Γράφει ο Γρηγόρης Σερέτης
Μια Ελλάδα που ξεσπιτώνεται, χιλιάδες οικογένειες που ζουν με τον φόβο του πλειστηριασμού και ένα σύστημα τραπεζών, funds και εταιρειών διαχείρισης που φαίνεται να έχει αποκτήσει τεράστια δύναμη απέναντι στον απλό πολίτη. Ποιοι βρίσκονται πίσω από τα επενδυτικά κεφάλαια; Γιατί τίθεται ζήτημα ελληνικού ΑΦΜ; Και ποιος προστατεύει τελικά τον Έλληνα δανειολήπτη;
Στην εκπομπή «Κόντρα στο Σύστημα», που μεταδίδεται μέσα από τη συχνότητα του Focus FM 103,6 στη Θεσσαλονίκη και του ΜΑΧΗ FM 99,8 στην Αττική, ο δημοσιογράφος Γρηγόρης Σερέτης άνοιξε για ακόμη μία φορά ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα της χώρας. Με καλεσμένο τον δικηγόρο Θωμά Καλοκύρη, έφερε στο προσκήνιο τις πρακτικές των funds, τις καταγγελίες για καταχρηστικούς πλειστηριασμούς, τα ερωτήματα για τη φορολογική τους παρουσία στην Ελλάδα και κυρίως την αγωνία χιλιάδων ανθρώπων που κινδυνεύουν να χάσουν την περιουσία τους.
ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΖΗΤΟΥΝ ΑΦΜ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΝΑ ΤΙΘΕΤΑΙ ΖΗΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΑ FUNDS;
Εδώ αρχίζει η μεγάλη συζήτηση.
Ο Έλληνας πολίτης χρειάζεται ΑΦΜ σχεδόν για κάθε οικονομική συναλλαγή. Ο μικροεπαγγελματίας ελέγχεται για τα τιμολόγιά του. Ο συνταξιούχος καλείται να εξηγήσει ακόμη και την παραμικρή φορολογική εκκρεμότητα. Και την ίδια στιγμή, σύμφωνα με όσα υποστήριξε ο δικηγόρος Θωμάς Καλοκύρης στην εκπομπή, υπάρχουν επενδυτικά κεφάλαια που αποκτούν απαιτήσεις από ελληνικά δάνεια και συνδέονται με μεταβιβάσεις ακινήτων, χωρίς να διαθέτουν ελληνικό ΑΦΜ. Πώς ακριβώς λειτουργεί αυτό το καθεστώς; Ποιος ελέγχει τις συναλλαγές; Ποιος γνωρίζει τους πραγματικούς δικαιούχους;
Η απουσία ελληνικού ΑΦΜ, όπου πράγματι συντρέχει, δεν αποδεικνύει από μόνη της παρανομία. Όμως το ζήτημα της φορολογικής ταυτοποίησης, της διαφάνειας και της εποπτείας απαιτεί συγκεκριμένες απαντήσεις από τις αρμόδιες αρχές. Δεν μπορεί ο πολίτης να βρίσκεται διαρκώς κάτω από το μικροσκόπιο και οι μεγάλες χρηματοοικονομικές συναλλαγές να παραμένουν ακατανόητες για την κοινωνία.
ΑΓΟΡΑΖΟΥΝ ΦΘΗΝΑ ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ – ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΟΛΟΚΛΗΡΕΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΕΣ
Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά σημεία της συζήτησης αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο μεταβιβάζονται τα λεγόμενα «κόκκινα δάνεια».
