Στην εκπομπή του Γρηγόρη Σερέτη «Κόντρα στο Σύστημα» στον Focus FM 103,6 και ΜΑΧΗ FM 99,8 – τα μόνα πατριωτικά ραδιόφωνα – φιλοξενήθηκε ο τραπεζικός αναλυτής Δημήτρης, ο οποίος κατέθεσε τις απόψεις και τις εκτιμήσεις του σχετικά με τον τρόπο που, κατά την άποψή του, διεθνείς εταιρείες πολιτικής επικοινωνίας, τεχνολογικοί κολοσσοί και ξένα κέντρα επιρροής μπορούν να διαμορφώνουν το πολιτικό σκηνικό και να επηρεάζουν τις εκλογικές διαδικασίες σε διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης παρουσιάστηκαν ισχυρισμοί, προσωπικές εκτιμήσεις και προβληματισμοί του καλεσμένου για πρόσωπα, εταιρείες και διεθνείς οργανισμούς, ενώ ο ίδιος ζήτησε, όπως είπε, μεγαλύτερη διαφάνεια και ενημέρωση των πολιτών γύρω από ζητήματα που θεωρεί κρίσιμα για τη λειτουργία της δημοκρατίας.
«Το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος ψηφίζει, αλλά ποιος επηρεάζει τον ψηφοφόρο πριν φτάσει στην κάλπη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο τραπεζικός αναλυτής, υποστηρίζοντας ότι στις σύγχρονες κοινωνίες η πολιτική επικοινωνία έχει εξελιχθεί σε μια ιδιαίτερα σύνθετη επιστήμη, στην οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, συμμετέχουν μεγάλες εταιρείες ανάλυσης δεδομένων, σύμβουλοι πολιτικών εκστρατειών και οργανισμοί με διεθνή παρουσία.
Ο καλεσμένος στάθηκε αρχικά στην παρουσία του Αμερικανού πολιτικού συμβούλου Paul Manafort στην Ελλάδα, εκφράζοντας την προσωπική του άποψη ότι πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Όπως είπε, ο Manafort υπήρξε επί σειρά ετών σύμβουλος σημαντικών πολιτικών προσωπικοτήτων στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες, ενώ έχει απασχολήσει τη διεθνή επικαιρότητα για διάφορες δικαστικές υποθέσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο, η παρουσία τέτοιων προσώπων σε προεκλογικές περιόδους γεννά εύλογα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι πολιτικές καμπάνιες.
Στη συνέχεια, ο τραπεζικός αναλυτής αναφέρθηκε εκτενώς στην εταιρεία Palantir. Όπως υποστήριξε, πρόκειται για μία από τις ισχυρότερες εταιρείες ανάλυσης δεδομένων διεθνώς, με συνεργασίες σε κυβερνητικό επίπεδο και με οργανισμούς ασφαλείας. Κατά την άποψή του, η χρήση τεχνολογιών μεγάλων δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί νέες δυνατότητες ανάλυσης της ανθρώπινης συμπεριφοράς, γεγονός που όπως είπε, θα πρέπει να απασχολεί σοβαρά τις δημοκρατικές κοινωνίες.
Ο ίδιος υποστήριξε ακόμη ότι η αξιοποίηση προσωπικών δεδομένων μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία λεπτομερών ψυχολογικών προφίλ των πολιτών, τα οποία, κατά την εκτίμησή του, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για στοχευμένα πολιτικά μηνύματα. Όπως ανέφερε, η τεχνολογία επιτρέπει πλέον την εξατομίκευση της πολιτικής επικοινωνίας σε πρωτόγνωρο βαθμό, κάτι που, σύμφωνα με τον ίδιο, επηρεάζει σημαντικά τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης.
