοχή ή ενδιαφέρον για καινοτόμες λύσεις διατροφής, ιδιαίτερα στον τομέα των εναλλακτικών πρωτεϊνών. Ωστόσο, σε χώρες όπως η Σλοβακία, η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ιταλία κ.α, όπου οι παραδόσεις είναι πιο έντονες, η αντίσταση είναι πιο ισχυρή.
Μελλοντικές Προοπτικές και Επιπτώσεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση από την πλευρά της είναι φανερό ότι έχει επενδύσει στη βιωσιμότητα και την προώθηση νέων πηγών τροφής, μεταξύ αυτών και τα έντομα, στο πλαίσιο της Στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και του «Πράσινου Συμφώνου». Παρά τις αντιδράσεις, η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να ενθαρρύνει τη χρήση εντόμων, θεωρώντας τα ως βιώσιμη πηγή πρωτεΐνης με χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα σε σχέση με την παραδοσιακή κτηνοτροφία.
Παρ’ όλα αυτά, είναι σαφές ότι οι χώρες μέλη της ΕΕ, θα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι καταναλωτές είναι καλά ενημερωμένοι και ότι οι παραδοσιακοί παραγωγοί έχουν τη δυνατότητα να προσαρμοστούν σε αυτή την καινοτόμο προσέγγιση. Η διάχυση αυτής της νέας μορφής διατροφής απαιτεί χρόνο, εκπαίδευση και την ανάπτυξη μιας κουλτούρας εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτών και των όποιων νέων διατροφικών επιλογών.
Οι επόμενοι μήνες και χρόνια αναμένεται να φέρουν μεγαλύτερη συζήτηση και ίσως νέες τροποποιήσεις στην εφαρμογή της Οδηγίας, καθώς οι αντιδράσεις των καταναλωτών και των παραγωγών θα καθορίσουν το μέλλον αυτής της αμφιλεγόμενης καινοτομίας στην Ευρώπη.
Στο ECR στεκόμαστε με σκεπτικισμό απέναντι σε αυτήν την οδηγία και ενώνουμε τις φωνές μας, με αυτές των αρτοποιών σε Ελλάδα και Σλοβακία και λέμε και εμείς «Όχι» στα έντομα στο ψωμί μας!