Ο Θωμάς Καλοκύρης περιέγραψε περιπτώσεις κατά τις οποίες χαρτοφυλάκια δανείων αποκτώνται σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές, αναφέροντας ποσοστά της τάξης του 4% έως 10% της ονομαστικής τους αξίας. Αυτά τα ποσοστά αφορούν, κατά την περιγραφή του, συγκεκριμένες συναλλαγές και δεν αποτελούν γενικό κανόνα για κάθε δάνειο. Το ερώτημα, όμως, παραμένει αμείλικτο. Γιατί δεν δόθηκε ουσιαστικά στον ίδιο τον δανειολήπτη η δυνατότητα να επαναγοράσει το δάνειό του με αντίστοιχους, βιώσιμους όρους; Γιατί ένας άνθρωπος που χρωστά 100.000 ευρώ να μην έχει τη δυνατότητα μιας πραγματικά δίκαιης διαπραγμάτευσης, όταν το δάνειό του έχει μεταβιβαστεί ως μέρος ενός χαρτοφυλακίου με μεγάλη έκπτωση; Αυτό είναι το μεγάλο κοινωνικό και πολιτικό ερώτημα. Δεν ζητά κανείς να χαριστούν τα χρέη χωρίς κριτήρια. Ζητά να μη μετατρέπεται η ανθρώπινη ανάγκη σε ανεξέλεγκτη ευκαιρία κερδοφορίας.
ΕΝΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΗΣ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΤΗΣ ΕΞΩΣΗΣ
Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η αναφορά σε ηλικιωμένο καρκινοπαθή, ο οποίος αντιμετωπίζει και άνοια και, σύμφωνα με όσα μεταφέρθηκαν στην εκπομπή, κινδύνευσε να απομακρυνθεί από την κατοικία του στη Θεσσαλονίκη. Πολίτες συγκεντρώθηκαν έξω από το σπίτι, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στην έξωση, η οποία, σύμφωνα με την περιγραφή, δεν πραγματοποιήθηκε εκείνη τη στιγμή.
Ας αναλογιστούμε τι σημαίνει αυτό. Ένας άνθρωπος που παλεύει με σοβαρά προβλήματα υγείας βρίσκεται αντιμέτωπος με την πιθανότητα να χάσει το σπίτι του. Πού βρίσκεται η κοινωνική προστασία; Πού βρίσκεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια; Ο νόμος οφείλει να εφαρμόζεται. Αλλά ο νόμος οφείλει επίσης να διαθέτει ασφαλιστικές δικλίδες για τους πραγματικά ευάλωτους. Δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο ένας στρατηγικός κακοπληρωτής και ένας ηλικιωμένος που αδυνατεί αντικειμενικά να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.
Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΡΑΦΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΙΣΧΥΡΟΥΣ
Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα νομοθετικής διάταξης, η οποία, σύμφωνα με τον δικηγόρο, θα διευκόλυνε διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης υπέρ των funds.
Ο Θωμάς Καλοκύρης αναφέρθηκε στην απόσυρση επίμαχης ρύθμισης μετά τις αντιδράσεις του νομικού κόσμου. Αν πράγματι χρειάστηκε τέτοια κινητοποίηση για να αποσυρθεί μια διάταξη με σοβαρές συνέπειες για τα δικαιώματα των οφειλετών, τότε το ερώτημα είναι ξεκάθαρο: Ποιος ελέγχει τις νομοθετικές πρωτοβουλίες πριν φτάσουν στη Βουλή; Και ακόμη περισσότερο, ποιος διασφαλίζει ότι η δικαστική προστασία δεν θα αποδυναμώνεται στο όνομα της ταχύτητας των εισπράξεων;
Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει με σαφήνεια ποια δικαιώματα ενισχύονται πραγματικά και ποια παραμένουν ανεπαρκή. Γιατί η κοινωνική δικαιοσύνη δεν εξαντλείται σε επικοινωνιακές ανακοινώσεις.
ΟΙ ΕΙΣΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΙΕΣΗ
Σαν να μην έφτανε ο φόβος του πλειστηριασμού, χιλιάδες οφειλέτες έρχονται αντιμέτωποι με επίμονες τηλεφωνικές οχλήσεις. Ο δικηγόρος περιέγραψε καταγγελίες για κλήσεις από διαφορετικούς αριθμούς, αμφισβητούμενες ιδιότητες καλούντων και συμπεριφορές που, εφόσον επιβεβαιωθούν, εγείρουν σοβαρά ζητήματα νομιμότητας. Υπάρχουν κανόνες για την ενημέρωση των οφειλετών. Υπάρχουν περιορισμοί. Υπάρχουν δικαιώματα. οιος διασφαλίζει ότι εφαρμόζονται;
Ο άνθρωπος που χρωστά δεν παύει να έχει δικαιώματα. Δεν χάνει την αξιοπρέπειά του επειδή αντιμετώπισε οικονομικές δυσκολίες. Και δεν μπορεί η καθημερινότητά του να μετατρέπεται σε έναν ατελείωτο κύκλο φόβου και ανασφάλειας.
ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΩΣ ΑΡΙΘΜΟΙ ΣΕ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΑ
Το πρόβλημα ξεπερνά κατά πολύ τις ατομικές υποθέσεις. Όταν μια οικογένεια χάνει την κατοικία της, δεν χάνει μόνο τέσσερις τοίχους. Χάνει την ασφάλειά της, την οικονομική της σταθερότητα, πολλές φορές το αποτέλεσμα μιας ολόκληρης ζωής εργασίας. Και όταν κατοικίες συγκεντρώνονται σε επενδυτικά χαρτοφυλάκια, δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα για τις συνέπειες στην αγορά ακινήτων, στα ενοίκια και στη δυνατότητα των νέων ανθρώπων να αποκτήσουν σπίτι.
Δεν ευθύνονται αποκλειστικά τα funds για τη στεγαστική κρίση. Όμως η επίδραση των πλειστηριασμών και των επενδυτικών αγορών στην κατοικία πρέπει να εξετάζεται με πραγματικά στοιχεία. Η Ελλάδα δεν μπορεί να εξελιχθεί σε μια χώρα όπου οι πολίτες εργάζονται μια ζωή, αλλά δεν μπορούν να εξασφαλίσουν μια στέγη.
Η ΛΥΣΗ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ – ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΕΙ ΘΑΡΡΟΣ
Ο Θωμάς Καλοκύρης υπογράμμισε κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: οι δικαστικές αποφάσεις μπορούν να δικαιώσουν μεμονωμένους δανειολήπτες, όμως δεν αρκούν από μόνες τους για να αλλάξει συνολικά το σύστημα. Χρειάζεται νομοθετική παρέμβαση. Χρειάζεται ουσιαστικός έλεγχος των funds και των εταιρειών διαχείρισης, διαφάνεια στις μεταβιβάσεις, πραγματική προστασία της πρώτης κατοικίας για τους ευάλωτους και δυνατότητα δίκαιης αναδιάρθρωσης των οφειλών. Χρειάζεται επίσης να εξεταστεί σοβαρά η δυνατότητα επαναγοράς δανείων από τους ίδιους τους οφειλέτες, με σαφείς προϋποθέσεις. Και πάνω απ’ όλα, χρειάζεται πολιτική βούληση. Γιατί πίσω από κάθε δάνειο υπάρχει ένας άνθρωπος. Πίσω από κάθε πλειστηριασμό μπορεί να βρίσκεται μια οικογένεια. Και πίσω από κάθε νομοθετική απόφαση υπάρχει πολιτική ευθύνη.
Η περιουσία των Ελλήνων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν λεία. Η κατοικία δεν μπορεί να είναι προνόμιο των λίγων. Και η νομιμότητα δεν μπορεί να έχει διαφορετικό μέτρο για τον ισχυρό και διαφορετικό για τον αδύναμο.
Το ερώτημα που έθεσε η εκπομπή του Γρηγόρη Σερέτη παραμένει ανοιχτό και απαιτεί επίσημες απαντήσεις: Ποιοι ελέγχουν τα funds, με ποιους φορολογικούς κανόνες λειτουργούν και ποιος τελικά προστατεύει τον Έλληνα πολίτη;
Γιατί μια πολιτεία που δεν μπορεί να προστατεύσει τους πολίτες της από την αυθαιρεσία, όπου αυτή αποδεικνύεται, έχει αποτύχει σε μία από τις σημαντικότερες αποστολές της. Και η ελληνική κοινωνία δικαιούται απαντήσεις. Όχι άλλα επικοινωνιακά τεχνάσματα. Όχι άλλες υπεκφυγές. Απαντήσεις, διαφάνεια και δικαιοσύνη.