Ο Δημήτρης ανέπτυξε περαιτέρω τους προβληματισμούς του γύρω από τον τρόπο με τον οποίο, κατά την άποψή του, η τεχνολογία, τα μεγάλα δεδομένα (Big Data) και οι σύγχρονες μέθοδοι πολιτικής επικοινωνίας έχουν αλλάξει ριζικά το προεκλογικό περιβάλλον. Όπως ανέφερε, οι εκλογικές αναμετρήσεις του 21ου αιώνα δεν θυμίζουν πλέον εκείνες των προηγούμενων δεκαετιών, καθώς η επιρροή της τηλεόρασης έχει πλέον συμπληρωθεί από τα κοινωνικά δίκτυα, τους αλγορίθμους και την τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, σήμερα ένας πολίτης αφήνει καθημερινά πίσω του ένα τεράστιο ψηφιακό αποτύπωμα. Οι αναζητήσεις στο διαδίκτυο, οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι αγορές μέσω διαδικτύου, ακόμη και οι απλές καθημερινές συνήθειες, δημιουργούν όπως είπε, ένα προφίλ που επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση των ενδιαφερόντων, των φόβων και των πολιτικών τάσεων κάθε ανθρώπου.
«Δεν χρειάζεται πλέον κάποιος να σε ρωτήσει τι πιστεύεις», υποστήριξε ο καλεσμένος. «Τα δεδομένα που αφήνεις καθημερινά αρκούν για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με τον τρόπο σκέψης σου και τις πιθανές πολιτικές επιλογές σου.»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην Cambridge Analytica. Ο καλεσμένος υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη εταιρεία αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα αξιοποίησης δεδομένων χρηστών κοινωνικών δικτύων για πολιτικούς σκοπούς. Κατά την άποψή του, η υπόθεση αυτή απέδειξε πως η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο για εμπορική διαφήμιση αλλά και για την πολιτική πειθώ εκατομμυρίων ανθρώπων.
«Όταν γνωρίζεις τις φοβίες, τις ελπίδες, τις ανησυχίες και τις συνήθειες ενός ανθρώπου, μπορείς πολύ πιο εύκολα να του απευθύνεις το μήνυμα που θα επηρεάσει την απόφασή του», ανέφερε χαρακτηριστικά, παρουσιάζοντας τη δική του εκτίμηση για τον τρόπο λειτουργίας αυτών των συστημάτων.
Ο τραπεζικός αναλυτής τόνισε ακόμη ότι, κατά την προσωπική του εκτίμηση, η προστασία των προσωπικών δεδομένων θα πρέπει να αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για κάθε δημοκρατικό κράτος. Όπως είπε, η συνεχής εξέλιξη της τεχνολογίας δημιουργεί νέες δυνατότητες, αλλά ταυτόχρονα και νέους κινδύνους, εάν δεν υπάρχουν ισχυροί μηχανισμοί ελέγχου και διαφάνειας.
Στο σημείο αυτό της συζήτησης, ο Γρηγόρης Σερέτης επεσήμανε ότι ολοένα και περισσότεροι πολίτες εκφράζουν ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα προσωπικά δεδομένα τους. Απαντώντας, ο καλεσμένος υποστήριξε ότι οι πολίτες δεν θα πρέπει να αδιαφορούν για τα ζητήματα αυτά, αλλά να ζητούν ενημέρωση και δημόσιο έλεγχο. Κατά την άποψή του, όσο πιο ανοικτές είναι οι διαδικασίες τόσο μειώνονται οι αμφιβολίες και οι υποψίες που δημιουργούνται στην κοινωνία.
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στον τρόπο λειτουργίας των σύγχρονων προεκλογικών εκστρατειών. Ο τραπεζικός αναλυτής ανέφερε ότι, σύμφωνα με τη δική του εκτίμηση, οι πολιτικές καμπάνιες βασίζονται πλέον σε εξειδικευμένες ομάδες αναλυτών, επικοινωνιολόγων και ειδικών στα δεδομένα, οι οποίοι σχεδιάζουν στοχευμένα μηνύματα για διαφορετικές ομάδες ψηφοφόρων.
Όπως υποστήριξε, άλλο μήνυμα μπορεί να απευθύνεται στους νέους, άλλο στους συνταξιούχους, άλλο στους ελεύθερους επαγγελματίες και άλλο στους κατοίκους της περιφέρειας. Κατά την άποψή του, αυτή η στοχευμένη επικοινωνία αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο κάθε σύγχρονης πολιτικής εκστρατείας.
Ο Γρηγόρης Σερέτης παρατήρησε ότι η εξέλιξη αυτή δείχνει πόσο διαφορετικές έχουν γίνει οι εκλογές σε σχέση με το παρελθόν, όταν η ενημέρωση προερχόταν κυρίως από τις εφημερίδες και την τηλεόραση.
