Η Μέση Ανατολή βρίσκεται για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης που δεν αφορά μόνο δύο χώρες. Όπως εξήγησε ο Ραφαήλ Καλυβιώτης στην εκπομπή του Γρηγόρη Σερέτη, ο πόλεμος ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες με άμεση εμπλοκή του Ισραήλ, δεν είναι απλώς μια περιφερειακή κρίση.
Πρόκειται για μια σύγκρουση μεγάλων δυνάμεων που καθορίζει τη νέα παγκόσμια γεωπολιτική ισορροπία. Και μέσα σε αυτή τη σύγκρουση, ένας παράγοντας αποκτά ιδιαίτερη σημασία: οι Κούρδοι.
Ο πόλεμος που κρύβει μια παγκόσμια σύγκρουση
Σύμφωνα με την ανάλυση του Ραφαήλ Καλυβιώτη, η σύγκρουση δεν ξεκίνησε μόνο για περιφερειακούς λόγους. Η πραγματική αιτία βρίσκεται στον ανταγωνισμό ΗΠΑ – Κίνας.
Το Ιράν αποτελεί κρίσιμο κρίκο στον λεγόμενο Νέο Δρόμο του Μεταξιού, το τεράστιο γεωοικονομικό σχέδιο της Κίνας που συνδέει την Ασία με την Ευρώπη. Ελέγχοντας την ενεργειακή ροή και τις υποδομές της περιοχής, οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να περιορίσουν την κινεζική επιρροή. Με άλλα λόγια, το Ιράν βρίσκεται στο κέντρο ενός γεωπολιτικού παιχνιδιού που ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορα της Μέσης Ανατολής.
Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ επιδιώκει να διασφαλίσει τη δική του στρατηγική υπεροχή στην περιοχή. Ένας από τους στόχους είναι να εμποδίσει την ανάπτυξη νέων πυραυλικών και δορυφορικών συστημάτων του Ιράν, τα οποία θα μπορούσαν να αλλάξουν τις ισορροπίες ισχύος.
Ο παράγοντας Κούρδοι
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της ανάλυσης αφορά τον ρόλο των Κούρδων. Όπως αποκαλύφθηκε, πέντε κουρδικά κόμματα του Ιράν αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους σε μια πολιτική συμμαχία. Η κίνηση αυτή είναι ιστορικής σημασίας, καθώς οι κουρδικές οργανώσεις σπάνια καταφέρνουν να συντονιστούν μεταξύ τους.
Η ένωση αυτή σηματοδοτεί ότι οι Κούρδοι αντιλαμβάνονται πως μπορεί να ανοίγει ένα παράθυρο ιστορικής ευκαιρίας. Αν το καθεστώς στο Ιράν αποδυναμωθεί, υπάρχει πιθανότητα οι Κούρδοι να επιδιώξουν μεγαλύτερη αυτονομία ή ακόμη και τη δημιουργία μιας νέας πολιτικής οντότητας. Και αυτό θα προκαλέσει τεράστιους πονοκεφάλους στην Τουρκία.
Η Τουρκία σε στρατηγική αβεβαιότητα
Ο Ραφαήλ Καλυβιώτης εξήγησε ότι η Τουρκία κινείται με αυτό που αποκάλεσε «στρατηγική ασάφεια».
Δηλαδή:
•Δηλώνει δημόσια καταδίκη των επιθέσεων.
•Διατηρεί επαφές με το Ιράν.
•Παράλληλα κρατά ανοιχτούς διαύλους με τις ΗΠΑ.
Με αυτό τον τρόπο η Άγκυρα προσπαθεί να παραμένει χρήσιμη σε όλες τις πλευρές. Ωστόσο, το κουρδικό ζήτημα αποτελεί τον μεγάλο της φόβο. Αν ενισχυθούν οι κουρδικές δυνάμεις στο Ιράν ή στη Συρία, τότε θα δημιουργηθεί μια αλυσίδα εξελίξεων που μπορεί να οδηγήσει σε έναν κουρδικό διάδρομο κοντά στα τουρκικά σύνορα. Για την Τουρκία αυτό αποτελεί υπαρξιακή απειλή.
