Στην εκπομπή «Κόντρα στο Σύστημα», που μεταδίδεται μέσα από τη συχνότητα του Focus FM 103,6 στη Θεσσαλονίκη και του ΜΑΧΗ FM 99,8 στην Αττική, ο δημοσιογράφος και ραδιοφωνικός παραγωγός Γρηγόρης Σερέτης άνοιξε για ακόμη μία φορά τα μικρόφωνα της ελεύθερης ενημέρωσης, φιλοξενώντας τον Απόστολο Πετράκη σε μια συζήτηση που άγγιξε τις πιο βαθιές πληγές της ελληνικής κοινωνίας.
Μια συζήτηση χωρίς υπεκφυγές, με αιχμηρές τοποθετήσεις για την πολιτική εξουσία, την κατάρρευση των αξιών, την εγκατάλειψη της νέας γενιάς, τη δημοσιογραφική ελευθερία και την ανάγκη οι Έλληνες να ξαναπάρουν την ευθύνη της πατρίδας τους στα χέρια τους.
Μια μικρή Ελληνίδα έδωσε το μεγαλύτερο μάθημα
Αφορμή για την έναρξη της συζήτησης στάθηκε μια συγκλονιστική εικόνα από τις εκδηλώσεις της 28ης Οκτωβρίου. Ένα μικρό κορίτσι με κινητικές δυσκολίες συμμετείχε στην παρέλαση χρησιμοποιώντας ειδική κατασκευή με τροχούς. Ένα παιδί που δεν επέτρεψε στις δυσκολίες να του στερήσουν τη χαρά και την τιμή της συμμετοχής. Μια εικόνα που υπενθυμίζει ότι η δύναμη ενός ανθρώπου δεν μετριέται από τα εμπόδια που συναντά, αλλά από την αποφασιστικότητά του να τα ξεπεράσει. Και την ώρα που αυτό το κορίτσι παρέδιδε μαθήματα αξιοπρέπειας, τίθεται ένα αμείλικτο ερώτημα: Πόσοι από εκείνους που κρατούν στα χέρια τους την τύχη της Ελλάδας διαθέτουν ανάλογη ψυχική δύναμη και αποφασιστικότητα;
Η πατρίδα δεν χρειάζεται μόνο μεγάλα λόγια και επετειακές φωτογραφίες. Χρειάζεται ανθρώπους με συνείδηση, θάρρος και πράξεις.
Η μεγάλη αρρώστια της κοινωνίας: Υποκρισία και αδιαφορία
Ο Γρηγόρης Σερέτης έθεσε ευθέως ένα ζήτημα που πολλοί αποφεύγουν να αγγίξουν: την υποκρισία και την αδιαφορία που χαρακτηρίζουν σημαντικό μέρος της κοινωνίας. Πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν άνθρωποι που αφιερώνουν χρόνο για να ενημερώσουν, να αναδείξουν προβλήματα και να δώσουν βήμα στους πολίτες, και την ίδια στιγμή ένα τμήμα της κοινωνίας να επιλέγει την απάθεια ή την προσωπική επίθεση; Πώς γίνεται να εξοργίζεται κάποιος περισσότερο με εκείνον που καταγγέλλει ένα πρόβλημα παρά με εκείνον που ευθύνεται γι’ αυτό;
Ο Απόστολος Πετράκης στάθηκε στην ανάγκη συνέπειας ανάμεσα στα λόγια και στις πράξεις, υποστηρίζοντας ότι η πραγματική γενναιότητα απαιτεί να υπερασπίζεσαι τις πεποιθήσεις σου ακόμη και όταν υπάρχει προσωπικό κόστος. Γιατί είναι εύκολο να παριστάνεις τον επαναστάτη πίσω από μια οθόνη. Δύσκολο είναι να σηκώσεις το ανάστημά σου όταν χρειάζεται. Ο πατριωτισμός δεν είναι διαδικτυακή παράσταση. Είναι ευθύνη, συνέπεια και καθημερινή στάση ζωής.
Θέλουν πολίτες χωρίς μνήμη και νέους χωρίς πρότυπα;
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ελληνική παιδεία και στην απομάκρυνση των νεότερων γενεών από την ιστορική γνώση. Πόσα παιδιά γνωρίζουν πραγματικά τι συνέβη στα βουνά της Πίνδου το 1940; Πόσοι έχουν ακούσει για τους στρατιώτες που πολεμούσαν μέσα στα χιόνια, χωρίς επαρκή εξοπλισμό, με κρυοπαγήματα και εξαντλημένοι από την πείνα; Πόσοι γνωρίζουν τις θυσίες των απλών ανθρώπων, των γυναικών και των οικογενειών που κράτησαν όρθια την Ελλάδα;
Δεν αρκεί να γιορτάζουμε την 28η Οκτωβρίου με παρελάσεις και πανηγυρικούς. Οφείλουμε να μεταφέρουμε στα παιδιά την ιστορική μνήμη. Όχι για να καλλιεργούμε μίσος απέναντι σε άλλους λαούς, αλλά για να γνωρίζουν οι νέοι τι σημαίνουν ελευθερία, αυτοθυσία και εθνική αξιοπρέπεια.