Ο καλεσμένος συμφώνησε και πρόσθεσε ότι πλέον η πληροφορία διαδίδεται με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα, γεγονός που, όπως είπε, αυξάνει τόσο τις δυνατότητες ενημέρωσης όσο και τον κίνδυνο παραπληροφόρησης. Για τον λόγο αυτό υπογράμμισε ότι κάθε πολίτης οφείλει να ελέγχει τις πηγές ενημέρωσής του και να διασταυρώνει όσα διαβάζει ή ακούει πριν καταλήξει σε συμπεράσματα.
Ο Γρηγόρης Σερέτης σημείωσε ότι η δημόσια συζήτηση γύρω από την τεχνολογία, τα προσωπικά δεδομένα και τις εκλογικές διαδικασίες θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια, καθώς οι εξελίξεις είναι διαρκείς και οι προκλήσεις ολοένα και μεγαλύτερες. Ο τραπεζικός αναλυτής συμφώνησε, καταλήγοντας ότι, κατά την προσωπική του άποψη, η μεγαλύτερη εγγύηση για μια υγιή δημοκρατία παραμένει ένας ενημερωμένος πολίτης που εξετάζει κριτικά κάθε πληροφορία, αξιολογεί διαφορετικές απόψεις και συμμετέχει ενεργά στον δημόσιο διάλογο.
Ο καλεσμένος αναφέρθηκε και στην Singular Logic, εταιρεία που επί σειρά ετών έχει συμμετάσχει στη διαδικασία συγκέντρωσης και μετάδοσης των εκλογικών αποτελεσμάτων στην Ελλάδα. Ο ίδιος εξέφρασε την προσωπική του άποψη ότι θα έπρεπε να υπάρχει ακόμη μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με τις συμβάσεις και τις τεχνικές διαδικασίες που εφαρμόζονται στις εκλογικές αναμετρήσεις, ώστε όπως είπε, να αποφεύγονται κάθε είδους υποψίες και αμφισβητήσεις.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι πολλές από τις αναφορές του αποτελούν προσωπικούς προβληματισμούς και εκτιμήσεις, τονίζοντας πως θεωρεί απαραίτητη τη δημοσιοποίηση περισσότερων στοιχείων από τις αρμόδιες αρχές, ώστε να ενισχύεται η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς.
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στο γενικότερο θέμα της επιρροής των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών στην πολιτική ζωή. Ο τραπεζικός αναλυτής υποστήριξε ότι η ισχύς ορισμένων πολυεθνικών εταιρειών έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια και ότι, κατά την προσωπική του εκτίμηση, η επιρροή τους δεν περιορίζεται μόνο στον οικονομικό τομέα αλλά επεκτείνεται και στη διαμόρφωση πολιτικών αποφάσεων και κοινωνικών τάσεων.
«Οι πολίτες πρέπει να ενημερώνονται, να ερευνούν και να ζητούν απαντήσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η διαφάνεια αποτελεί βασικό στοιχείο κάθε δημοκρατικού πολιτεύματος.
Ολοκληρώνοντας τη συνέντευξη, ο Γρηγόρης Σερέτης υπογράμμισε ότι σκοπός της εκπομπής είναι να παρουσιάζονται διαφορετικές απόψεις και προβληματισμοί γύρω από ζητήματα που απασχολούν την κοινωνία, δίνοντας βήμα στους καλεσμένους να εκφράζουν τις προσωπικές τους εκτιμήσεις.
Από την πλευρά του, ο τραπεζικός αναλυτής επανέλαβε ότι, κατά την άποψή του, οι πολίτες οφείλουν να αναζητούν πληροφορίες από πολλές πηγές, να αξιολογούν κριτικά όσα ακούνε και να διαμορφώνουν τη δική τους άποψη πριν από κάθε εκλογική αναμέτρηση. Έτσι, όπως κατέληξε, μπορεί να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη στους θεσμούς και να διασφαλιστεί ότι κάθε δημόσια συζήτηση θα διεξάγεται με μεγαλύτερη διαφάνεια, ενημέρωση και ουσιαστικό διάλογο.