Ο ρόλος των μεγάλων δυνάμεων
Η ανάλυση του γεωπολιτικού παιχνιδιού δεν θα μπορούσε να αγνοήσει τις μεγάλες δυνάμεις.
Κίνα: Η Κίνα δεν εμπλέκεται στρατιωτικά, αλλά παρέχει πληροφορίες και στήριξη στο Ιράν. Παράλληλα επιδιώκει να παρατείνει τη σύγκρουση ώστε οι ΗΠΑ να ξοδεύουν πόρους στη Μέση Ανατολή αντί να επικεντρωθούν στον Ειρηνικό. Με απλά λόγια, το Πεκίνο θέλει ο πόλεμος να γίνει ένα νέο Βιετνάμ για την Αμερική.
Ρωσία: Η Ρωσία παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς άμεση εμπλοκή. Σύμφωνα με την εκτίμηση που παρουσιάστηκε στην εκπομπή, η Μόσχα επωφελείται όταν συγκρούονται οι μεγάλες δυνάμεις, καθώς κερδίζει χρόνο για τα δικά της στρατηγικά σχέδια.
Οι κίνδυνοι για την Ελλάδα
Στη συζήτηση τέθηκε και το ερώτημα που αφορά άμεσα την Ελλάδα. Με τις εντάσεις να αυξάνονται και στρατιωτικές κινήσεις να καταγράφονται στην Ανατολική Μεσόγειο, η χώρα μας δεν μπορεί να θεωρεί ότι βρίσκεται εκτός κινδύνου.
Οι βάσεις στη Σούδα και στην Κύπρο αποτελούν στρατηγικούς κόμβους για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ. Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση γενικευμένης σύγκρουσης θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχο. Γι’ αυτό, όπως υπογραμμίστηκε στην εκπομπή, η Ελλάδα πρέπει να βρίσκεται σε διαρκή εγρήγορση.
Το λάθος των Ελλήνων: διχασμός για πολέμους άλλων
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της συζήτησης ήταν το μήνυμα προς την ελληνική κοινωνία. Οι Έλληνες, όπως τόνισε ο Ραφαήλ Καλυβιώτης, δεν πρέπει να χωρίζονται σε στρατόπεδα για πολέμους άλλων.
Το κρίσιμο ερώτημα για την Ελλάδα είναι ένα: Πού συμπίπτουν τα εθνικά μας συμφέροντα. Η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να βασίζεται σε συναισθηματισμούς ή ιδεολογικές συμπάθειες. Πρέπει να βασίζεται σε ψυχρή γεωπολιτική ανάλυση.
Η Ελλάδα και η ανάγκη πολυδιάστατης διπλωματίας
Στο τέλος της συζήτησης τέθηκε και ένα κρίσιμο θέμα: η ελληνική εξωτερική πολιτική. Σύμφωνα με την ανάλυση, η Ελλάδα δεν πρέπει να κόβει σχέσεις με μεγάλες δυνάμεις όπως η Ρωσία ή η Κίνα, ακόμη κι αν ανήκει στο δυτικό στρατόπεδο.
Οι διεθνείς σχέσεις απαιτούν ισορροπίες. Ένα κράτος πρέπει να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας προς όλες τις κατευθύνσεις. Και αυτό γιατί, όπως δείχνει η ιστορία, οι συμμαχίες αλλάζουν αλλά η γεωγραφία παραμένει.
Το μήνυμα της γεωπολιτικής πραγματικότητας
Ο κόσμος αλλάζει. Οι παλιές ισορροπίες καταρρέουν και νέες δυνάμεις διεκδικούν τον ρόλο της παγκόσμιας ηγεμονίας. Μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η Ελλάδα οφείλει να κινηθεί με στρατηγική ψυχραιμία. Όχι με συναισθηματισμούς. Όχι με ιδεολογικές εμμονές. Αλλά με έναν στόχο: Το εθνικό συμφέρον.
Γιατί σε έναν κόσμο όπου οι αυτοκρατορίες συγκρούονται, τα μικρότερα κράτη επιβιώνουν μόνο όταν κατανοούν βαθιά το γεωπολιτικό παιχνίδι. Και όταν δεν ξεχνούν ποτέ ότι πάνω απ’ όλα υπάρχει ένα πράγμα: Η Ελλάδα.