Μια κοινωνία που ξεχνά την ιστορία της κινδυνεύει να χάσει και τον προσανατολισμό της. Και μια εκπαίδευση που περιορίζεται στην αποστήθιση, χωρίς να καλλιεργεί κριτική σκέψη, αφήνει τους αυριανούς πολίτες ευάλωτους στη χειραγώγηση.
Ποιος εγκατέλειψε τη νέα γενιά;
Η συζήτηση ανέδειξε και τις ανησυχίες για τη βία στα σχολεία, τα ναρκωτικά, τον διαδικτυακό εθισμό, τα αρνητικά πρότυπα και τη συνεχή προβολή του εύκολου πλουτισμού. Όμως ο Απόστολος Πετράκης έθεσε μια σημαντική παράμετρο: Δεν μπορούμε να κατηγορούμε διαρκώς τους νέους για μια κοινωνία που εμείς οι μεγαλύτεροι διαμορφώσαμε. Ποιος δημιούργησε τις συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνουν; Ποιος επέτρεψε να μετατραπεί η καθημερινότητα πολλών οικογενειών σε έναν εξαντλητικό αγώνα επιβίωσης; Πώς μπορεί ένας γονιός που εργάζεται ασταμάτητα να διαθέτει τον χρόνο που χρειάζεται το παιδί του;
Η ευθύνη δεν μπορεί να μεταφέρεται αποκλειστικά στην οικογένεια, όταν το κράτος οφείλει να προσφέρει ουσιαστική παιδεία, προστασία και προοπτική. Και ασφαλώς δεν μπορεί να γίνεται λόγος για προστασία των νέων όταν η διαφήμιση του τζόγου και τα μηνύματα εύκολου κέρδους βρίσκονται παντού. Τα παιδιά δεν χρειάζονται περισσότερα κηρύγματα. Χρειάζονται καλύτερα παραδείγματα.
Ελεύθερο ραδιόφωνο ή ενημέρωση με άδεια του συστήματος;
Ένα από τα κεντρικά ζητήματα της εκπομπής ήταν η ελευθερία του δημοσιογραφικού λόγου. Ο Γρηγόρης Σερέτης ξεκαθάρισε ότι η φιλοσοφία του ραδιοφώνου του είναι να δίνει βήμα στους πολίτες, ώστε να παρουσιάζουν τα προβλήματα, τις καταγγελίες και τις απόψεις τους. Η δημοσιογραφία, όμως, δεν μπορεί να λειτουργεί ως κλειστό κλαμπ προσκεκλημένων που εγκρίνει η εκάστοτε εξουσία.
Ούτε μπορεί να αποκλείει έναν άνθρωπο μόνο και μόνο επειδή οι απόψεις του ενοχλούν. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε καταγγελία αποτελεί αποδεδειγμένη αλήθεια. Σημαίνει ότι ο δημοσιογράφος οφείλει να ακούει, να ερευνά, να διασταυρώνει και να δίνει τη δυνατότητα απάντησης σε όσους αφορά μια υπόθεση.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο Απόστολος Πετράκης αναφέρθηκε και σε δικαστική αντιδικία του, διατυπώνοντας ενστάσεις για τη διαδικασία και την αντιμετώπισή του από συγκεκριμένα μέσα ενημέρωσης. Πρόκειται για προσωπικούς ισχυρισμούς που δεν συνιστούν από μόνοι τους διαπιστωμένες δικαστικές παρατυπίες. Το ουσιαστικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: Μπορεί μια δημοκρατία να λειτουργήσει όταν η δημόσια συζήτηση αντικαθίσταται από χαρακτηρισμούς, διαδικτυακές επιθέσεις και απόπειρες προσωπικής απαξίωσης;
Τα ψεύτικα προφίλ και η βιομηχανία της λάσπης
Σφοδρή ήταν η κριτική για τους ανώνυμους λογαριασμούς που χρησιμοποιούνται για απειλές, ύβρεις και συκοΠροεπισκόπηση (ανοίγει σε μία νέα καρτέλα)φαντικές επιθέσεις.
Η ανωνυμία στο διαδίκτυο μπορεί να προστατεύει την ιδιωτικότητα και την ελευθερία της έκφρασης. Δεν μπορεί, όμως, να αποτελεί ασπίδα για παράνομες απειλές ή στοχευμένη παρενόχληση.
