Καλεσμένος του Γρηγόρη Σερέτη ήταν ο Ανδριανός Γκουρμπάτσης, αντιστράτηγος, υπαρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος ε.α., νομικός, δικαστικός πραγματογνώμονας και άνθρωπος με πολυετή εμπειρία στη διερεύνηση εγκλημάτων εμπρησμού. Και η συζήτηση κάθε άλλο παρά τυπική ήταν. Ο Σερέτης πίεσε, επέμεινε και έθεσε ευθέως τα ερωτήματα που συζητούν χιλιάδες πολίτες κάθε φορά που βλέπουν ένα ακόμη ελληνικό βουνό να γίνεται στάχτη.
Γιατί η Ελλάδα καίγεται κάθε χρόνο; Γιατί, παρά το προσωπικό, τα εναέρια μέσα και τα εκατομμύρια που δαπανώνται, οι πυρκαγιές εξακολουθούν να μετατρέπονται σε ανεξέλεγκτα μέτωπα; Και, κυρίως, υπάρχει πράγματι οικονομικό κίνητρο που συνδέει ορισμένες πυρκαγιές με την εγκατάσταση ανεμογεννητριών;
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί με συνθήματα. Όμως όσα ειπώθηκαν στη συνέντευξη είναι αρκετά σοβαρά ώστε να απαιτούν απαντήσεις.
Η πρώτη μεγάλη ανατροπή στη συζήτηση ήρθε από τον ίδιο τον Γκουρμπάτση. Όπως υποστήριξε, η αντίληψη ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει αρκετούς πυροσβέστες δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Επικαλέστηκε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η χώρα βρίσκεται πολύ ψηλά στην αναλογία πυροσβεστών προς τον πληθυσμό, κάνοντας λόγο για ένα σύνολο περίπου 18.800 πυροσβεστών, και εκτιμώντας ότι περίπου τα ¾ του δυναμικού διατίθενται επιχειρησιακά.
Πού βρίσκεται λοιπόν το πρόβλημα; Στην ορθολογική διαχείριση του προσωπικού, σύμφωνα με τον ίδιο. Ο Γκουρμπάτσης περιέγραψε ακόμη και περιπτώσεις πυροσβεστικών κλιμακίων με σημαντικό αριθμό προσωπικού σε περιοχές όπου καταγράφονται ελάχιστα περιστατικά, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται διαφορετική κατανομή των δυνάμεων.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία. Γιατί ο Έλληνας πολίτης δεν ενδιαφέρεται αν στα χαρτιά υπάρχουν 18.800, 20.000 ή 30.000 πυροσβέστες. Ενδιαφέρεται όταν βλέπει τη φωτιά να πλησιάζει το σπίτι του να υπάρχει άνθρωπος, όχημα και σχέδιο για να τη σταματήσει.
Ο Γρηγόρης Σερέτης έθεσε ακριβώς αυτή την αντίφαση: εάν έχουμε προσωπικό και μέσα, γιατί κάθε καλοκαίρι καιγόμαστε;
Ιδιαίτερη σημασία είχε η αναφορά του Γκουρμπάτση στο μοντέλο δασοπυρόσβεσης που εφαρμόζεται από το 1998. Όπως εξήγησε, η καταστολή των δασικών πυρκαγιών πέρασε στο Πυροσβεστικό Σώμα, ενώ η πρόληψη παρέμεινε στη δασική υπηρεσία.
Κατά την άποψή του, έτσι διασπάστηκε η συνολική διαχείριση των δασικών πυρκαγιών μεταξύ δύο διαφορετικών φορέων, οι οποίοι υπάγονται σε διαφορετικά υπουργεία. Και το αποτέλεσμα; Κάθε καλοκαίρι τρέχουμε πίσω από τις φλόγες. Πληρώνουμε για να σβήσουμε αυτό που δεν φροντίσαμε εγκαίρως να μη θεριέψει.
Ο ίδιος τόνισε ότι πολύ μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων κατευθύνεται στην καταστολή σε σχέση με την πρόληψη, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της απομάκρυνσης καύσιμης ύλης και της ουσιαστικής προληπτικής διαχείρισης των δασών. Ένα κράτος που περιμένει να ανάψει η φωτιά για να κινητοποιηθεί δεν κάνει πρόληψη. Κυνηγάει την καταστροφή.
Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα των εναέριων μέσων. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Γκουρμπάτσης, από τα 81 εναέρια μέσα που χρησιμοποιούνταν τη φετινή περίοδο, τα 51 ήταν μισθωμένα. Ο ίδιος υποστήριξε ότι εδώ και χρόνια θα έπρεπε να έχει εξεταστεί σοβαρότερα η αγορά ιδιόκτητων μέσων αντί της διαρκούς εξάρτησης από μισθώσεις.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η τοποθέτησή του για το ίδιο το δόγμα της δασοπυρόσβεσης. Ο Γκουρμπάτσης χαρακτήρισε μεγάλο λάθος την υπερβολική στήριξη στην αεροπυρόσβεση, εξηγώντας ότι τα αεροσκάφη δεν σβήνουν μόνα τους τη φωτιά. Μειώνουν την ένταση και αναχαιτίζουν την εξάπλωσή της. Η τελική κατάσβεση απαιτεί τις επίγειες δυνάμεις να μπουν στο πεδίο.
Αυτή είναι ίσως μία από τις σημαντικότερες φράσεις ολόκληρης της συνέντευξης. Γιατί καταρρίπτει την εικόνα που καλλιεργείται πολλές φορές ότι αρκεί να αγοράσουμε ή να νοικιάσουμε περισσότερα αεροσκάφη και το πρόβλημα λύθηκε. Δεν λύνεται. Χρειάζεται πρόληψη, επίγειες δυνάμεις, συντονισμός, σχεδιασμός και διοίκηση που να γνωρίζει τι κάνει.
Η συζήτηση κλιμακώθηκε όταν ο Γρηγόρης Σερέτης έθεσε το ερώτημα που αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο έντονης δημόσιας αντιπαράθεσης:
Γιατί σε περιοχές που έχουν καεί εμφανίζονται στη συνέχεια ανεμογεννήτριες;
Ο Σερέτης αναφέρθηκε στην απόφαση 2499/2012 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας και έθεσε ευθέως το ζήτημα της δυνατότητας εγκατάστασης αιολικών έργων, υπό προϋποθέσεις, ακόμη και σε αναδασωτέες εκτάσεις.
Το κρίσιμο σημείο όμως ήρθε όταν ο Γκουρμπάτσης αναφέρθηκε στη δική του εμπειρία από την Εύβοια.
Όπως είπε, ήταν ο ιδρυτής και πρώτος διευθυντής της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού το 2000. Την εποχή εκείνη, όπως περιέγραψε, υπήρχαν πολλές πυρκαγιές στη Νότια Εύβοια και ειδικότερα στην Καρυστία.
Και τότε οι αξιωματικοί που ερευνούσαν τις φωτιές τού μετέφεραν μία ανησυχία: «Κάτι δεν πάει καλά εδώ, κάτι με τις ανεμογεννήτριες». Ο ίδιος διευκρίνισε ότι τότε δεν μπορούσαν να αποδείξουν συγκεκριμένο δράστη ή συγκεκριμένο κίνητρο.
Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο στο οποίο πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι: άλλο η σοβαρή ένδειξη ή υποψία και άλλο η δικαστικά αποδεδειγμένη ενοχή.
Ο Γκουρμπάτσης ανέφερε ότι είχε κάνει αναφορά στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, επειδή θεωρούσε ότι «κάτι δεν πάει καλά» με ορισμένες πυρκαγιές στην Εύβοια.
Και εξήγησε γιατί είχε σχηματίσει αυτή την άποψη. Κατά τα λεγόμενά του, τα σημεία έναρξης ορισμένων πυρκαγιών δημιουργούσαν υποψίες σκόπιμης ενέργειας και, μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, εμφανίζονταν ανεμογεννήτριες στις περιοχές όπου είχαν εκδηλωθεί οι φωτιές.
Μάλιστα ανέφερε ότι πραγματοποίησε και μελέτη το 2022 ειδικά για την Καρυστία, υποστηρίζοντας ότι διαπίστωσε συσχέτιση μεταξύ περιοχών που είχαν καεί και μεταγενέστερης παρουσίας εταιρειών αιολικής ενέργειας.
Αυτή είναι μια δήλωση που δεν μπορεί να περάσει στα ψιλά. Δεν είναι μία κουβέντα καφενείου. Δεν είναι μία ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Είναι τοποθέτηση ανθρώπου που υπηρέτησε σε κορυφαίες θέσεις του Πυροσβεστικού Σώματος και ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη διερεύνηση εγκλημάτων εμπρησμού.
Αποδεικνύει από μόνη της οργανωμένο σχέδιο εμπρησμών για χάρη αιολικών πάρκων; Όχι. Επιβάλλει όμως σοβαρή έρευνα; Ασφαλώς.
Και αυτή ακριβώς είναι η διαφορά ανάμεσα στη δημοσιογραφική έρευνα και στην εύκολη κατασκευή συμπερασμάτων.
