Μειώσεις φόρων, πλαφόν στις τιμές και στα περιθώρια κέρδους, ακόμη και μηχανισμούς επιστροφής φορολογικών εσόδων στους καταναλωτές επιστρατεύουν ευρωπαϊκές κυβερνήσεις απέναντι στο νέο κύμα ακρίβειας στα καύσιμα.
Στη Γερμανία, για παράδειγμα, αποφασίστηκε νέα μείωση του ενεργειακού φόρου από την 1η Οκτωβρίου έως το τέλος του 2026. Ο ενεργειακός φόρος σε βενζίνη και diesel μειώνεται κατά 14 λεπτά το λίτρο, ενώ μαζί με την επίδραση του ΦΠΑ η συνολική φορολογική ελάφρυνση υπολογίζεται περίπου στα 17 λεπτά ανά λίτρο. Το κόστος για τα δημόσια ταμεία υπολογίζεται σε περίπου 2,5 δισ. ευρώ. Παράλληλα, η γερμανική κυβέρνηση εξετάζει και την εφαρμογή πλαφόν στις τιμές των καυσίμων από το 2027.
Ισπανία: Κλιμακωτή μείωση των φόρων
Η Ισπανία επέλεξε ένα διαφορετικό μοντέλο, με προσωρινή και σταδιακά αποκλιμακούμενη μείωση της φορολογίας στα καύσιμα. Η μείωση του φόρου στα πετρελαιοειδή διαμορφώθηκε σε 15 λεπτά το λίτρο τον Ιούλιο, 10 λεπτά τον Αύγουστο και 5 λεπτά τον Σεπτέμβριο. Παράλληλα, προβλέφθηκε δυνατότητα μεγαλύτερης μείωσης σε περίπτωση που οι τιμές καταναλωτή για βενζίνη και diesel αυξάνονταν σημαντικά.
Η ισπανική κυβέρνηση κινήθηκε μάλιστα σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προσωρινή δυνατότητα εφαρμογής φορολογικών συντελεστών κάτω από τα κατώτατα όρια που προβλέπει η κοινοτική νομοθεσία.
Πορτογαλία: Επιστροφή φορολογικού οφέλους στην αντλία
Στην Πορτογαλία εφαρμόζεται μηχανισμός μέσω του φόρου πετρελαιοειδών ISP, ο οποίος προσαρμόζεται όταν η άνοδος των τιμών αυξάνει τα φορολογικά έσοδα από τον ΦΠΑ. Στόχος είναι μέρος του πρόσθετου φορολογικού εσόδου να επιστρέφει στον καταναλωτή μέσω χαμηλότερου φόρου στα καύσιμα.
Η πορτογαλική κυβέρνηση έχει παρατείνει τον μηχανισμό μείωσης του ISP έως το τέλος του 2026, ενώ έχει ανακοινώσει και πρόσθετα μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και κλάδους που πλήττονται περισσότερο από την αύξηση του κόστους των καυσίμων.
Κροατία: Πλαφόν στις τιμές και περιορισμός περιθωρίων
Η Κροατία έχει επιλέξει ένα ακόμη πιο άμεσο εργαλείο: ανώτατες λιανικές τιμές στα καύσιμα, οι οποίες υπολογίζονται με βάση συγκεκριμένη φόρμουλα και περιορισμένο περιθώριο για τους προμηθευτές. Με τα μέτρα που ισχύουν από τον Σεπτέμβριο, η ανώτατη τιμή διαμορφώθηκε στα 1,73 ευρώ το λίτρο για τη βενζίνη και στα 1,85 ευρώ για το diesel, ενώ η κυβέρνηση υπολογίζει ότι χωρίς τις παρεμβάσεις οι τιμές θα ήταν υψηλότερες.
Αυστρία: Μείωση φόρου και παρέμβαση στα περιθώρια
Στην Αυστρία εφαρμόστηκε προσωρινή μείωση του φόρου στα καύσιμα, ενώ θεσπίστηκαν και κανόνες για τον περιορισμό των περιθωρίων σε περιόδους κρίσης. Η φορολογική ελάφρυνση διατηρείται, ενώ η κυβέρνηση έχει παρατείνει έως το τέλος Σεπτεμβρίου το προσωρινό «φρένο» στις τιμές.
Πολωνία: Ο ΦΠΑ από 23% στο 8%
Η Πολωνία χρησιμοποίησε ένα από τα πιο ισχυρά φορολογικά εργαλεία, μειώνοντας προσωρινά τον ΦΠΑ στα καύσιμα από 23% σε 8%, ενώ παράλληλα μείωσε και τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στα κατώτατα επίπεδα που επιτρέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η συγκεκριμένη παρέμβαση είχε προσωρινό χαρακτήρα και παρατάθηκε έως τις 15 Ιουνίου 2026.
Και η Ελλάδα;
Στην Ελλάδα η κυβέρνηση αναζητά τρόπους για να ανακουφίσει τους καταναλωτές βγάζοντας από το κάδρο την μείωση του ΕΦΚ όταν η φορολογική επιβάρυνση των καύσιμων παραμένει από τις υψηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
35,9 λεπτά το ευρωπαϊκό κατώτατο όριο – 70 λεπτά πληρώνει ο Έλληνας οδηγός σε κάθε λίτρο
Η πραγματικότητα είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν απαγορεύει στα κράτη-μέλη να μειώσουν τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης ή τον ΦΠΑ στα καύσιμα. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία θέτει ελάχιστα επίπεδα φορολογίας, κάτω από τα οποία δεν μπορεί να κινηθεί ένα κράτος χωρίς ειδική ευρωπαϊκή παρέκκλιση.
Για τη βενζίνη, το ελάχιστο επίπεδο ΕΦΚ που προβλέπεται από το ευρωπαϊκό πλαίσιο είναι 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 35,9 λεπτά ανά λίτρο. Για το diesel, το αντίστοιχο ελάχιστο επίπεδο είναι 330 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 33 λεπτά ανά λίτρο.
Η Ελλάδα, ωστόσο, διατηρεί τον ΕΦΚ της αμόλυβδης στα 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή στα 70 λεπτά για κάθε λίτρο βενζίνης. Πρόκειται για επίπεδο σχεδόν διπλάσιο από το ευρωπαϊκό κατώτατο όριο. Έτσι το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν διαθέσιμα εργαλεία για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, αλλά ποια από αυτά επιλέγει να χρησιμοποιήσει η κυβέρνηση. Το σίγουρο είναι πως η μείωση του ΕΦΚ δεν βρίσκεται στις επιλογές που προκρίνει αλλά … αλλού, σε fuel pass και επιδόματα.