Ο Σερέτης αναφέρθηκε σε προσωπική καταγγελία του για διαδικτυακό λογαριασμό που, όπως υποστήριξε, τον είχε απειλήσει, εκφράζοντας την απογοήτευσή του για την έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με την εξέλιξή της.
Η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει ότι τέτοιες καταγγελίες διερευνώνται αποτελεσματικά, με σεβασμό τόσο στα δικαιώματα των καταγγελλόντων όσο και στις νόμιμες εγγυήσεις για όλους.
Εθνική αξιοπρέπεια δεν σημαίνει υποχωρητικότητα
Από τη συζήτηση δεν έλειψαν τα ελληνοτουρκικά, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Ο Γρηγόρης Σερέτης εξέφρασε έντονη ανησυχία για τη στάση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.
Έθεσε ερωτήματα για την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χαρτών, του διεθνούς δικαίου και των διπλωματικών εργαλείων που διαθέτει η χώρα. Η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις εθνικές της υποθέσεις με επικοινωνιακά συνθήματα. Χρειάζεται τεκμηριωμένη διπλωματία, ξεκάθαρες θέσεις, ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις και συμμαχίες που υπηρετούν τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά της. Η αποφασιστικότητα δεν αποδεικνύεται με τηλεοπτικές δηλώσεις. Αποδεικνύεται με αποτελέσματα.
Η κάλπη δεν είναι γραφείο εξυπηρέτησης προσωπικών συμφερόντων
Ίσως η πιο σκληρή διαπίστωση της συζήτησης αφορούσε την ευθύνη των ίδιων των πολιτών. Δεν γίνεται να καταγγέλλουμε το πελατειακό κράτος και στη συνέχεια να αναζητούμε προσωπικό ρουσφέτι. Δεν γίνεται να διαμαρτυρόμαστε για την αναξιοκρατία και ταυτόχρονα να ψηφίζουμε με μοναδικό κριτήριο ποιος θα εξυπηρετήσει τον συγγενή ή τον γνωστό μας. Δεν γίνεται να απαιτούμε εντιμότητα από τους πολιτικούς και να δικαιολογούμε τις δικές μας μικρές συναλλαγές με την εξουσία.
Η δημοκρατία δεν εξαντλείται στην κάλπη. Απαιτεί ενημερωμένους πολίτες που ελέγχουν, αμφισβητούν και αναλαμβάνουν την ευθύνη των επιλογών τους. Και εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση. Να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε την πολιτική ως μηχανισμό ατομικής εξυπηρέτησης και να αρχίσουμε να τη βλέπουμε ως συλλογική ευθύνη.
Έλληνα, σκέψου! Μη χαρίζεις τη συνείδησή σου σε κανέναν!
Το μήνυμα με το οποίο ολοκληρώθηκε η συζήτηση ήταν σαφές: Κριτική σκέψη. Να μην αποδεχόμαστε άκριτα όσα ακούμε. Να μην υιοθετούμε κάθε καταγγελία χωρίς στοιχεία. Να μη θεωρούμε αλήθεια οτιδήποτε προβάλλεται στην τηλεόραση ή αναπαράγεται στα κοινωνικά δίκτυα. Να ερευνούμε, να συγκρίνουμε, να αμφισβητούμε και να διαμορφώνουμε προσωπική άποψη.
Γιατί ο μεγαλύτερος κίνδυνος για μια κοινωνία δεν είναι μόνο η κακή πολιτική ηγεσία. Είναι να συνηθίσουν οι πολίτες να μη σκέφτονται, να μη συμμετέχουν και να μη διεκδικούν.
Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από σιωπηλούς θεατές της παρακμής. Έχει ανάγκη από ενεργούς, ελεύθερους και υπεύθυνους πολίτες.
Αυτό είναι και το νόημα του ελεύθερου βήματος: Να ακούγεται η φωνή του πολίτη, να ελέγχεται η εξουσία και να μη θεωρεί κανείς ότι κατέχει το μονοπώλιο της αλήθειας.
Γιατί η ελευθερία δεν διατηρείται από μόνη της. Χρειάζεται καθημερινή υπεράσπιση. Και η πιο δυνατή μορφή αντίστασης απέναντι σε κάθε μηχανισμό χειραγώγησης είναι ένας πολίτης που αρνείται να παραδώσει τη σκέψη και τη συνείδησή του.
ΣΚΕΨΟΥ, ΕΛΛΗΝΑ! ΓΙΑΤΙ ΟΣΟ ΕΣΥ ΣΙΩΠΑΣ, ΑΛΛΟΙ ΘΑ ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΣΟΥ!
